Dữ liệu thời tiết đối phó thảm họa thiên nhiên

Tháng 11-2017, trạm khí tượng học tự động thu thập dữ liệu số về nhiệt độ, sức gió, độ ẩm và lượng mưa được một nhóm nhà khoa học Anh dựng lên trên đỉnh núi Ben Nevis (cao 1.345 mét) vùng Cao nguyên Scotland.

Theo nữ tiến sĩ Barbara Brooks, Đại học Leeds, trạm khí tượng điện tử Vaisala WXT536 được vận hành bởi năng lượng pin kết hợp ánh nắng mặt trời.

Từ năm 1883 đến 1904, Ben Nevis - đỉnh núi cao nhất nước Anh - từng tồn tại một trạm khí tượng được người dân địa phương lập ra để dự đoán thời tiết cho nên có tên gọi là "Weathermen of Ben Nevis" (tạm dịch: Những nhà khí tượng học trên đỉnh Ben Nevis). Họ sống trong căn lều nhỏ dựng trên đỉnh núi để quan sát bầu trời. Trạm khí tượng mới được nhóm nhà khoa học Anh tạo lập nằm trong dự án gọi là "Chiến dịch Giải cứu Thời tiết: Ben Nevis".

Trạm khí tượng trên vùng cao nguyên Scotland.
Trạm khí tượng trên vùng cao nguyên Scotland.

Đây là một phần trong chương trình thu thập dữ liệu thời tiết nước Anh. Barbara Brooks lập luận: "Dữ liệu thời tiết do trạm khí tượng cung cấp không chỉ có ích cho các nhà khoa học mà còn cho cả dân địa phương". 

Không chỉ ở Anh mà các chính quyền châu Phi cũng đặc biệt quan tâm xây dựng một loạt trạm khí tượng mới để ứng phó với điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay. Các chuyên gia tin rằng việc thiếu dữ liệu thời tiết sẽ khiến cho nhiều quốc gia châu Phi gặp bất lợi về kinh tế. Tanzania là trung tâm của cuộc thử nghiệm khí tượng học và một số công ty khởi nghiệp nơi đây cố gắng thay đổi điều đó.

Ví dụ như công ty Kukua muốn xây dựng hàng trăm trạm thời tiết chi phí thấp ở Tanzania và ngoài đất nước để giải quyết lỗ hổng dữ liệu thời tiết.

Ngân hàng Thế giới (World Bank) cũng cam kết hỗ trợ tài chính cho chương trình như thế dự kiến xây dựng tại thủ đô Dar- es- Salam  của Tanzania và những nơi khác nhằm trải rộng những trạm giám sát thời tiết phục vụ nhà nông. Hiện nay, sự biến đổi khí hậu gây ra những điều kiện thời tiết cực đoan tại nhiều vùng trên thế giới và dĩ nhiên không loại trừ châu Phi.

Thiết bị cảm biến thời tiết tự động của Code for Africa.
Thiết bị cảm biến thời tiết tự động của Code for Africa.

Công ty Kukua cung cấp dữ liệu thu thập từ vài trạm giám sát thời tiết mới xây dựng với chi phí thấp - khoảng 2.500 USD. Micha van Winklehof, giám đốc điều hành Kukua, cho biết: "Rõ ràng là, bản thân những trạm thời tiết của chúng tôi không cung cấp được dự báo một cách trực tiếp song chúng tôi có thể gửi thông tin thu thập được cho những chuyên gia dự báo thời tiết ở châu Âu để nhận sự hỗ trợ cùng lời khuyên đúng đắn".

Theo đánh giá từ Cơ quan Khí tượng học Thế giới (WMO), chỉ có hơn 1.100 trạm thời tiết ở 54 quốc gia châu Phi và trong đó nhiều nơi có điều kiện khí hậu hoàn toàn khác. Hơn nữa, nhiều trạm thời tiết phải ngưng hoạt động do thiếu tài trợ từ chính phủ.

Trong bản báo cáo tại Hội nghị Bộ trưởng châu Phi về Khí tượng học (AMCOMET), tiến sĩ Joseph Mukabana nhận định mạng lưới trạm thời tiết "nghèo nàn và phân bố rải rác" ở châu Phi cần phải được mở rộng lên ít nhất 12.000 trạm để đủ sức cung cấp những dịch vụ thời tiết cơ bản đồng thời giúp giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Theo Mukabana, sự thiếu thốn trầm trọng các trạm thời tiết có nghĩa là cộng đồng chuyên gia khí tượng học sẽ gặp nhiều khó khăn khi đưa ra dự báo. Ngoài ra, một trạm thời tiết phải hoạt động bao trùm một khu vực trung bình 27.000 km vuông. Đó là lý do mà Kukua muốn xây dựng hàng ngàn trạm thời tiết khắp châu Phi. Van Winklehof chia sẻ: "Chúng tôi có nhiều khách hàng quan tâm đến biến đổi khí hậu bởi vì điều đó tác động đến vành đai cây cacao ở Tây Phi".

Dữ liệu thời tiết cũng hữu ích cho các công ty năng lượng tái chế để chọn địa điểm thích hợp triển khai cánh đồng gió. Kể cả các công ty bảo hiểm cũng cần dữ liệu thời tiết để đánh giá nguy cơ thiệt hại do lũ lụt cũng như số tiền phải chi trả cho khách hàng.

Viện Quốc tế Nghiên cứu Khí hậu và Xã hội (IRI) đặt trụ sở tại thành phố New York (Mỹ) tin rằng dữ liệu thời tiết giúp nhà nông tăng sản lượng cây trồng lên 20% và thậm chí đến 80%. Van Winklehof hy vọng dữ liệu thời tiết cũng giúp ích rất nhiều cho các cơ quan y tế quốc gia cũng như các tổ chức phi chính phủ dự đoán sự bùng phát dịch bệnh dịch tả và sốt rét - những căn bệnh được cho là liên quan đến lượng mưa, độ ẩm và nhiệt độ.

David Lemayan, giám đốc và lãnh đạo công nghệ tổ chức phi lợi nhuận Code for Africa (CfAfrica), lập luận: "Vấn đề là dữ liệu cần được chia sẻ công khai và miễn phí cho mọi người vào từng giai đoạn".

CfAfrica đang hợp tác với WB để triển khai hàng loạt thiết  bị cảm biến thời tiết tự động ở mọi quốc gia châu Phi và dự kiến cuối năm 2017 sẽ có 300 công cụ như thế hoạt động tại 4 quốc gia. Những thiết bị cảm biến (giá chỉ 35 USD) đo lường nhiệt độ, độ ẩm cũng như kích thước các phân tử trong không khí.

Lemayian đánh giá: "Biến đổi khí hậu rất nghiêm trọng và đang diễn ra ở châu Phi. Chúng tôi cho rằng phụ nữ và trẻ em chính là những đối tượng bị tác động mạnh nhất. Ví dụ như những bà mẹ muốn biết chất lượng không khí gần nhà mình như thế nào để chăm sóc sức khỏe con nhỏ một cách tốt hơn".

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.