Đâu là người thắng, kẻ thua trong đại dịch COVID-19?

Theo giới chuyên gia, người thắng lớn nhất trong đại dịch này là mô hình năng lực Đông Á, quản trị tốt và nguồn lực xã hội. Và Mỹ có thể trở thành kẻ thua cuộc lớn nhất.

Người thắng lớn nhất trong đại dịch này là mô hình năng lực Đông Á, quản trị tốt và nguồn lực xã hội bất chấp loại chế độ nào. Việt Nam, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Singapore đã phát huy tốt sức mạnh nội bộ về quản trị y tế chất lượng cao, sự gắn kết xã hội, tin tưởng vào các tổ chức công cộng và nhạy bén để học hỏi, sửa chữa những sai lầm trong quá khứ. 

Trung Quốc là quốc gia duy nhất vừa là người thua cuộc, vừa là người thắng cuộc trong đại dịch COVID-19. Trớ trêu thay, dịch bệnh khởi phát ở đây và lan rộng như cháy rừng trên khắp thế giới vì sự bưng bít thông tin và đưa thông tin thất thiệt ban đầu của giới chức Trung Quốc, có thể đánh dấu thời điểm lên ngôi trong “cuộc chiến cân bằng tâm lý” khi Trung Quốc chuyển sang lãnh đạo toàn cầu vốn bị bỏ trống bởi nước Mỹ của Tổng thống Donald Trump. 

Trung Quốc đã gây ấn tượng, nếu bị trì hoãn, thể hiện sức mạnh và năng lực của nhà nước trong việc kiềm chế sự bùng phát đại dịch và cung cấp sự hỗ trợ cho nhiều nước khác. Nếu sự thiệt hại kinh tế đối với Mỹ là đáng kể hơn, virus sẽ thúc đẩy sự thay đổi quyền lực, thậm chí tăng nguyên tắc “Nước Mỹ trước tiên” về chính sách an ninh, thương mại và đối ngoại, gia tăng sự không đáng tin của Mỹ đối với đồng minh và đối tác truyền thống.

Do các nước chuẩn bị để chấm dứt sự phụ thuộc thái quá vào Trung Quốc về nguồn cung y tế thiết yếu, thế giới hậu COVID-19 sẽ mang đến cơ hội bất ngờ cho Ấn Độ để đóng vai trò lớn hơn trong các chuỗi cung ứng toàn cầu trong tương lai, mở rộng cơ sở sản xuất và trở thành hãng dược phẩm của thế giới. Hồi giữa tháng 4, Thủ tướng Narendra Modi đã cổ vũ Ấn Độ nhân cơ hội này vươn lên và trở thành “trung tâm y học toàn cầu của... các chuỗi cung ứng đa phương trong thời kỳ hậu COVID-19 cho thế giới”.

Trong khi đó, Mỹ có thể trở thành bên thua cuộc lớn nhất. Sự lãnh đạo lúng túng và do dự của Washington đã tồi tệ đến mức có thể tạo ra sự xoay trục trong quyền lực địa chính trị. Trớ trêu ở chỗ Mỹ gần như đã bước theo con đường mà Trung Quốc đã thực hiện về sự bao che và đổ lỗi. Đại dịch có thể làm xói mòn vị thế kinh tế và quyền lực của Mỹ ở vai trò lãnh đạo toàn cầu. 

Những gì mà Tổng thống Donald Trump thể hiện trong đại dịch là một sự chậm chạp, có phần thiếu hiểu biết. Tất cả những điều này đã đặt ra câu hỏi nghiêm túc về năng lực của Mỹ - như một quốc gia và như một hệ thống chính trị Mỹ - ứng phó một cách nhanh chóng và rõ ràng trước những thách thức phức tạp ngày càng gia tăng mà nước này và thế giới đang đối mặt. 

Các cuộc biểu tình vào ban ngày và bạo loạn vào ban đêm liên tiếp trên quy mô toàn quốc đã tàn phá nhiều thành phố kể từ khi vụ sát hại George Floyd bị một cảnh sát da trắng khống chế. Tất cả đang khiến chính người dân Mỹ đang dần mất niềm tin vào vị tổng thống của mình.

Cảnh vắng vẻ trên đường phố tại Milan, Italy trong bối cảnh dịch COVID-19 lan rộng. Ảnh: THX
Cảnh vắng vẻ trên đường phố tại Milan, Italy trong bối cảnh dịch COVID-19 lan rộng. Ảnh: THX

Trung Quốc đã có thể trở thành người chiến thắng trong cuộc chiến với đại dịch COVID-19 khi đã cơ bản khống chế thành công dịch bệnh, cho dù quốc gia này là nơi đầu tiên dịch bệnh khởi phát. Tuy nhiên, việc Trung Quốc đã che giấu các thông tin về virus và dịch bệnh mới trong những ngày đầu dịch bùng phát tại thành phố Vũ Hán đã liên tục bị thế giới lên án. 

