Đội Jedburgh, tiền thân của các lực lượng đặc nhiệm hiện đại

Thế Chiến II đã thể chế hóa ngành tình báo và các hoạt động đặc biệt. Việc ra đời Cục tình báo chiến lược Mỹ (OSS) và Cục chiến dịch đặc biệt của Anh (SEO) trong thời kỳ đó đã tạo điều kiện cho các tổ chức, cơ quan và đặc nhiệm phát triển. So với các đơn vị khác trong thời thế chiến II thì họ có vẻ khá mờ nhạt, tuy nhiên các đội Jedburgh lại là một minh chứng điển hình về việc sử dụng các hoạt động của lực lượng đặc nhiệm trong chiến tranh thông thường.

Sứ mạng nguy hiểm

“Yêu cầu đặt ra: Các tình nguyện viên đi công tác nước ngoài ngay lập tức. Hiểu biết về tiếng Pháp hoặc một ngôn ngữ châu Âu khác được ưu tiên. Sẵn sàng và hội tụ đủ phẩm chất cần thiết của một vận động viên nhảy dù. Khả năng đương đầu với nhiệm vụ nguy hiểm”.

13-1.jpg -0
Một đội chiến đấu Jedburgh ở Normandy trong Thế chiến II.

Những người đàn ông đã lắng nghe từng từ một của cuộc gọi đó và trả lời, họ không mảy may biết chút gì về tác động của chúng trong hồ sơ lịch sử về Thế chiến II. Họ cũng không hay biết rằng những hoạt động mà họ đang tiến hành sẽ là nguyên mẫu sớm nhất của các hoạt động đặc biệt đương thời. Hãy chú ý một chút đến bối cảnh lịch sử khi đó. Nền Đệ tam đế chế đã từng có một thời gian tốt đẹp cho đến năm 1943, khi đó Pháp, Hà Lan và Bỉ lần lượt rơi vào tay Đức Quốc xã khi Adolf Hitler lên cầm quyền. Tốc độ và cường độ mà quân Đức chinh phạt lục địa châu Âu khiến phương Tây lo ngại.

Khi mối đe dọa đạt đến cấp độ nhất định, những bộ óc chiến thuật tuyệt vời ở London và Washington D.C. cùng lên kế hoạch đánh bại cuộc chinh phạt của Đức Quốc xã ở châu Âu, và việc này đã trở thành trọng tâm hoạt động. OSS và SEO cùng soạn thảo một kế hoạch độc đáo nhằm chống lại Đức Quốc xã trong lãnh thổ bị chiếm đóng. Đó không phải là các lực lượng thông thường của quân Đồng Minh mà là một bộ chiến thuật lai tạp và độc đáo hơn khi mà yêu cầu phải có những người đặc biệt để thực thi kế hoạch này.

“Khả năng xảy ra một nhiệm vụ nguy hiểm được đảm bảo” là cách nói ngắn gọn đóng khung về những nhiệm vụ của các đội Jedburgh. Có lý do để hiểu tại sao nhân viên tuyển dụng muốn bất kỳ ai cũng phải hiểu được mức độ rủi ro khi được tuyển dụng. Đó là một thứ mà tình nguyện viên phải có trong một cuộc chiến tổng lực, và sứ mạng cho các tình nguyện viên trong đội Jedburgh sẽ rất khác.

Nhóm Jedburgh

“Bất ngờ, giết chết và biến mất” đó là phương châm hành động của các đội Jedburgh. Các đội Jedburgh ra đời là một nỗ lực chung của OSS và SEO. Chương trình này được bắt đầu trước sự kiện D-Day, ngày 6/6/1944. Các tình nguyện viên trong đội Jedburgh là những người cần hội tụ năng lực cao: nói tiếng Pháp lưu loát, thể lực sung mãn, khả năng chiến thuật tinh nhạy, đầu óc thông minh, cùng khả năng làm việc độc lập với sự hỗ trợ tối thiểu.

Các nhóm Jedburgh thực hiện vai trò “liên lạc viên” giữa quân du kích trong lãnh thổ bị chiếm đóng và các lực lượng Đồng Minh. Họ hoàn thành vai trò bằng cách chiến đấu trong các đội có từ 2 đến 4 thành viên (thường là 3 người), xâm nhập từ trên không vào lãnh thổ địch, gặp gỡ du kích và thiết lập liên lạc với chỉ huy cao hơn.

13-2.jpg -0
Một hoạt động huấn luyện của đội Jedburgh ở Milton Hall (Anh).

Quá trình đào tạo các thành viên trong những đội Jedburgh thường bắt đầu tại Mỹ và kết thúc ở Vương quốc Anh và Scotland, nơi các nhân sự Jedburgh sẽ lên “sân khấu” và chờ đợi được điều động thực hiện các hoạt động mật ở “nhà hát châu Âu”.

Một bộ kỹ năng điển hình của các đội Jedburgh bao gồm: thành thạo vô tuyến, gián điệp nước ngoài, chiến đấu tay đôi, phá dỡ, nhảy dù chiến đấu, leo núi, trượt tuyết chiến đấu, tiếng Pháp lưu loát, hoạt động đổ bộ, thành thạo các loại vũ khí nhỏ. Cơ cấu đào tạo cho các đội Jedburgh có những nét tương đồng với các thiết kế trong những đơn vị hoạt động đặc biệt hiện đại. Họ được huấn luyện trong các dạng môi trường khác nhau nhằm chuẩn bị cho những yêu cầu độc đáo và khắt khe trong chiến đấu.

