EU và những thách thức mang tên “ASEAN”

Mặc dù chưa ký hiệp định thương mại tự do (FTA) với ASEAN, nhưng EU vẫn duy trì sự hiện diện kinh tế mạnh mẽ trong khu vực. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba của ASEAN, chỉ sau Trung Quốc và Mỹ.

Thương mại ASEAN - EU năm 2022 đạt 295,2 tỷ USD - tăng 9,6% so với năm 2021. Ngoài ra, EU là nguồn FDI lớn thứ ba của ASEAN, với 24 tỷ USD năm 2022. Theo dữ liệu từ Báo cáo đầu tư ASEAN cùng kỳ, các quốc gia thành viên EU như Pháp, Đức và Hà Lan nằm trong số các nguồn FDI hàng đầu của ASEAN.

EU và những thách thức mang tên “ASEAN” -0
EU và Indonesia mâu thuẫn trong vấn đề xuất khẩu quặng niken.

Hơn nữa, các thể chế EU, cùng các quốc gia thành viên, là nguồn cung cấp hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) lớn thứ hai cho khu vực trong giai đoạn 2015-2021, chứng tỏ cam kết kinh tế đa phương diện của EU đối với khu vực này. EU cũng được đánh giá là thế lực kinh tế có ảnh hưởng lớn thứ tư ở khu vực Đông Nam Á, trong giai đoạn 2019-2024, vượt các cường quốc tầm trung như Australia, Ấn Độ, Hàn Quốc và Vương quốc Anh.

Ngoài ảnh hưởng kinh tế, Brussels còn được công nhận là nhân tố mạnh về quy chuẩn trong khu vực. Là một phần của khuôn khổ Chiến lược hợp tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, EU đã tìm cách hợp tác với các quốc gia cùng chí hướng để thiết lập tiêu chuẩn và thúc đẩy các thông lệ quản trị tốt. Liên minh đã thể hiện tham vọng thúc đẩy một cấu trúc an ninh khu vực rộng mở và dựa trên luật lệ, đồng thời bảo vệ quyền tự do hàng hải trong khu vực thông qua các sáng kiến xây dựng năng lực. Do đó, các giá trị chung, bao gồm chủ nghĩa đa phương và cam kết về một trật tự dựa trên luật lệ vẫn là nền tảng của quan hệ đối tác chiến lược ASEAN - EU. Điều này dẫn đến niềm tin lớn hơn vào khả năng của Brussels trong việc bảo vệ thương mại tự do toàn cầu và duy trì trật tự dựa trên luật lệ, với việc EU xếp trên các cường quốc tầm trung trong khu vực ở cả hai lĩnh vực nói trên.

Mặc dù, EU dường như có ảnh hưởng và vị thế tương đối lớn, nhưng sự can dự của liên minh với khu vực không phải là không có thách thức. Các vấn đề kinh tế dai dẳng, chẳng hạn như tranh chấp chưa được giải quyết về dầu cọ và mối lo ngại trong khu vực về chính sách carbon của EU, đang là những trở ngại đối với khối này. Hơn nữa, các thách thức địa chính trị khu vực và toàn cầu như cuộc khủng hoảng Myanmar và chiến tranh Israel - Hamas đã cản trở EU can dự với một số quốc gia thành viên ASEAN, đặc biệt là các quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi. Do đó, sự tin tưởng của người dân Đông Nam Á vào EU đang ở mức thấp nhất kể từ khi liên minh triển khai Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương vào năm 2021.

Điều khiến tâm lý ngờ vực ngày càng tăng là các tranh chấp thương mại đang diễn ra giữa EU với Indonesia và Malaysia xung quanh các chính sách bảo hộ. EU chính thức đệ đơn kiện Indonesia lên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vì “các biện pháp hạn chế xuất khẩu bất hợp pháp” của nước này đối với quặng niken và sắt. WTO đã ra phán quyết có lợi cho EU vào tháng 10/2022 và lệnh cấm vẫn có hiệu lực trong thời gian Indonesia kháng cáo quyết định này.