Thêm vào đó, việc Trung Quốc không chia sẻ đoạn gene đã giải mã của virus cho thế giới khiến nhiều nước gặp khó khăn trong việc tìm ra cách khống chế dịch bệnh cũng là yếu tố góp phần khiến Bắc Kinh cho đến nay vẫn là tâm điểm của những chỉ trích liên quan đến nguyên nhân bệnh dịch bùng phát ra toàn cầu. Những sự che giấu của Bắc Kinh khiến nhiều quốc gia và các tập đoàn, công ty đồng loạt lên kế hoạch rút khỏi Trung Quốc, điều này sẽ gây ra sự suy giảm lớn trong đầu tư và du lịch nước ngoài tại nước này.

Đại dịch COVID-19 đang khiến Liên minh châu Âu (EU) chia rẽ hơn bao giờ hết. Thay vì cùng nhau chống lại một mối đe dọa chung, hầu hết các quốc gia đã chọn cách tự bảo vệ mình. Các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất cũng gặp thêm những khó khăn khi không nhận được sự hỗ trợ từ các thành viên trong khối. 

Đại dịch đã cho thấy giới hạn đối với sự đoàn kết của EU trong bối cảnh khối này đang quay cuồng với Brexit. Ngày 16-4, EU đã phải gửi lời xin lỗi đến Italy khi đã không có sự trợ giúp kịp thời trong thời điểm nước này bị tàn phá nặng nề do dịch bệnh. 

Cùng với dịch COVID-19, trong những năm qua, EU đã phải chịu áp lực ngày càng tăng từ nhiều vấn đề như tiến trình Anh rời EU (Brexit), làn sóng người tị nạn và suy thoái kinh tế. Mặc dù liên minh này về cơ bản vẫn vượt qua từng thách thức và duy trì sức mạnh của mình, nhưng đại dịch COVID-19 đang khiến cho sự vững vàng của EU bị đặt dấu chấm hỏi. Nhiều chuyên gia thậm chí còn bi quan khi đặt câu hỏi  rằng, bế tắc tài chính liệu có khiến EU tan rã hậu COVID-19? 

Liên minh Đại Tây Dương đã ở trong “mớ bòng bong” trước khi virus SARS-CoV-2 tấn công. Tổng thống Donald Trump nhiều lần bày tỏ sự phẫn nộ về việc chia sẻ gánh nặng không công bằng đối với các đồng minh. Đến lượt người châu Âu ngày càng lo lắng về độ tin cậy, thiện chí, lương tri và thiện ý của Washington. 

Đại dịch đã làm trầm trọng thêm tất cả các vết nứt trong quan hệ giữa Mỹ và EU tồn tại từ trước. G7 không thể đưa ra một tuyên bố chung nào để giúp đỡ thế giới giữa đại dịch chỉ vì chính quyền của người đứng đầu Nhà Trắng đã khăng khăng gọi virus SARS-CoV-2 là “virus Vũ Hán”. Cựu Thủ tướng Italy Enrico Letta thậm chí cho rằng, mối nguy hiểm lớn nhất đối với EU không phải virus SARS-CoV-2, mà là “virus Trump”.

Trong vài tuần, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) bị chỉ trích dữ dội khi trên danh nghĩa là cơ quan y tế chuyên môn hóa hàng đầu thế giới lại đưa ra nhiều thông tin sai lệch và có phần bao che cho Trung Quốc. Nếu không có một cuộc cải tổ lớn, nhiều khả năng tổ chức này có thể bị tê liệt và không thể hiện được vai trò vốn có. 

Một kẻ thua cuộc khác là hệ tư tưởng thị trường tự do và nguyên lý toàn cầu hóa đi kèm. Hơn nữa, không có nhiều nền dân chủ thể hiện được năng lực tuyệt vời trong quản trị và thành phần tự do trong triết lý tổ chức của họ đã bị thiệt hại nặng nề với sự mở rộng rộng rãi quyền lực nhà nước chưa từng có tiền lệ, thậm chí trong thời chiến, được củng cố bởi sự kiểm duyệt của công nghệ lớn, của sự hoài nghi và bất đồng.    

Hải Hà (tổng hợp)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.