Địa chính trị Syria hậu Assad

Sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad có thể làm trầm trọng thêm cuộc cạnh tranh địa chính trị tại Trung Đông. Đất nước Syria hiện bị chia thành 4 khu vực kiểm soát chính, phản ánh sự phân cực quyền lực và lợi ích tại quốc gia này.

“Cuộc chiến của tất cả chống lại tất cả”

Cuộc tấn công của lực lượng đối lập Syria được tổ chức kỹ lưỡng và tính toán chính xác về thời điểm. Chính quyền Damascus đúng lúc đang rơi vào trạng thái suy yếu nghiêm trọng, phụ thuộc hoàn toàn vào sự hậu thuẫn từ Nga và Iran. Tuy nhiên, cả Moscow và Tehran đều đang mệt mỏi , Nga với cuộc chiến tại Ukraine và Iran trong các xung đột liên quan tới Israel.

Cuộc tấn công của HTS đã khiến quân đội Chính phủ Syria không kịp phản ứng. Tinh thần của lực lượng này nhanh chóng suy sụp, tỷ lệ đào ngũ tăng cao và tình trạng thiếu hụt trang bị quân sự ngày càng trầm trọng. Trong bối cảnh đó, quân đội Syria còn phải chịu thêm sức ép từ các đợt tấn công của Israel nhắm vào Hezbollah và Iran, cũng như sự giảm tập trung hỗ trợ của Nga. Dù không quân Nga đã thực hiện các cuộc không kích nhằm vào vành đai Aleppo và Idlib, đồng thời triển khai các đơn vị lính đánh thuê thuộc Quân đoàn châu Phi (một nhánh của nhóm Wagner), những nỗ lực này không đủ ngăn chặn quân nổi dậy tiên sâu vào trung tâm quyền lực của Damascus.

Địa chính trị Syria hậu Assad -0
Lực lượng HTS đã chọn đúng thời điểm để tiến hành cuộc lật đổ.

Vấn đề là, những gì xảy ra ở Syria không chỉ giới hạn trong phạm vi lãnh thổ nước này. Trên thực tế, cuộc xung đột tại đây là hình mẫu điển hình của chiến tranh ủy nhiệm - một dạng xung đột mà các cường quốc toàn cầu hoặc khu vực gián tiếp đối đầu nhau trên lãnh thổ của quốc gia thứ 3. Thông qua việc hỗ trợ các phe nhóm địa phương - bao gồm các phe phái chính trị, sắc tộc hoặc tôn giáo - bằng tiền bạc, vũ khí và lính đánh thuê, các cường quốc không can thiệp chính thức nhưng vẫn tạo ảnh hưởng đáng kể lên kết cục cuộc chiến.

Tại Syria, cuộc xung đột trở thành đấu trường của nhiều bên tham gia: các cường quốc lớn như Nga và Mỹ, cường quốc khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Israel, cùng các nhóm vũ trang phi nhà nước như Hezbollah và các lực lượng dân quân  Shiite do lực lượng Pasdaran của Iran lãnh đạo. Điểm đáng chú ý là không có sự liên kết cứng nhắc giữa các liên minh tại Syria, biến khu vực này thành “cuộc chiến của tất cả chống lại tất cả”. Một khía cạnh đặc biệt khác là không có tác nhân nhà nước bên ngoài nào quan tâm đến việc hỗ trợ HTS lật đổ ông Assad. Cả Nga và Iran đều muốn duy trì chế độ Assad nhằm phục vụ lợi ích chiến lược của họ.

Đấu trường lợi ích

Với Nga, việc mất chế độ Assad là một nguy cơ chiến lược. Moscow sẽ buộc phải đàm phán với HTS và Thổ Nhĩ Kỳ để giữ lại quyền kiểm soát các căn cứ chiến lược như Latakia và Tartus - những điểm tựa quan trọng trong chiến lược mở rộng ảnh  hưởng ở Địa Trung Hải và Trung Đông. Đối với Iran thì đây là một thất bại chiến lược, mất đi vị thế quan trọng trong khu vực và khả năng duy trì sức ép lên Israel thông qua Hezbollah.

