Thảm họa thiên nhiên khủng khiếp đã tới với đảo quốc Haiti khi một trận động đất kinh hoàng tối ngày 12/1/2010 đã trong khoảnh khắc biến thủ đô Porte-au-Prince thành một nghĩa địa khổng lồ. Trung tâm của trận động đất ở cách thủ đô Porte-au-Prince 59 km về phía Tây, ở độ sâu 22 km trong lòng đất. Họa vô đơn chí, ngày 20/1/2010 lại một trận động đất nữa xảy ra ở Haiti với cường độ 6,1 độ Richter.
Haiti theo ngôn ngữ cổ của thổ dân da đỏ sở tại có nghĩa là miền đất của những quả núi đầy rắn. Đây là một quốc gia bé nhỏ trong khu vực biển Caribbe, nằm ở phần tây hòn đảo Haiti (phần đông của hòn đảo này là nước cộng hòa Dominica). Dân số Haiti chỉ ở mức trên 10 triệu người một chút, trong đó có tới cả triệu người di cư sang nước ngoài, chủ yếu là Mỹ. Haiti "nổi tiếng" thế giới vì nghèo đói, thiên tai và các cuộc đảo chính liên miên.
Thảm họa bất ngờ
Haiti là một đất nước độc đáo và vì thế, tuy nhỏ nhưng rất không xa lạ đối với cộng đồng quốc tế. Đây là quốc gia độc lập đầu tiên ở châu Mỹ Latinh và cũng là quốc gia do người da đen độc lập phi thực dân hóa đầu tiên trên thế giới. Haiti cũng là quốc gia duy nhất mà sự độc lập giành được một phần là nhờ cuộc nổi dậy của các nô lệ. Và mặc dù có mối liên hệ văn hóa với các láng giềng Hispano-Caribbe, nhưng ngườI Haiti lại sử dụng chủ yếu là tiếng Pháp và là một trong hai quốc gia (cùng với Canada) coi tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức…
Đảo quốc Haiti từng được nhắc tới nhiều sau khi tiểu thuyết "The Comedians" của nhà văn Anh lừng danh Graham Green xuất bản năm 1966. Tác phẩm tuyệt vời này đã kể về cuộc sống ở Haiti dưới thời nhà độc tài Francois Duvalier cầm quyền, khi mà đã xảy ra ở đây vô số những cuộc hành quyết đẫm máu. Tiểu thuyết đã được chuyển thể thành phim năm 1967 với những siêu sao thượng đẳng như Richard Burton Elizabeth Taylor, Alec Guinnes trong các vai chính…
Trong những thập niên gần đây, ở Haiti cũng liên tục xảy ra các cuộc đảo chính. Nhà chính trị nổi tiếng nhất của đảo quốc này, mục sư Jean Berttrand Aristide, từng làm Tổng thống ở đây hơn 15 năm, kể từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước, đã phải tha phương sau một cuộc đảo chính quân sự năm 2004. Ông Aristide đã bị lực lượng thuỷ quân lục chiến Mỹ đưa ra khỏi nhà trong một hành động mà chính ông mô tả như là một vụ bắt cóc. Hiện giờ ông Aristide đang cư trú chính trị ở Nam Phi.
Kể từ sau thời điểm đó, LHQ đã cử một phái bộ thường trực ở đây, gọi là Ủy ban ổn định của LHQ ở Haiti (MINUSTAH) để canh chừng hậu họa. Từ đó Haiti không vấp phải một cuộc đảo chính nào nhưng nghèo đói và thảm họa thiên nhiên vẫn là mối đe dọa thường trực ở đây. Và ngay trong những tuần đầu năm 2010, thêm một lần đảo quốc Haiti trở thành tâm điểm buồn trên các phương tiện thông tin đại chúng quốc tế.