Giống như các lực lượng đặc nhiệm ngày hôm nay, rất ít người có thể đáp ứng được điều đó. Cơ cấu tổ chức của các đội Jedburgh không phải là ngẫu nhiên. Mỗi đội có một điều hành vô tuyến (thường là nhập ngũ) và có 2 sĩ quan. Một thành viên trong đội được giới thiệu đến từ quốc gia được chỉ định hoạt động (nếu họ có nhiệm vụ ở Pháp) và có ít nhất một người Pháp trong nhóm.

Phạm vi chiến đấu khắp châu Âu

Hai lần trăng tròn sự kiện D-Day cũng là đội Jedburgh đầu tiên được triển khai trong lịch sử. Sứ mạng của họ thật đặc biệt: giúp bảo vệ đầu cầu; vô hiệu hóa các hệ thống liên lạc của phe Trục; vô hiệu hóa một tuyến đường sắt trọng yếu có thể chở binh sĩ địch và tiếp liệu hậu cần ra tiền tuyến. D-Day đã bắt đầu các hoạt động của đội Jedbugrh ở Pháp với rất nhiều người đã nhảy dù xuống lãnh thổ chiếm đóng cũng như hỗ trợ quân kháng chiến ở các địa phương.

Vào những tháng tiếp theo đó, các đội Jedburgh đã trở thành một lực lượng độc đáo mạnh mẽ tung hoành trên khắp châu Âu. French Maquisards, “The Marquis” là những khách hàng đầu tiên. Được đặt theo tên những bụi cây mọc phổ biến trên bờ biển Địa Trung Hải, các chiến sĩ Marquis là lực lượng bình dị nhưng phi thường trong cuộc chiến chống Đức Quốc xã.

Họ dựng trại trong các cánh rừng và núi non ở miền Nam nước Pháp chẳng hạn như rặng Alps và vùng Brittany. Đi theo mô hình du kích, lính Marquis sẽ tấn công quân Đức chớp nhoáng, cùng với việc thực hiện các hoạt động gián điệp và phá hoại. Các đội Jedburgh nhận lệnh để giúp đỡ Marquis. Sau khi được liên lạc, họ sẽ thiết lập hệ thống thông tin giữa binh lính Marquis và chỉ huy quân Đồng Minh.

Việc này mở ra những kết nối mới cho quân kháng chiến Pháp và trao thông tin tình báo độc đáo về hoạt động của Đức Quốc xã  cho quân Đồng Minh. Những hỗ trợ khác bao gồm vũ khí, đạn dược và huấn luyện cũng giống như nhiệm vụ của lính Mũ nồi xanh (của Mỹ) thời hiện đại. Xuyên suốt cuộc chiến, bộ chỉ huy quân Đồng Minh sẽ triển khai các đội Jedburgh đến Pháp, Bỉ và Hà Lan (bao gồm Chiến dịch Market Garden).

13-3.jpg -0
Các thành viên trong đội Jedburgh (Họ là lính Anh, Mỹ và Pháp) đang bàn bạc.

Các đội Jedburgh là một minh chứng điển hình về hoạt động đặc biệt được kết hợp với những hoạt động chiến tranh thông thường. Việc kết hợp cả hai là một nhiệm vụ gian khổ trong các lực lượng vũ trang hiện đại, nhưng Jedburgh là một minh họa đáng giá để phân tích.

Theo đại tá Mỹ, Kevin D. Stringer, thì có 4 trở ngại đã che khuất tích hợp “SOF-CF” (Lực lượng hoạt động – Lực lượng thường), đó là: Học thuyết và chính sách không định nghĩa một cách toàn diện làm thế nào sự tích hợp SOF-CF có thể diễn ra.

Khái niệm cuối cùng về đồng bộ hóa SOF-CF lại quá tập trung cứng nhắc về các nhiệm vụ chiến đấu, và không thể tính đến tính lưu động giữa các kịch bản độc đáo, thông thường hoặc nhân đạo. Thiếu sự hiểu biết chung giữa SOF và CF, tạo ra cảm giác SOF “khác xa so với các lực lượng chiến đấu thông thường”. Việc thực hiện tích hợp SOF-CF thường dẫn đến các cơ chế hoặc sắp xếp đặc biệt, cả trong đào tạo và thời chiến.

Về thành công của các đội Jedburgh, đại tá Kevin D. Stringer cho rằng có 3 bài học cần rút ra: Thứ nhất, các thành viên trong đội SOF phải có chuyên môn tuyệt vời về ngoại ngữ cùng sự nhạy bén về văn hóa để hòa nhập vào dân cư địa phương. Thứ hai, các đội liên lạc SOF phải được giáo dục về những khả năng của lực lượng kháng chiến và những yêu cầu để đạt được sự hợp nhất. Thứ ba, các chỉ huy CF phải hiểu những hoạt động và nhiệm vụ SOF và sẵn lòng tin tưởng vào liên lạc SOF vì lợi ích của mình với các lực lượng kháng chiến.

Nguyễn Thanh Hải (Tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.