Giấc mơ kỳ lạ của Hoàng hậu Nga cuối cùng về thảm kịch Khodynka

Hoàng hậu cuối cùng của nước Nga được trời phú cho khả năng thấy trước được tương lai, có thể nghiệm ra được cái chết của bản thân và những người trong gia đình qua những giấc mơ, tuy nhiên Alexandra Fedorovna lại bất lực hoàn toàn trong việc thay đổi sự sắp đặt khắc nghiệt của số phận.

Đã có quá nhiều tài liệu ghi chép trong lịch sử lẫn giai thoại trong dân gian về Nicolai II, Sa hoàng cuối cùng của đế quốc Nga thời phong kiến; nhưng đối với Hoàng hậu Alexandra Fedorovna, dường như có quá ít những dòng ghi chép về bà, một hoàng hậu Nga nhưng là cháu trực hệ của Nữ hoàng Anh Victoria. Được truyền tụng là một hoàng hậu có lối sống mẫu mực, một người vợ và người mẹ lý tưởng.

Hoàng hậu Alexandra Fedorovna cùng chồng trong một chuyến đi săn.
Hoàng hậu Alexandra Fedorovna cùng chồng trong một chuyến đi săn.

Hoàng hậu cuối cùng của nước Nga được trời phú cho khả năng thấy trước được tương lai, có thể nghiệm ra được cái chết của bản thân và những người trong gia đình qua những giấc mơ, tuy nhiên Alexandra Fedorovna lại bất lực hoàn toàn trong việc thay đổi sự sắp đặt khắc nghiệt của số phận.

Điển hình nhất là giấc mơ đầy máu mà bà mơ thấy trước ngày thành hôn chính là điềm báo cho lễ đăng quang tang tóc của Sa hoàng cuối cùng vào ngày 18-5-1896, một thảm kịch xảy ra trên cánh đồng Khodynka, ngoại vi Moskva.

Công chúa Victoria Helene Luisa Beatrice Hesse-Darmstadt, em họ của Hoàng đế nước Đức Wilhelm II, là con của Công chúa Alice, con gái của Nữ hoàng Anh  Victoria. Đầu những năm 1900, Nga hoàng Nikolai Alexandrovich Romanov bị sắc đẹp của nàng công chúa này chinh phục hoàn toàn. Mặc dù đa số thành viên hoàng gia hai nước đều không chấp nhận tình yêu này nhưng hai người vẫn quyết định thành hôn.

Tuy lớn lên ở Anh và là người theo đạo Tin lành nhưng tình yêu dành cho chồng đã biến bà thành một hoàng hậu Nga đúng nghĩa. Là người có cá tính mạnh mẽ, trí tuệ sắc sảo, Sa hoàng Nikolai II luôn tin tưởng vào những ý kiến và trực giác tinh nhạy của Hoàng hậu Alexandrea Fedorova và trong nhiều việc, ông sẵn lòng làm theo ý vợ. Bản tính của hai người tuy có khá nhiều điểm khác nhau, nhưng họ luôn cố gắng bù đắp cho nhau vì thế mà hai người đã sống trọn đời bên nhau trong sự hòa hợp và thấu hiểu.

Nicolai II cùng Hoàng hậu bên con gái đầu lòng, Đại Công nương Olga Nikolaevna, tháng 11-1895.
Nicolai II cùng Hoàng hậu bên con gái đầu lòng, Đại Công nương Olga Nikolaevna, tháng 11-1895.

Sau khi sinh con, bà dồn hết tâm sức để chăm chút cho con, tự tay cho con ăn, tắm cho chúng, chọn nhũ mẫu cho con và luôn luôn có mặt trong phòng của các bé dù đã có các gia sư kèm cặp. Khi các con lớn lên, hoàng hậu luôn dành phần lớn thời gian để chỉ dạy cho các con và cùng các con bàn luận về những chủ đề mang tính thế sự.

Hoàng hậu còn dành thời gian rảnh rỗi cho việc thêu thùa, khâu vá hoặc hội họa, bà đặc biệt thích vẽ những bức tranh nhỏ mô tả phong cảnh nước Nga với gam màu bàng bạc nỗi buồn. Trong Thế chiến thứ I, bà còn cùng hai công chúa đến làm việc trong các bệnh viện quân đội như những y tá bình thường.

