Dữ liệu thời tiết đối phó thảm họa thiên nhiên

Tháng 11-2017, trạm khí tượng học tự động thu thập dữ liệu số về nhiệt độ, sức gió, độ ẩm và lượng mưa được một nhóm nhà khoa học Anh dựng lên trên đỉnh núi Ben Nevis (cao 1.345 mét) vùng Cao nguyên Scotland.

Theo nữ tiến sĩ Barbara Brooks, Đại học Leeds, trạm khí tượng điện tử Vaisala WXT536 được vận hành bởi năng lượng pin kết hợp ánh nắng mặt trời.

Từ năm 1883 đến 1904, Ben Nevis - đỉnh núi cao nhất nước Anh - từng tồn tại một trạm khí tượng được người dân địa phương lập ra để dự đoán thời tiết cho nên có tên gọi là "Weathermen of Ben Nevis" (tạm dịch: Những nhà khí tượng học trên đỉnh Ben Nevis). Họ sống trong căn lều nhỏ dựng trên đỉnh núi để quan sát bầu trời. Trạm khí tượng mới được nhóm nhà khoa học Anh tạo lập nằm trong dự án gọi là "Chiến dịch Giải cứu Thời tiết: Ben Nevis".

Trạm khí tượng trên vùng cao nguyên Scotland.
Trạm khí tượng trên vùng cao nguyên Scotland.

Đây là một phần trong chương trình thu thập dữ liệu thời tiết nước Anh. Barbara Brooks lập luận: "Dữ liệu thời tiết do trạm khí tượng cung cấp không chỉ có ích cho các nhà khoa học mà còn cho cả dân địa phương". 

Không chỉ ở Anh mà các chính quyền châu Phi cũng đặc biệt quan tâm xây dựng một loạt trạm khí tượng mới để ứng phó với điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay. Các chuyên gia tin rằng việc thiếu dữ liệu thời tiết sẽ khiến cho nhiều quốc gia châu Phi gặp bất lợi về kinh tế. Tanzania là trung tâm của cuộc thử nghiệm khí tượng học và một số công ty khởi nghiệp nơi đây cố gắng thay đổi điều đó.

Ví dụ như công ty Kukua muốn xây dựng hàng trăm trạm thời tiết chi phí thấp ở Tanzania và ngoài đất nước để giải quyết lỗ hổng dữ liệu thời tiết.

Ngân hàng Thế giới (World Bank) cũng cam kết hỗ trợ tài chính cho chương trình như thế dự kiến xây dựng tại thủ đô Dar- es- Salam  của Tanzania và những nơi khác nhằm trải rộng những trạm giám sát thời tiết phục vụ nhà nông. Hiện nay, sự biến đổi khí hậu gây ra những điều kiện thời tiết cực đoan tại nhiều vùng trên thế giới và dĩ nhiên không loại trừ châu Phi.

Thiết bị cảm biến thời tiết tự động của Code for Africa.
Thiết bị cảm biến thời tiết tự động của Code for Africa.

Công ty Kukua cung cấp dữ liệu thu thập từ vài trạm giám sát thời tiết mới xây dựng với chi phí thấp - khoảng 2.500 USD. Micha van Winklehof, giám đốc điều hành Kukua, cho biết: "Rõ ràng là, bản thân những trạm thời tiết của chúng tôi không cung cấp được dự báo một cách trực tiếp song chúng tôi có thể gửi thông tin thu thập được cho những chuyên gia dự báo thời tiết ở châu Âu để nhận sự hỗ trợ cùng lời khuyên đúng đắn".

Theo đánh giá từ Cơ quan Khí tượng học Thế giới (WMO), chỉ có hơn 1.100 trạm thời tiết ở 54 quốc gia châu Phi và trong đó nhiều nơi có điều kiện khí hậu hoàn toàn khác. Hơn nữa, nhiều trạm thời tiết phải ngưng hoạt động do thiếu tài trợ từ chính phủ.

Trong bản báo cáo tại Hội nghị Bộ trưởng châu Phi về Khí tượng học (AMCOMET), tiến sĩ Joseph Mukabana nhận định mạng lưới trạm thời tiết "nghèo nàn và phân bố rải rác" ở châu Phi cần phải được mở rộng lên ít nhất 12.000 trạm để đủ sức cung cấp những dịch vụ thời tiết cơ bản đồng thời giúp giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Theo Mukabana, sự thiếu thốn trầm trọng các trạm thời tiết có nghĩa là cộng đồng chuyên gia khí tượng học sẽ gặp nhiều khó khăn khi đưa ra dự báo. Ngoài ra, một trạm thời tiết phải hoạt động bao trùm một khu vực trung bình 27.000 km vuông. Đó là lý do mà Kukua muốn xây dựng hàng ngàn trạm thời tiết khắp châu Phi. Van Winklehof chia sẻ: "Chúng tôi có nhiều khách hàng quan tâm đến biến đổi khí hậu bởi vì điều đó tác động đến vành đai cây cacao ở Tây Phi".

Dữ liệu thời tiết cũng hữu ích cho các công ty năng lượng tái chế để chọn địa điểm thích hợp triển khai cánh đồng gió. Kể cả các công ty bảo hiểm cũng cần dữ liệu thời tiết để đánh giá nguy cơ thiệt hại do lũ lụt cũng như số tiền phải chi trả cho khách hàng.

Viện Quốc tế Nghiên cứu Khí hậu và Xã hội (IRI) đặt trụ sở tại thành phố New York (Mỹ) tin rằng dữ liệu thời tiết giúp nhà nông tăng sản lượng cây trồng lên 20% và thậm chí đến 80%. Van Winklehof hy vọng dữ liệu thời tiết cũng giúp ích rất nhiều cho các cơ quan y tế quốc gia cũng như các tổ chức phi chính phủ dự đoán sự bùng phát dịch bệnh dịch tả và sốt rét - những căn bệnh được cho là liên quan đến lượng mưa, độ ẩm và nhiệt độ.

David Lemayan, giám đốc và lãnh đạo công nghệ tổ chức phi lợi nhuận Code for Africa (CfAfrica), lập luận: "Vấn đề là dữ liệu cần được chia sẻ công khai và miễn phí cho mọi người vào từng giai đoạn".

CfAfrica đang hợp tác với WB để triển khai hàng loạt thiết  bị cảm biến thời tiết tự động ở mọi quốc gia châu Phi và dự kiến cuối năm 2017 sẽ có 300 công cụ như thế hoạt động tại 4 quốc gia. Những thiết bị cảm biến (giá chỉ 35 USD) đo lường nhiệt độ, độ ẩm cũng như kích thước các phân tử trong không khí.

Lemayian đánh giá: "Biến đổi khí hậu rất nghiêm trọng và đang diễn ra ở châu Phi. Chúng tôi cho rằng phụ nữ và trẻ em chính là những đối tượng bị tác động mạnh nhất. Ví dụ như những bà mẹ muốn biết chất lượng không khí gần nhà mình như thế nào để chăm sóc sức khỏe con nhỏ một cách tốt hơn".

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.