Davos 2026: Cơ hội cuối cùng cho trật tự thế giới cũ?

“Tinh thần Đối thoại” là chủ đề của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm nay tại thị trấn nghỉ dưỡng Davos trên vùng núi Alps của Thụy Sĩ. Hội nghị đã bị chi phối bởi căng thẳng leo thang giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, với các nhà lãnh đạo cảnh báo về trật tự thế giới đang sụp đổ, chủ nghĩa đơn phương gia tăng và mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo đối với lực lượng lao động toàn cầu…

Chủ đề được bàn tán tại Davos xoay quanh căng thẳng leo thang do các mối đe dọa của Mỹ liên quan đến Greenland, với các nhà lãnh đạo cảnh báo về sự rạn nứt của các liên minh và sự xói mòn của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

1.jpg -0
“Tinh thần Đối thoại” là chủ đề của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm nay.

Diễn đàn Davos đạt đến đỉnh điểm vào ngày 21/1, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự hội nghị cùng phái đoàn lớn nhất từ trước đến nay - bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và đặc phái viên Steve Witkoff.

Sự hiện diện của ông Trump đã bao trùm những ngày đầu tiên của hội nghị thông qua các bài đăng trên mạng xã hội và các tin nhắn riêng giữa ông Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bị rò rỉ, bao gồm cả một bức thư gửi Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store liên kết các yêu sách của ông về Greenland với việc ông không giành được giải Nobel Hòa bình.

Trước đó, trong bài phát biểu hôm 20/1, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa ra lời cảnh báo tại diễn đàn về sự chuyển dịch khỏi chủ nghĩa đa phương. "Đó là sự chuyển dịch hướng tới một thế giới không có luật lệ, nơi luật pháp quốc tế bị chà đạp và nơi luật duy nhất dường như có ý nghĩa là luật của kẻ mạnh nhất," Macron nói, tóm tắt những lo ngại của châu Âu về chủ nghĩa đơn phương đang gia tăng. Nhà lãnh đạo Pháp, người luôn đi đầu trong các lời kêu gọi châu Âu kích hoạt các cơ chế bảo vệ thương mại, đã nêu rõ sự lựa chọn mà các nước phương Tây phải đối mặt.

Năm ngoái, chỉ vài ngày sau lễ nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã xuất hiện trên màn hình tại Davos để có bài phát biểu mạnh mẽ, trong đó ông đe dọa áp thuế toàn diện, kêu gọi các nước NATO tăng chi tiêu quốc phòng và yêu cầu Cục Dự trữ Liên bang cắt giảm lãi suất “ngay lập tức” - tạo tiền đề cho 12 tháng hỗn loạn sau đó. Một năm trôi qua, những gì còn sót lại của trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ đang lung lay, nhanh chóng tan rã và “tinh thần đối thoại” trở nên vô cùng khó tìm.

Hội nghị năm nay diễn ra trong bối cảnh địa chính trị hỗn loạn đặc biệt. Chiến tranh vẫn tiếp diễn ở Ukraine, nơi Tổng thống Volodymyr Zelensky đang thực hiện chuyến đi đến Davos để tiếp tục kêu gọi sự ủng hộ.

Chỉ vài ngày trước khi đến WEF, ông Trump đã khiến các nhà lãnh đạo châu Âu choáng váng khi đe dọa áp thuế trừng phạt lên các đồng minh, bao gồm cả Anh, nếu họ không ủng hộ kế hoạch sáp nhập Greenland của ông. Các đại sứ EU đã tổ chức các cuộc đàm phán khẩn cấp vào Chủ nhật, khi các nhà lãnh đạo của họ chuẩn bị tham gia cùng ông Trump ở dãy Alps.

Khi WEF hỏi hơn 1.300 chính trị gia, lãnh đạo doanh nghiệp và học giả về nỗi lo sợ của họ đối với tương lai, họ đã xác định “sự đối đầu địa kinh tế” là rủi ro cấp bách nhất trong hai năm tới - cuộc đụng độ giành quyền thống trị kinh tế giữa các cường quốc. Lựa chọn phổ biến thứ hai là chiến tranh toàn diện giữa các quốc gia.

Chỉ trong những tuần gần đây, ông Trump đã điều quân bắt giữ Tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro; tuyên bố Ukraine miễn cưỡng chấp nhận hòa bình hơn Nga; và đe dọa tấn công Iran nếu các cuộc biểu tình tiếp tục bị đàn áp.

Tuy nhiên, với kiểu chủ nghĩa đa phương mà WEF được thành lập để thúc đẩy dường như đang trên bờ vực sụp đổ, cũng có một cuộc phản kháng đang diễn ra. Điều này thể hiện rõ ràng trong quyết định của các nhà hoạch định chính sách tiền tệ thường kín tiếng trong tuần này, khi họ can thiệp vào cuộc tranh cãi về tính độc lập của chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, Jerome Powell, bằng cách công bố một bức thư chung chưa từng có tiền lệ.

Trước nguy cơ về an ninh xuyên Đại Tây Dương và rủi ro thương mại, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen kêu gọi cả hai bên tránh leo thang căng thẳng, đồng thời cảnh báo về những rủi ro đối với sự đoàn kết của phương Tây. "Việc đẩy chúng ta vào vòng xoáy đi xuống chỉ giúp ích cho chính những kẻ thù mà cả hai bên đều cam kết loại bỏ khỏi bối cảnh chiến lược", bà Leyen nói, lặp lại những lo ngại rằng xung đột thương mại Mỹ-châu Âu có lợi cho những nước khác.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte thì cho biết tình hình hỗn loạn hiện nay đã khiến thế giới không còn tập trung vào cuộc chiến toàn diện đang diễn ra ở Ukraine. "Vấn đề chính hiện nay không phải là Greenland, vấn đề chính là Ukraine", ông Rutte nói thêm rằng ông "hơi lo lắng rằng chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội khi quá tập trung vào những vấn đề khác".

Chủ tịch WEF Borge Brende đã nêu rõ nỗi lo ngại về kinh tế đang bao trùm diễn đàn khi căng thẳng địa chính trị lấn át các cuộc thảo luận về đổi mới và tăng trưởng. "Chúng tôi lo ngại nhất về sự leo thang chiến tranh quy mô lớn. Điều đó có thể giết chết tăng trưởng toàn cầu", ông Brende nói.

Về trí tuệ nhân tạo, các mối đe dọa đối với lực lượng lao động và tương lai của nó, Giám đốc điều hành BlackRock Larry Fink, người đảm nhiệm vị trí đồng chủ tịch WEF, đã cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đe dọa lặp lại những thất bại của chủ nghĩa tư bản trong ba thập kỷ qua, với những lợi ích ban đầu "chảy về tay những người sở hữu mô hình, chủ sở hữu dữ liệu và chủ sở hữu cơ sở hạ tầng" trong khi có khả năng gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho người lao động trí thức giống như toàn cầu hóa đã gây ra cho các công việc sản xuất.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.