Sinh ra để cải tạo thế giới - đó có thể coi là sứ mệnh cao cả nhất của cuộc đời V.I. Lênin. Và có lẽ ngay từ khi còn trẻ, V.I. Lenin đã xác định một cách đầy ý thức về con đường mà nước Nga cần đi để thoát khỏi những bất công và lạc hậu, để người dân trong đế chế giàu tài nguyên và tiềm năng này có thể ngẩng mặt nhìn thế giới xung quanh.
Alexandra Kolontai (1872-1952), nhà ngoại giao Xôviết lừng danh, đã nhận xét: "Có những cá nhân - hiếm thấy trong lịch sử loài người - là sản phẩm của một chuyển biến lớn lao đã chín muồi, đã tô đẹp cho cả một thời đại. Trong số những người vĩ đại về tinh thần và ý chí đó là Vladimir Ilich Lênin... Như ở một tiêu điểm, Người đã tập hợp vào trong mình tất cả những cái gì của Cách mạng là nghị lực, là hùng mạnh, không ủy mị trong phá bỏ cái cũ và rất kiên quyết trong xây dựng cái mới".
V.I. Lenin xứng đáng được tụng ca không chỉ trên phương diện một nhà hoạt động chính trị xuất sắc, viết được, nói được và làm được những công việc lớn lao. Người còn là tấm gương sáng chói về bản lĩnh làm một con người đời thường theo đúng nghĩa của từ này. Đam mê sự sống là bản chất của V.I. Lênin. Làm công việc gì Người cũng hết lòng.
Cũng chính M. Gorky nhận xét: "Hăng say là bản tính đồng chí, nhưng đó không phải là niềm hăng say vụ lợi của kẻ chơi bạc, mà nó bộc lộ ở Lênin một sức mạnh tinh thần hiếm thấy, chỉ vốn có ở người nào tin tưởng sắt đá vào sứ mệnh của mình, cảm thấy một cách toàn diện và sâu sắc mối liên hệ của mình với thế giới và hiểu rõ triệt để vai trò của mình trong cảnh hỗn loạn của thế giới: vai trò kẻ thù của sự hỗn loạn. Làm bất cứ công việc gì Lênin cũng biết đem vào đó một niềm say mê như nhau: dù là chơi cờ, xem "Lịch sử y phục", tranh luận hàng giờ với đồng chí đồng đội, câu cá, đi dạo trên các nẻo đường đá nhỏ hẹp, nóng bỏng dưới ánh nắng phương Nam ở Capri, hay ngắm những bông kim tước vàng óng và những chú bé chài lưới lem luốc...".
Người thích soi rọi mọi sự trên đời bằng "ánh sáng đẹp" của trí tuệ để làm bật ra bản chất của mọi vấn đề…
Trên thế giới hiện đang tồn tại rất nhiều câu hỏi lớn về con đường đi tiếp của nhân loại trong hành trình gian khó hướng tới tương lai công bằng, dân chủ và an toàn hơn. Và mặc dù chúng ta vẫn biết rằng không có những công thức bất di bất dịch cho sự phát triển của lịch sử, nhưng việc nghiên cứu và thấu hiểu những luận điểm cách mạng và xã hội của V.I. Lenin trên tầm cao của tư tưởng thế kỷ XXI vẫn vô cùng hữu ích.
Sinh thời, trên cương vị một nhà lý thuyết đắm mình vào thực tiễn của cuộc cách mạng vô sản ở nước Nga, V.I.Lenin đã rất tinh tường nhìn ra nhiệm vụ này của những người cách mạng muốn biến thành hiện thực các nguyên lý của chủ nghĩa xã hội.
Trong bài báo Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xôviết (viết trong thời gian từ 13 tới 26/4/1918 và đăng lần đầu trên báo "Sự thật" số 83 ra ngày 28/4/1018), Người nhấn mạnh: "Trong lịch sử thế giới, đây là lần đầu tiên mà một đảng xã hội chủ nghĩa ...đã có thể trực tiếp đảm nhận lấy nhiệm vụ quản lý. Chúng ta phải tỏ ra là những người xứng đáng để cáng đáng nhiệm vụ rất gay go (và rất cao cả) ấy của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Chúng ta phải hiểu rằng, muốn quản lý được tốt, mà chỉ biết thuyết phục, biết chiến thắng trong cuộc nội chiến mà thôi thì chưa đủ, còn cần tổ chức về mặt thực tiễn nữa".
Làm cách mạng, nhất là cách mạng xã hội chủ nghĩa, đề ra những đường hướng đúng mới chỉ là một nửa của công việc, cái quan trọng hơn nữa là phải tổ chức thực hiện làm sao để những đường hướng đó được đưa vào thực tế một cách đúng đắn.
Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo cách mạng vừa phải hết sức đúng nguyên tắc trên cơ sở nắm vững các nguyên lý căn bản của chủ nghĩa Marx-Lenin và đặc thù tư tưởng chủ đạo của dân tộc và quốc gia mình, vừa hết sức mềm dẻo và nhạy bén với các trào lưu và xu thế chính yếu của thời đại và khu vực, kết hợp các yếu tố trên theo những bài bản tối ưu thường là không có trước để tạo thành động lực to lớn nhất đưa xã hội đi lên.
Nhìn lại cuộc đời hoạt động cách mạng của vị lãnh tụ của giai cấp vô sản Nga và thế giới có thể đúc rút được nhiều bài học về phương diện này. Người đã không coi cách mạng vô sản như một sự đoạn tuyệt với mọi di sản của quá khứ, mà biết tận dụng tất cả những gì hữu lý đã có (kể cả trong hành trang của giai cấp bóc lột thống trị vừa bị lật đổ) để phục vụ cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Trong bài báo đã dẫn, Người viết: "Hãy tính toán tiền nong cho cẩn thận và thành thực, hãy làm ăn một cách căn cơ, đừng lười biếng, đừng tham ô, hãy triệt để tuân theo kỷ luật trong công tác - những khẩu hiệu này đã bị những người vô sản cách mạng chế giễu một cách có lý, khi giai cấp tư sản đã dùng những luận điệu đó để che đậy sự thống trị giai cấp của bọn bóc lột - nhưng ngày nay, sau khi lật đổ giai cấp tư sản rồi, thì cũng chính những khẩu hiệu này lại trở thành chủ yếu trước mắt...".
Xin nói thêm rằng, đó không chỉ là khẩu hiệu chủ yếu trước mắt, mà là những khẩu hiệu lâu dài đối với những người cộng sản khi làm chủ được chính quyền. Cách mạng xã hội chủ nghĩa khác tất cả những biến chuyển xã hội diễn ra trước đó không phải chỉ ở khát vọng xây dựng một xã hội phát triển và cũng không chỉ ở ước mơ tạo nên phương thức sống nhân bản với những cơ hội và điều kiện bình đẳng cho tất cả các thành viên...
Cách mạng xã hội chủ nghĩa có ý nghĩa vĩ đại trong lịch sử nhân loại ở chỗ nó có thể chứng minh được rằng, những khát vọng và ước mơ đó không phải là không tưởng. Muốn hào phóng thì phải xây dựng đủ tiềm lực vật chất tương ứng. Muốn công bằng thì phải tạo nên được các điều kiện để các điều luật công bằng được thực hiện nghiêm túc. Muốn cái đẹp được tôn vinh duy nhất thì phải triệt mọi địa thế mà cái ác có thể nảy nở...
Không có một nếp sống thích ứng, không có một năng lượng thích ứng, người gieo hạt giống nhân nghĩa có thể sẽ không chỉ bị phá sản bởi chính thiện tâm của mình, mà còn vô tình tạo cơ hội cho các tà đạo trỗi dậy... Vì thế, trong bất cứ giai đoạn phát triển nào của cách mạng xã hội chủ nghĩa, khâu tổ chức thực hiện các nhiệm vụ đã được đề ra bao giờ cũng phải được chú trọng đặc biệt.
Nhân loại đã có quá nhiều kinh nghiệm về việc không ít tư tưởng hay ho đã bị phá sản vì cách chuyển thành hiện thực vụng về. Thậm chí, những tư tưởng tốt đẹp còn có thể bị lợi dụng để làm bung xung cho những việc rất phi nghĩa. Điều này cũng thực dễ thấy nếu nhìn thẳng vào lịch sử thế giới hiện đại.
Kinh nghiệm trong việc chế độ xã hội chủ nghĩa bị sụp đổ ở Liên Xô cũ và Đông Âu cho thấy, ngoài việc đề cao hơn nữa tinh thần cảnh giác chống lại mọi xung lực của "diễn biến hòa bình" do các đối thủ của chủ nghĩa xã hội bày đặt, còn phải kịp thời phát hiện những triệu chứng giáo điều, lệch hướng trong chính bản thân các xã hội đang phấn đấu để tiến ngày một gần hơn tới thuộc tính xã hội chủ nghĩa.
Không thể theo đuổi những mục tiêu mang tính tuyên truyền quá cao để đến nỗi lực bất lòng tâm. Nhưng cũng không thể làm ngơ những bất công hiện hữu trong lòng chế độ tư bản để chỉ nhìn thấy ánh hào quang của các tủ kính đầy hàng.
Những nét vẽ trước đây về một xã hội xã hội chủ nghĩa có thể chưa hiện hình rõ nét ở các nước Đông Âu và Liên Xô cũ, thậm chí có thể đã bị bóp méo, nhưng những nhận định về chủ nghĩa tư bản từ không chỉ một thế kỷ này đến giờ vẫn đúng. Chủ nghĩa tư bản hiện đại có thể dư dả vật chất hơn, nhưng bản chất thì không hề thay đổi. Và sẽ không thể thay đổi