Thảm họa thiên nhiên khủng khiếp đã tới với đảo quốc Haiti khi một trận động đất kinh hoàng tối ngày 12/1/2010 đã trong khoảnh khắc biến thủ đô Porte-au-Prince thành một nghĩa địa khổng lồ. Trung tâm của trận động đất ở cách thủ đô Porte-au-Prince 59 km về phía Tây, ở độ sâu 22 km trong lòng đất. Họa vô đơn chí, ngày 20/1/2010 lại một trận động đất nữa xảy ra ở Haiti với cường độ 6,1 độ Richter. Cũng trong ngày hôm đó, chính quyền Haiti thông báo rằng, đã chôn trong những ngôi mộ chung 75 nghìn nạn nhân chết vì trận động đất ngày 12/1/2010. Không có con số thống kê thiệt hại chính thức nhưng theo những tính toán sơ bộ, có khoảng từ 50 tới vài trăm nghìn người Haiti đã chết vì động đất. Khoảng 250 nghìn người bị thương và gần một triệu người trở thành vô gia cư sau động đất…
Người đứng đầu Ủy ban ổn định của LHQ ở Haiti, ông Hedi Annabi cũng bị thiệt mạng trong vụ động đất ngày 12/1/2010. Xác của ông Annabi và của hai quan chức cao cấp khác trong phái bộ LHQ ở Porte-au-Prince đã được phát hiện trong đống đổ nát của trụ sở LHQ tại thủ đô Haiti. Tổng cộng có tới 20 nhân viên LHQ ở Haiti đã bị thiệt mạng vì động đất…
Cho tới hôm nay Haiti vẫn tiếp tục bị chìm trong đau thương và hỗn loạn. Chính phủ bị tê liệt bởi quá nhiều gia đình các thành viên trong nội các cũng có người bị thiệt mạng vì động đất. Trên các đường phố thủ đô vẫn không thấy bóng một cảnh sát nào. Người dân Haiti vẫn tiếp tục bị đói ăn, khát uống và thiếu thuốc men chữa bệnh cũng như thiếu nơi ở khả dĩ có thể nương thân qua ngày.
Tuy nhiên, tình hình ở Haiti không phải là không được cải thiện. Theo lời của Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon sau cuộc gặp với đặc sứ LHQ về Haiti, cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton ngày 22/1/2009, cho tới hôm nay LHQ đã chuyển từ những công việc tìm kiếm cứu nạn và các biện pháp khẩn cấp ở Haiti sang giai đoạn đầu của quá trình khôi phục lại đảo quốc này. Bước đầu tiên trong lĩnh vực này là lôi cuốn người dân Haiti cùng làm những việc dọn dẹp đổ nát và đường phố cũng như khôi phục lại hệ thống hạ tầng cơ sở đã bị động đất phá hủy.
Ông Ban Ki-moon nói: "Khi tôi tới Haiti, người dân ở đó yêu cầu giúp cho họ nước uống, thực phẩm và lều trại cũng như giúp xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn, có công ăn việc làm". Những người dân Haiti được LHQ thuê sẽ được trả công 5 USD một giờ…
Nhiều nước đã gửi các lực lượng cứu trợ tới Haiti. Lực lượng mũ xanh của LHQ đã được tăng lên tới 3,5 nghìn người. Và chỉ riêng Mỹ cho tới chiều 20/1/2010 đã triển khai lực lượng quân sự ở đây tới 11,5 nghìn binh lính… Thậm chí có thông tin rằng tới ngày 23/1/2010, tổng số quân nhân Mỹ ở Haiti và vùng biển xung quanh đảo quốc này sẽ lên tới 16 nghìn người. Không phải sự giúp đỡ nào theo cách người Mỹ làm cũng được cộng đồng quốc tế đánh giá tích cực.
Nhiều nhà quan sát cho rằng, việc Washington tập trung tới hơn 10 nghìn quân ở một đảo quốc nhỏ như Haiti là quá nhiều và lính Mỹ nên mau chóng rút khỏi đó. Còn theo Tổng thống Venezuela, Hugo Chavez, Washington đã lợi dụng tình thế bi thảm của Haiti để thêm một lần chiếm đóng đảo quốc này. Ý kiến của "người hùng châu Mỹ Latinh" đã nhận được sự đồng tình của ban lãnh đạo Pháp…
Xích lại gần nhau
Ngay sau khi thảm họa động đất xảy ra với Haiti, Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon đã kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn trương quyên góp 562 triệu USD để giúp đỡ đảo quốc này - theo những tính toán sơ bộ, phải chừng ấy tiền mới là tạm đủ để giúp đỡ những người dân Haiti gặp nạn trong sáu tháng tới. Các tổ chức từ thiện đã không chỉ một lần nhấn mạnh là, trong tình huống hiện nay, quan trọng không phải là số tiền đóng góp là bao nhiêu, bản thân từng sự đóng góp dù nhỏ tới đâu cũng đã có ý nghĩa quan trọng. Có lẽ thấu hiểu điều này nên một quốc gia bị "tàn phá" bởi cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu như Latvia cũng đã ủng hộ Haiti một khoản tiền hết sức khiêm tốn là 15 nghìn euro. Thế nhưng, một nước cực nghèo khác là Burkina Faso, từng thoát hiểm chỉ vì có những sự trợ giúp quốc tế, cũng đã bỏ ra tới 152 nghìn euro để giúp đỡ Haiti khắc phục hậu quả của động đất.