Đồng thời, việc EU thực hiện Chỉ thị về năng lượng tái tạo (RED II) nhằm loại bỏ dần việc nhập khẩu dầu cọ từ nay đến năm 2030 đã gây tranh cãi. Là những quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới, cả Indonesia và Malaysia đều đã đệ đơn kiện lên WTO, cho rằng EU cũng vi phạm các quy tắc thương mại quốc tế. Các nhà sản xuất cao su trong khu vực cũng bày tỏ mối lo ngại tương tự trước quy định của EU về các sản phẩm có xuất xứ từ phá rừng, có hiệu lực từ tháng 6/2023. Các nhà sản xuất từ Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Campuchia bày tỏ lo ngại rằng “hành động đơn phương và phi thực tế” của Brussels sẽ gây bất lợi cho những người nông dân làm ăn nhỏ hơn là cho các tập đoàn lớn.

Do đó, việc Brussels phản đối chính sách bảo hộ khoáng sản của Indonesia nhưng lại có các hành động mang tính bảo hộ và phân biệt đối xử, chẳng hạn ưu tiên nhiên liệu sinh học của châu Âu như hạt dầu cải, dẫn đến các cáo buộc về đạo đức giả và tiêu chuẩn kép. Hơn nữa, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU bị chỉ trích là công cụ bảo hộ mang lại lợi ích cho các công ty EU và gây tổn thất cho các đối thủ cạnh tranh ở Đông Nam Á. Những biện pháp này ảnh hưởng xấu đến uy tín của EU trong khu vực, được thể hiện qua kết quả khảo sát tại Indonesia và Malaysia trong giai đoạn 2020-2024 cho thấy sự suy giảm niềm tin vào EU trong việc bảo vệ chương trình nghị sự thương mại tự do toàn cầu.

Những tranh chấp thương mại này với Indonesia và Malaysia đã cản trở tiến trình đàm phán FTA vốn đã phức tạp đối với EU. Chẳng hạn, mặc dù đã tiến hành 16 vòng đàm phán kể từ năm 2016, nhưng EU và Indonesia hầu như chưa đạt được tiến triển và chưa đưa ra được giải pháp nào. Tương tự, EU và Malaysia đã đình chỉ các cuộc đàm phán FTA song phương kể từ năm 2012. Ở cấp độ khu vực, EU mới chỉ có FTA song phương  có hiệu lực với 2 quốc gia thành viên ASEAN là Singapore và Việt Nam, cũng như đang đàm phán với 2 quốc gia khác là Thái Lan và Philippines. Tiến bộ hạn chế này đã cản trở nỗ lực thiết lập một FTA lớn hơn giữa EU và ASEAN, làm giảm niềm tin của khu vực vào khả năng của EU trong việc bảo vệ chương trình nghị sự thương mại tự do toàn cầu.

Ở mặt trận khác, việc EU nhấn mạnh các giá trị như “thương mại công bằng”, đặc biệt trong việc gắn thương mại với dân chủ và các vấn đề phi kinh tế khác, đã được chứng minh là phản tác dụng và nhiều nhạy cảm. Sự khác biệt cố hữu về dân chủ là nguyên nhân gây tranh cãi không hồi kết do hệ thống quản trị đa dạng ở Đông Nam Á, dẫn đến việc các nước ASEAN luôn phản đối các chính sách dân chủ và nhân quyền của châu Âu. Mặc dù, Brussels đã bớt truyền bá dân chủ dựa trên các giá trị, nhưng họ vẫn đưa ra nhiều lời chỉ trích và nghị quyết chống lại tất cả các quốc gia ASEAN, bao gồm cả Singapore. Nhận thức được điều này, EU đã nỗ lực ngăn chặn các vấn đề song phương cản trở sự hợp tác liên khu vực.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?