Đội Jedburgh, tiền thân của các lực lượng đặc nhiệm hiện đại

Thế Chiến II đã thể chế hóa ngành tình báo và các hoạt động đặc biệt. Việc ra đời Cục tình báo chiến lược Mỹ (OSS) và Cục chiến dịch đặc biệt của Anh (SEO) trong thời kỳ đó đã tạo điều kiện cho các tổ chức, cơ quan và đặc nhiệm phát triển. So với các đơn vị khác trong thời thế chiến II thì họ có vẻ khá mờ nhạt, tuy nhiên các đội Jedburgh lại là một minh chứng điển hình về việc sử dụng các hoạt động của lực lượng đặc nhiệm trong chiến tranh thông thường.

Sứ mạng nguy hiểm

“Yêu cầu đặt ra: Các tình nguyện viên đi công tác nước ngoài ngay lập tức. Hiểu biết về tiếng Pháp hoặc một ngôn ngữ châu Âu khác được ưu tiên. Sẵn sàng và hội tụ đủ phẩm chất cần thiết của một vận động viên nhảy dù. Khả năng đương đầu với nhiệm vụ nguy hiểm”.

13-1.jpg -0
Một đội chiến đấu Jedburgh ở Normandy trong Thế chiến II.

Những người đàn ông đã lắng nghe từng từ một của cuộc gọi đó và trả lời, họ không mảy may biết chút gì về tác động của chúng trong hồ sơ lịch sử về Thế chiến II. Họ cũng không hay biết rằng những hoạt động mà họ đang tiến hành sẽ là nguyên mẫu sớm nhất của các hoạt động đặc biệt đương thời. Hãy chú ý một chút đến bối cảnh lịch sử khi đó. Nền Đệ tam đế chế đã từng có một thời gian tốt đẹp cho đến năm 1943, khi đó Pháp, Hà Lan và Bỉ lần lượt rơi vào tay Đức Quốc xã khi Adolf Hitler lên cầm quyền. Tốc độ và cường độ mà quân Đức chinh phạt lục địa châu Âu khiến phương Tây lo ngại.

Khi mối đe dọa đạt đến cấp độ nhất định, những bộ óc chiến thuật tuyệt vời ở London và Washington D.C. cùng lên kế hoạch đánh bại cuộc chinh phạt của Đức Quốc xã ở châu Âu, và việc này đã trở thành trọng tâm hoạt động. OSS và SEO cùng soạn thảo một kế hoạch độc đáo nhằm chống lại Đức Quốc xã trong lãnh thổ bị chiếm đóng. Đó không phải là các lực lượng thông thường của quân Đồng Minh mà là một bộ chiến thuật lai tạp và độc đáo hơn khi mà yêu cầu phải có những người đặc biệt để thực thi kế hoạch này.

“Khả năng xảy ra một nhiệm vụ nguy hiểm được đảm bảo” là cách nói ngắn gọn đóng khung về những nhiệm vụ của các đội Jedburgh. Có lý do để hiểu tại sao nhân viên tuyển dụng muốn bất kỳ ai cũng phải hiểu được mức độ rủi ro khi được tuyển dụng. Đó là một thứ mà tình nguyện viên phải có trong một cuộc chiến tổng lực, và sứ mạng cho các tình nguyện viên trong đội Jedburgh sẽ rất khác.

Nhóm Jedburgh

“Bất ngờ, giết chết và biến mất” đó là phương châm hành động của các đội Jedburgh. Các đội Jedburgh ra đời là một nỗ lực chung của OSS và SEO. Chương trình này được bắt đầu trước sự kiện D-Day, ngày 6/6/1944. Các tình nguyện viên trong đội Jedburgh là những người cần hội tụ năng lực cao: nói tiếng Pháp lưu loát, thể lực sung mãn, khả năng chiến thuật tinh nhạy, đầu óc thông minh, cùng khả năng làm việc độc lập với sự hỗ trợ tối thiểu.

Các nhóm Jedburgh thực hiện vai trò “liên lạc viên” giữa quân du kích trong lãnh thổ bị chiếm đóng và các lực lượng Đồng Minh. Họ hoàn thành vai trò bằng cách chiến đấu trong các đội có từ 2 đến 4 thành viên (thường là 3 người), xâm nhập từ trên không vào lãnh thổ địch, gặp gỡ du kích và thiết lập liên lạc với chỉ huy cao hơn.

13-2.jpg -0
Một hoạt động huấn luyện của đội Jedburgh ở Milton Hall (Anh).

Quá trình đào tạo các thành viên trong những đội Jedburgh thường bắt đầu tại Mỹ và kết thúc ở Vương quốc Anh và Scotland, nơi các nhân sự Jedburgh sẽ lên “sân khấu” và chờ đợi được điều động thực hiện các hoạt động mật ở “nhà hát châu Âu”.

Một bộ kỹ năng điển hình của các đội Jedburgh bao gồm: thành thạo vô tuyến, gián điệp nước ngoài, chiến đấu tay đôi, phá dỡ, nhảy dù chiến đấu, leo núi, trượt tuyết chiến đấu, tiếng Pháp lưu loát, hoạt động đổ bộ, thành thạo các loại vũ khí nhỏ. Cơ cấu đào tạo cho các đội Jedburgh có những nét tương đồng với các thiết kế trong những đơn vị hoạt động đặc biệt hiện đại. Họ được huấn luyện trong các dạng môi trường khác nhau nhằm chuẩn bị cho những yêu cầu độc đáo và khắt khe trong chiến đấu.

