Dữ liệu thời tiết đối phó thảm họa thiên nhiên

Tháng 11-2017, trạm khí tượng học tự động thu thập dữ liệu số về nhiệt độ, sức gió, độ ẩm và lượng mưa được một nhóm nhà khoa học Anh dựng lên trên đỉnh núi Ben Nevis (cao 1.345 mét) vùng Cao nguyên Scotland.

Theo nữ tiến sĩ Barbara Brooks, Đại học Leeds, trạm khí tượng điện tử Vaisala WXT536 được vận hành bởi năng lượng pin kết hợp ánh nắng mặt trời.

Từ năm 1883 đến 1904, Ben Nevis - đỉnh núi cao nhất nước Anh - từng tồn tại một trạm khí tượng được người dân địa phương lập ra để dự đoán thời tiết cho nên có tên gọi là "Weathermen of Ben Nevis" (tạm dịch: Những nhà khí tượng học trên đỉnh Ben Nevis). Họ sống trong căn lều nhỏ dựng trên đỉnh núi để quan sát bầu trời. Trạm khí tượng mới được nhóm nhà khoa học Anh tạo lập nằm trong dự án gọi là "Chiến dịch Giải cứu Thời tiết: Ben Nevis".

Trạm khí tượng trên vùng cao nguyên Scotland.
Trạm khí tượng trên vùng cao nguyên Scotland.

Đây là một phần trong chương trình thu thập dữ liệu thời tiết nước Anh. Barbara Brooks lập luận: "Dữ liệu thời tiết do trạm khí tượng cung cấp không chỉ có ích cho các nhà khoa học mà còn cho cả dân địa phương". 

Không chỉ ở Anh mà các chính quyền châu Phi cũng đặc biệt quan tâm xây dựng một loạt trạm khí tượng mới để ứng phó với điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay. Các chuyên gia tin rằng việc thiếu dữ liệu thời tiết sẽ khiến cho nhiều quốc gia châu Phi gặp bất lợi về kinh tế. Tanzania là trung tâm của cuộc thử nghiệm khí tượng học và một số công ty khởi nghiệp nơi đây cố gắng thay đổi điều đó.

Ví dụ như công ty Kukua muốn xây dựng hàng trăm trạm thời tiết chi phí thấp ở Tanzania và ngoài đất nước để giải quyết lỗ hổng dữ liệu thời tiết.

Ngân hàng Thế giới (World Bank) cũng cam kết hỗ trợ tài chính cho chương trình như thế dự kiến xây dựng tại thủ đô Dar- es- Salam  của Tanzania và những nơi khác nhằm trải rộng những trạm giám sát thời tiết phục vụ nhà nông. Hiện nay, sự biến đổi khí hậu gây ra những điều kiện thời tiết cực đoan tại nhiều vùng trên thế giới và dĩ nhiên không loại trừ châu Phi.

Thiết bị cảm biến thời tiết tự động của Code for Africa.
Thiết bị cảm biến thời tiết tự động của Code for Africa.

Công ty Kukua cung cấp dữ liệu thu thập từ vài trạm giám sát thời tiết mới xây dựng với chi phí thấp - khoảng 2.500 USD. Micha van Winklehof, giám đốc điều hành Kukua, cho biết: "Rõ ràng là, bản thân những trạm thời tiết của chúng tôi không cung cấp được dự báo một cách trực tiếp song chúng tôi có thể gửi thông tin thu thập được cho những chuyên gia dự báo thời tiết ở châu Âu để nhận sự hỗ trợ cùng lời khuyên đúng đắn".

Theo đánh giá từ Cơ quan Khí tượng học Thế giới (WMO), chỉ có hơn 1.100 trạm thời tiết ở 54 quốc gia châu Phi và trong đó nhiều nơi có điều kiện khí hậu hoàn toàn khác. Hơn nữa, nhiều trạm thời tiết phải ngưng hoạt động do thiếu tài trợ từ chính phủ.

Trong bản báo cáo tại Hội nghị Bộ trưởng châu Phi về Khí tượng học (AMCOMET), tiến sĩ Joseph Mukabana nhận định mạng lưới trạm thời tiết "nghèo nàn và phân bố rải rác" ở châu Phi cần phải được mở rộng lên ít nhất 12.000 trạm để đủ sức cung cấp những dịch vụ thời tiết cơ bản đồng thời giúp giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Theo Mukabana, sự thiếu thốn trầm trọng các trạm thời tiết có nghĩa là cộng đồng chuyên gia khí tượng học sẽ gặp nhiều khó khăn khi đưa ra dự báo. Ngoài ra, một trạm thời tiết phải hoạt động bao trùm một khu vực trung bình 27.000 km vuông. Đó là lý do mà Kukua muốn xây dựng hàng ngàn trạm thời tiết khắp châu Phi. Van Winklehof chia sẻ: "Chúng tôi có nhiều khách hàng quan tâm đến biến đổi khí hậu bởi vì điều đó tác động đến vành đai cây cacao ở Tây Phi".

Dữ liệu thời tiết cũng hữu ích cho các công ty năng lượng tái chế để chọn địa điểm thích hợp triển khai cánh đồng gió. Kể cả các công ty bảo hiểm cũng cần dữ liệu thời tiết để đánh giá nguy cơ thiệt hại do lũ lụt cũng như số tiền phải chi trả cho khách hàng.

Viện Quốc tế Nghiên cứu Khí hậu và Xã hội (IRI) đặt trụ sở tại thành phố New York (Mỹ) tin rằng dữ liệu thời tiết giúp nhà nông tăng sản lượng cây trồng lên 20% và thậm chí đến 80%. Van Winklehof hy vọng dữ liệu thời tiết cũng giúp ích rất nhiều cho các cơ quan y tế quốc gia cũng như các tổ chức phi chính phủ dự đoán sự bùng phát dịch bệnh dịch tả và sốt rét - những căn bệnh được cho là liên quan đến lượng mưa, độ ẩm và nhiệt độ.

David Lemayan, giám đốc và lãnh đạo công nghệ tổ chức phi lợi nhuận Code for Africa (CfAfrica), lập luận: "Vấn đề là dữ liệu cần được chia sẻ công khai và miễn phí cho mọi người vào từng giai đoạn".

CfAfrica đang hợp tác với WB để triển khai hàng loạt thiết  bị cảm biến thời tiết tự động ở mọi quốc gia châu Phi và dự kiến cuối năm 2017 sẽ có 300 công cụ như thế hoạt động tại 4 quốc gia. Những thiết bị cảm biến (giá chỉ 35 USD) đo lường nhiệt độ, độ ẩm cũng như kích thước các phân tử trong không khí.

Lemayian đánh giá: "Biến đổi khí hậu rất nghiêm trọng và đang diễn ra ở châu Phi. Chúng tôi cho rằng phụ nữ và trẻ em chính là những đối tượng bị tác động mạnh nhất. Ví dụ như những bà mẹ muốn biết chất lượng không khí gần nhà mình như thế nào để chăm sóc sức khỏe con nhỏ một cách tốt hơn".

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.