Đối với Israel, sự sụp đổ của al - Assad mang lại chiến thắng lớn. Một quân cờ khác trong “Trục kháng chiến” do Iran dẫn đầu đã sụp đổ, đẩy ảnh hưởng của Tehran xuống mức thấp nhất kể từ năm 2003. Tuy nhiên, Israel cũng đối mặt với rủi ro mới: khả năng một chính phủ Hồi giáo do Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar tài trợ sẽ được thành lập ngay sát biên giới.

Về phía Mỹ, chế độ Assad không phải là kẻ thù trực tiếp. Trên thực tế, trong những tháng gần đây, Washington đã đề xuất các cuộc đàm phán với Damascus, đề cập đến khả năng giảm lệnh trừng phạt và hứa hẹn các khoản đầu tư từ các quốc gia Arab Vùng Vịnh, đặc biệt là Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) nhằm tái thiết Syria. Vấn đề là chính quyền ông Assad phải tránh xa Tehran và đóng các tuyến đường tiếp tế vũ khí cho Hezbollah. Với Mỹ, sự tồn tại của ông Assad là lựa chọn ít rủi ro hơn so với các kịch bản khác: Sự trỗi dậy trở lại của IS hoặc việc thành lập một chính quyền Hồi giáo cực đoan tại Damascus có thể dẫn đến hỗn loạn kéo dài và làm tình hình khu vực thêm khó kiểm soát.

Thổ Nhĩ Kỳ là “nhân vật chính” trong các diễn biến mới nhất tại Syria. Ankara đã thực hiện đúng nguyên tắc địa chính trị: các khoảng trống quyền lực sẽ nhanh chóng được lấp đầy. Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định không đứng sau cuộc tấn công của HTS và phủ nhận việc ra chỉ thị cho lực lượng này. Tuy nhiên, các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ thừa nhận đã biết trước về cuộc tấn công, đồng thời lập luận rằng mục tiêu ban đầu của nó chỉ giới hạn trong việc ngăn chặn các đợt tấn công của chính quyền Damascus vào Idlib.

 Dù phủ nhận chính thức, nhiều dấu hiệu cho thấy sự liên quan của Thổ Nhĩ Kỳ. Các thiết bị quân sự hiện đại của HTS, bao gồm xe bọc thép và máy bay không người lái, cùng khả năng tổ chức các cuộc tấn công phối hợp phức tạp cho thấy có sự hỗ trợ từ các tác nhân nhà nước.

Thời điểm diễn ra cuộc tấn công cũng gây nhiều nghi vấn. Chiến dịch của HTS bắt đầu vào ngày 27/11, trùng với ngày đầu tiên lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Hezbollah có hiệu lực. Nếu phiến quân HTS hành động trong khi Israel đang tấn công Hezbollah, nó có thể mang màu sắc hỗ trợ “chế độ Zionist”, làm suy yếu mối quan hệ với cộng đồng Hồi giáo Sunni. Còn nếu HST khởi binh sau đó, sẽ giúp Hezbollah và các lực lượng do Iran hậu thuẫn có thời gian để chuẩn bị.

Tại Syrai, Ankara đang theo đuổi một mục tiêu chiến thuật: giành lợi thế lãnh thổ và địa chính trị so với Nga và Iran trong một cuộc cạnh tranh ở khu vực Đông Địa Trung Hải. Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ còn có 2 mục tiêu chiến lược khác nữa. Đó là tạo đòn bẩy trong đàm phán với Damascus, với sự trung gian của Nga để đưa hàng triệu người tị nạn Syria (phần lớn là người Kurd) từ Tiểu Á trở về nước. Hai là đẩy lùi lực lượng YPG người Kurd (mà Ankara coi là một nhánh của PKK) khỏi các vị trí chiến lược ở Tây Bắc Syria. Tuy nhiên, mục tiêu này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Washington do Mỹ tiếp tục xem lực lượng người Kurd là một công cụ quan trọng trong chiến lược kiềm chế Thổ Nhĩ Kỳ và gây áp lực lên các đối thủ trong khu vực.

Huy Thông

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.