Giống như các lực lượng đặc nhiệm ngày hôm nay, rất ít người có thể đáp ứng được điều đó. Cơ cấu tổ chức của các đội Jedburgh không phải là ngẫu nhiên. Mỗi đội có một điều hành vô tuyến (thường là nhập ngũ) và có 2 sĩ quan. Một thành viên trong đội được giới thiệu đến từ quốc gia được chỉ định hoạt động (nếu họ có nhiệm vụ ở Pháp) và có ít nhất một người Pháp trong nhóm.

Phạm vi chiến đấu khắp châu Âu

Hai lần trăng tròn sự kiện D-Day cũng là đội Jedburgh đầu tiên được triển khai trong lịch sử. Sứ mạng của họ thật đặc biệt: giúp bảo vệ đầu cầu; vô hiệu hóa các hệ thống liên lạc của phe Trục; vô hiệu hóa một tuyến đường sắt trọng yếu có thể chở binh sĩ địch và tiếp liệu hậu cần ra tiền tuyến. D-Day đã bắt đầu các hoạt động của đội Jedbugrh ở Pháp với rất nhiều người đã nhảy dù xuống lãnh thổ chiếm đóng cũng như hỗ trợ quân kháng chiến ở các địa phương.

Vào những tháng tiếp theo đó, các đội Jedburgh đã trở thành một lực lượng độc đáo mạnh mẽ tung hoành trên khắp châu Âu. French Maquisards, “The Marquis” là những khách hàng đầu tiên. Được đặt theo tên những bụi cây mọc phổ biến trên bờ biển Địa Trung Hải, các chiến sĩ Marquis là lực lượng bình dị nhưng phi thường trong cuộc chiến chống Đức Quốc xã.

Họ dựng trại trong các cánh rừng và núi non ở miền Nam nước Pháp chẳng hạn như rặng Alps và vùng Brittany. Đi theo mô hình du kích, lính Marquis sẽ tấn công quân Đức chớp nhoáng, cùng với việc thực hiện các hoạt động gián điệp và phá hoại. Các đội Jedburgh nhận lệnh để giúp đỡ Marquis. Sau khi được liên lạc, họ sẽ thiết lập hệ thống thông tin giữa binh lính Marquis và chỉ huy quân Đồng Minh.

Việc này mở ra những kết nối mới cho quân kháng chiến Pháp và trao thông tin tình báo độc đáo về hoạt động của Đức Quốc xã  cho quân Đồng Minh. Những hỗ trợ khác bao gồm vũ khí, đạn dược và huấn luyện cũng giống như nhiệm vụ của lính Mũ nồi xanh (của Mỹ) thời hiện đại. Xuyên suốt cuộc chiến, bộ chỉ huy quân Đồng Minh sẽ triển khai các đội Jedburgh đến Pháp, Bỉ và Hà Lan (bao gồm Chiến dịch Market Garden).

13-3.jpg -0
Các thành viên trong đội Jedburgh (Họ là lính Anh, Mỹ và Pháp) đang bàn bạc.

Các đội Jedburgh là một minh chứng điển hình về hoạt động đặc biệt được kết hợp với những hoạt động chiến tranh thông thường. Việc kết hợp cả hai là một nhiệm vụ gian khổ trong các lực lượng vũ trang hiện đại, nhưng Jedburgh là một minh họa đáng giá để phân tích.

Theo đại tá Mỹ, Kevin D. Stringer, thì có 4 trở ngại đã che khuất tích hợp “SOF-CF” (Lực lượng hoạt động – Lực lượng thường), đó là: Học thuyết và chính sách không định nghĩa một cách toàn diện làm thế nào sự tích hợp SOF-CF có thể diễn ra.

Khái niệm cuối cùng về đồng bộ hóa SOF-CF lại quá tập trung cứng nhắc về các nhiệm vụ chiến đấu, và không thể tính đến tính lưu động giữa các kịch bản độc đáo, thông thường hoặc nhân đạo. Thiếu sự hiểu biết chung giữa SOF và CF, tạo ra cảm giác SOF “khác xa so với các lực lượng chiến đấu thông thường”. Việc thực hiện tích hợp SOF-CF thường dẫn đến các cơ chế hoặc sắp xếp đặc biệt, cả trong đào tạo và thời chiến.

Về thành công của các đội Jedburgh, đại tá Kevin D. Stringer cho rằng có 3 bài học cần rút ra: Thứ nhất, các thành viên trong đội SOF phải có chuyên môn tuyệt vời về ngoại ngữ cùng sự nhạy bén về văn hóa để hòa nhập vào dân cư địa phương. Thứ hai, các đội liên lạc SOF phải được giáo dục về những khả năng của lực lượng kháng chiến và những yêu cầu để đạt được sự hợp nhất. Thứ ba, các chỉ huy CF phải hiểu những hoạt động và nhiệm vụ SOF và sẵn lòng tin tưởng vào liên lạc SOF vì lợi ích của mình với các lực lượng kháng chiến.

Nguyễn Thanh Hải (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.