Với dung mạo phúc hậu và phong thái uy nghi của một bậc mẫu nghi, rất ít người biết về chuyện khi mới tròn bốn tuổi, công chúa Victoria Helene Luisa đột nhiên rơi vào trạng thái mê man. Các thái y khi được vời đến đã chứng kiến cảnh công chúa nhỏ vài ba lần lên cơn co giật, đôi mắt nhắm nghiền nhưng từ trong miệng thỉnh thoảng lại thốt ra những lời nói kỳ lạ không ai hiểu nổi.

Trước khi đến Nga làm lễ thành hôn cùng Sa hoàng Nikolai II, hoàng hậu tương lai lại trải qua một cơn co giật mê sảng như thế. Trong cơn mê, Alexandra nhìn thấy người chồng tương lai của mình đầu đội vương miện và mặc áo bào dài trắng muốt, xung quanh có rất đông kẻ hầu người hạ. Nhà vua ngồi vào cỗ xe tứ mã thếp vàng, khi ông vung roi điều khiển những con ngựa, chúng tung vó nhảy lồng lên rồi xông thẳng về phía những người đi đường, để lại phía sau cỗ xe những vệt máu loang dài.

Trong lúc Sa hoàng đang chật vật ghìm cương ngựa nhưng cỗ xe vẫn lồng lộn lao về phía trước, bỗng nhiên có hai người xuất hiện đứng ra ngáng đường nhà vua: một cô gái trẻ đầu choàng khăn voan trắng và một người đàn ông mặt dài như lưỡi cày có bộ râu quai nón rậm rạp, mặc chiếc áo dệt bằng thứ vải thô kiểu như nông dân. Ghê sợ nhất là đôi mắt người đàn ông mang ánh nhìn vừa hoang dại vừa đầy thú tính.

Về sau này, Hoàng hậu Alexandra Fedorovna đã được gặp lại cô gái trong giấc mơ, đó chính là Anna Taneeva, vị phu nhân trở thành một trong những người thân cận nhất bên bà. Còn người đàn ông có đôi mắt hoang dại chính là Grigori Rasputi, gã đạo sĩ vì biết dùng tà thuật chữa khỏi chứng máu không đông cho hoàng tử út mà được Sa hoàng Nicolai II vô cùng sủng ái.

Lễ đăng quang của Sa hoàng Nikolai II và Hoàng hậu Alexandra.
Lễ đăng quang của Sa hoàng Nikolai II và Hoàng hậu Alexandra.

Còn giấc mơ nhìn thấy người chồng tương lai đầu đội vương miện bước lên cỗ xe tứ mã thếp vàng chính là giấc mơ tiên báo ngày đăng quang của Thái tử Nicolai. Tháng 5-1896, sau khi vua cha Aleksandr III qua đời, Nikolai lên nối ngôi. Giống như các tiên đế, ông được xem là "đệ nhất tín đồ của Chính Thống giáo nước Nga".

Vì vậy, lễ đăng quang của Sa hoàng Nicolai II được tổ chức trọng thể tại Đại giáo đường Upensky trong khuôn viên điện Kremli. Khi đó, cho dù triều đình Nga đóng đô tại Saint Petersburg và Hoàng gia Nga ngụ trong Cung điện Mùa Đông, nhưng các Sa hoàng vẫn tổ chức lễ đăng quang tại Đại giáo đường Upensky (thường được gọi bằng tên Nhà thờ Cái chết của Đức Mẹ Đồng Trinh) ở Moskva, dưới sự chỉ đạo của Thượng phụ. Điều này thể hiện Chính Thống giáo Đông phương đã lưu truyền qua các thế hệ Hoàng gia Nga.

Ngày 18-5-1896, lễ hội chào mừng Nga hoàng Nicholas II vừa lên ngôi được tổ chức trên cánh đồng Khodynka (ngoại vi Moskva) với bố cáo: Bữa yến tiệc mở ra dành thết đãi tất cả người dân Nga đến dự. Chỉ đơn giản là mọi người dự tiệc sẽ được thỏa sức no say nhưng tin đồn nhanh chóng loan xa và còn được thêm thắt rằng, tân Sa hoàng sẽ ban phát "ân huệ" là những món quà có giá trị.

Vào đêm diễn ra "đại yến", hàng trăm ngàn người dân, phần lớn trong số đó là những người khố rách áo ôm, những gia đình nông dân kiệt quệ vì đói khát ùn ùn kéo về kín đặc cả cánh đồng trong niềm háo hức được diện kiến người nắm uy quyền và sang giàu tột đỉnh. Họ mòn mỏi đợi chờ nhưng không hề thấy bóng dáng vị tân vương...