Cả thế giới ở bên nhân dân Haiti trong thảm họa. Mỗi một nơi tìm ra cách giúp đỡ người dân Haiti theo kiểu riêng của mình. Ngày 22/1/2010, chiếc máy bay quân sự do Bộ Ngoại giao Hà Lan thuê đã hạ cánh ở căn cứ quân sự Eindhoven với 106 trẻ mồ côi Haiti - những đứa trẻ này sẽ được các cặp vợ chồng người Hà Lan nhận làm con nuôi theo một quy chế đặc biệt nhanh chóng để chúng mau nguôi ngoai những nỗi đau mất mát vì động đất (thông thường, để làm thủ tục nhận con nuôi ở Hà Lan cần mất tới vài năm!)…
Theo báo Đức Die Welt, cũng chính nỗi đau mất mát vì động đất của người dân Haiti đã kết đoàn lại trong những nỗ lực nhân đạo nhiều dân tộc, nhiều quốc gia, nhiều tầng lớp, từ đứa trẻ ở trong nhà ổ chuột tới những khách du lịch phương Tây giàu có hay những doanh nhân cự phú. Tại Đức chẳng hạn, chỉ trong một buổi dạ hội do hãng truyền hình ZDF và báo Bild tổ chức đã quyên góp được tới 20 triệu euro để giúp Haiti. Tổng số tiền mà Liên minh châu Âu (EU) giúp đỡ Haiti khắc phục hậu quả của động đất lên tới 420 triệu euro. Những người Đức hiến tiền từ thiện cho Haiti thuộc đủ các thành phần, có cả những người Đức chính gốc lẫn những người nhập cư…
Người dân Mỹ cũng rất tích cực trong những nỗ lực nhân đạo giúp Haiti: trong một tuần chi nhánh của tổ chức Chữ Thập Đỏ ở Mỹ đã quyên góp được 22 triệu USD bằng một cách rất giản đơn: chỉ cần bấm gửi tin nhắn từ máy di động tới một số điện thoại SMS một câu " Haiti". Cước phí cho tin nhắn này là 10 USD sẽ được chuyển tới tài khoản của những người dân Haiti gặp nạn.
Nhiều nhà lãnh đạo quốc gia cũng có những hành động từ thiện như thế. Tổng thống Mỹ Barack Obama hiến 15 nghìn USD tiền cá nhân để giúp Haiti khắc phục hậu quả của động đất. Chính phủ Anh và nữ hoàng Anh Elizabeth II cũng hiến những khoản tiền lớn…
Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng cũng có những nghĩa cử đối với người dân Haiti đang trong cơn khốn khó. Nữ ca sĩ Madonna ủng hộ người dân Haiti 250 nghìn USD và kêu gọi những người hâm mộ mình cũng làm như thế. Tổ chức từ thiện do hai minh tinh Hollywood là Brad Pitt và Angelina Jolie lập ra cũng ủng hộ Haiti 1 triệu USD. Cũng có những hành động "ngộ nghĩnh" nữ diễn viên Scarlett Johansson đã "bán mình" trên mạng và hứa sẽ hiến cho Haiti những khoản tiền thu được…
Cũng theo những tính toán sơ bộ, LHQ, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ và Ngân hàng Thế giới (WB) đã giúp đỡ cho Haiti hơn nửa tỉ USD để khắc phục các hậu quả của động đất. Thêm vào đó là gần 268,5 triệu USD được chính phủ các nước khác cũng như các công ty và tổ chức tư nhân gửi tới Haiti. Tuy nhiên, không phải viện trợ nhân đạo nào cũng tới được tận tay những người cần tới chúng
Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.
Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?
Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.
Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.
Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.
20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.
Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.
Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.
Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.
Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.
Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.
Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.
Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".
Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.
Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.
LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…
Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.
Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.
Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?