Nạn nhân trong thảm kịch Khodynka.
Nạn nhân trong thảm kịch Khodynka.

Thế rồi khi các thành viên trong ban tổ chức lễ hội xuất hiện với đoàn xe chở theo "những món quà quý ban phát cho thần dân", trong đám đông ô hợp lan ra tin đồn: sẽ không có đủ quà để chia cho tất cả mọi người. Đám đông 500.000 con người ùn lên xô đẩy, giẫm bừa lên nhau, tiếng phụ nữ trẻ con la khóc vang động cả cánh đồng. 1.800 cảnh sát và kỵ binh không thể ngăn được làn sóng tranh cướp chen lẫn hoảng loạn của biển người chèn ép nhau không thương tiếc để mong giành cho mình món quà giữa thời khốn khó.

Kết quả là 1.389 người bị giẫm chết, phần lớn trong đó là phụ nữ, người già và 1.300 người khác bị thương. Thực tế "món quà quý giá" mà mọi người đồn thổi chỉ là một ổ bánh mì, bánh quy gừng cùng một ít xúc xích và một vại bia. Một cái giá quá đắt để trả cho những nạn nhân phải bỏ mạng vì món quà "quý giá" đến như vậy.

"Đại yến" cho lễ mừng Sa hoàng Nikolai II lên ngôi biến thành thảm kịch đen tối trong lịch sử nước Nga. Người dân nghèo không ngớt nguyền rủa Nicolai II vì cho rằng ông chính là nguyên nhân gây ra thảm kịch Khodynka nên từ đó Nicolai II còn được gắn cho biệt danh "Sa hoàng khát máu" (Bloody Tsar). Vào thời điểm đó, văn hào Konstantin Balmont đã đưa ra lời tiên tri: "Kẻ nào lên ngôi với Khodynka, kẻ đó sẽ kết thúc trên đoạn đầu đài". Lời tiên tri đó sau này đã trở thành sự thật.

Triều đại của Sa hoàng Nicolai II đúng là triều đại đầy sóng gió. Trong cuộc Chiến tranh Nga-Nhật (1904 - 1905), đế quốc Nga bại trận và mất rất nhiều đất đai. Nicolai II còn tuyên chiến với Đức năm 1914, ra lệnh tổng động viên quân đội Nga vào tháng 8-1914, đẩy nhân dân Nga vào cuộc Chiến tranh thế giới thứ I. Đại quân Nga liên tiếp thảm bại khi tham chiến cùng liên quân Anh, Pháp chống lại Đức- Áo-Hung. Đến giữa năm 1915, hậu quả của cuộc chiến tranh đã làm nước Nga kiệt quệ. Lương thực và nhiên liệu khan hiếm trầm trọng, phẫn uất dân cao trong những gia đình có người thân tham chiến bị thương vong và nạn lạm phát nhảy vọt.

Những cuộc đình công liên tục diễn ra đã khiến chế độ của Sa hoàng cuối cùng không còn lý do gì để có thể tồn tại. Một người phục vụ trong nhóm thái y của gia đình Nicolai II khi vương triều tan rã đã quay về quê nhà ở Ekaterinburg và kể lại: Cách mạng tháng 2-1917 giành thắng lợi, Nicolai II buộc phải thoái vị nhường quyền điều hành nước Nga cho Chính phủ tư sản lâm thời. Ông và gia đình bị giam lỏng tại cung điện Alexander ở Hoàng Thôn.

Trong thời gian này, Hoàng hậu Alexandra Fedorona tiết lộ cho quan thái y (người sau này đã chết cùng gia đình Nicolai II) về giấc mơ mơ thấy bà và Sa hoàng bị một vật sắc nhọn hơn cả thanh kiếm đâm vào người. Vật sắc nhọn này cướp đi tính mạng của cả gia đình khi hai người cùng những tôi tớ thân tín nhất cùng nhau mò mẫm trong một căn phòng kín như bưng. 

Giấc mơ khủng khiếp này cũng chính là đoạn kết đầy bi thảm trong đời thực của mối tình đẹp như thơ giữa nàng công chúa nước Đức và Sa hoàng Nga cuối cùng.

Quang Hiếu (theo Tuyệt mật)

Các tin khác

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Năm 1990, một tác phẩm điêu khắc bí ẩn được dựng lên trong khuôn viên của CIA tại Langley, bang Virginia. Công trình này gồm những tấm đồng khổng lồ được khắc các thông điệp mã hóa mà gần một thập kỷ không ai có thể giải được. Bước đột phá diễn ra ngay trước thềm thiên niên kỷ mới - 3 trong số 4 đoạn văn bản đã được giải mã, nhưng đoạn văn bản thứ 4 mà các chuyên gia coi là chìa khóa để hiểu nội dung toàn bộ tác phẩm, cho đến nay vẫn được giữ bí mật.

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Ngày 24/4/1945, tàu ngầm U-546 của Đức Quốc xã đã bị đánh chìm trên Đại Tây dương, khiến toàn bộ thủy thủ đoàn bị bắt làm tù binh. Trong quá trình thẩm vấn, họ bị ép trả lời câu hỏi: cuộc tấn công tên lửa của Đức vào lãnh thổ Hoa Kỳ sẽ diễn ra vào lúc nào? Tuy nhiên, các tù binh Đức không thể cung cấp những thông tin được yêu cầu, bởi kế hoạch tấn công tên lửa vào Mỹ chỉ tồn tại trong suy nghĩ của các điệp viên Mỹ.

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy cam go của dân tộc, có những trận đánh hiển hách được ghi vào sử sách, nhưng cũng có những "trận tuyến thầm lặng" đầy quyết liệt và hiểm nguy. Thiếu tướng Lê Tiền (tên thân mật là Hai Tiền), nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, với quá trình hoạt động cách mạng và công tác an ninh phong phú chính là biểu tượng của chiến sĩ an ninh trên trận tuyến ấy. Trải qua hơn 50 năm hoạt động cách mạng, ông đã dành trọn những năm tháng thanh xuân gắn bó với mảnh đất phương Nam, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Trong lịch sử tình báo quân sự Nga và Liên Xô, đại tá hải quân Vladimir Stashevsky là một trường hợp đặc biệt. Từng đứng đầu mạng lưới tình báo tại Bắc Âu trong Thế chiến I, ông lại trở thành điệp viên nằm vùng trong Thế chiến II. Sau Cách mạng Tháng 10, giới lưu vong coi ông là người thân Liên Xô, còn chính quyền Xô viết lại nghi ngờ lòng trung thành của ông, vì ông vốn là một sĩ quan Nga hoàng. Bất chấp mọi ngờ vực và biến động, Stashevsky vẫn tiếp tục phục vụ Tổ quốc.

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Ngày 18/7/2025, Bộ trưởng Điều phối An ninh quốc gia Singapore K. Shanmugam lần đầu công khai xác nhận UNC3886, một nhóm tấn công mạng tinh vi, đang nhắm vào hạ tầng trọng yếu của đảo quốc.

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Cuộc rà soát mới của FBI đối với một số cựu và đương nhiệm sĩ quan CIA đang kéo trở lại tâm điểm một hồ sơ tình báo từng gây tranh luận kéo dài suốt nhiều năm ở Washington: bản đánh giá liên ngành công bố đầu năm 2017 về can thiệp bầu cử Mỹ.

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

CEO Palantir Alex Karp tiết lộ Ukraine đang sử dụng các nền tảng AI của công ty để phân tích dữ liệu chiến trường theo thời gian thực, qua đó thay đổi cách người lính phát hiện mục tiêu, xử lý thông tin và tiến hành tác chiến trong chiến tranh hiện đại.

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Hành vi bất thường và thậm chí mang tính khiêu khích của một nhân viên đại sứ quán Anh đã thu hút sự chú ý của cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Kết quả là ông ta đã phải rời khỏi Nga vì bị cáo buộc sử dụng vỏ bọc ngoại giao để hoạt động gián điệp. Vậy, ông ta đã bị phát hiện như thế nào, đang tìm cách gặp ai, thu thập thông tin gì, và tại sao lại hành xử thiếu chuyên nghiệp như vậy?

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Trong lịch sử thế kỷ XXI, hiếm có nhân vật nào tạo ra làn sóng dư luận mạnh mẽ như Edward Snowden. Với người này, anh là anh hùng đấu tranh vì tự do và quyền con người; với người khác, anh lại là kẻ phản bội tiết lộ bí mật quốc gia. Năm 2013, những tuyên bố gây chấn động của Snowden về chương trình giám sát toàn cầu của tình báo Mỹ đã làm rung chuyển thế giới. Bài viết giới thiệu về cuộc sống hiện tại của Snowden tại nước Nga.