Đằng sau những cuộc đua bồ câu ở Đài Loan (Trung Quốc)

1. Theo trang tin Asia News, ở Vân Lâm, Đài Loan hiện có khoảng 200.000 người nuôi và huấn luyện 1 triệu chim bồ câu chỉ với mục đích tham gia các cuộc đua được tổ chức mỗi năm 2 lần. Theo đó, cuộc đua kéo dài trong nhiều tuần lễ, mỗi lần đua có chừng 5.000 con chim được thả và con nào về đích sớm nhất là con thắng cuộc.

Trước ngày cuộc đua bắt đầu, những con chim tham dự được cho vào lồng rồi đưa lên một tàu biển. Con tàu này sẽ đi về phía nam Thái Bình Dương và khi đã cách Đài Loan khoảng 320km, chim sẽ được thả ra. Ông Ngô Chung-ming, chủ tịch Hiệp hội đua chim bồ câu Đài Loan (Trung Quốc) cho biết: “Phần thưởng cho con chim về đích trước nhất là 1,2 triệu Đài tệ (40.000 USD) còn tổng trị giá giải thưởng cho cả mùa đua là 30 triệu Đài tệ (1 triệu USD)” nhưng phía sau cuộc đua là những chiêu trò của các băng nhóm tội phạm.

Một trong những chiêu trò ấy là gian lận. Theo nguyên tắc, mỗi con chim tham dự cuộc đua đều được dán một mảnh băng dính có in số thứ tự vào chân. Vì thế sau khi được dán số và trước khi cho vào lồng để đưa lên tàu, những kẻ giữ 5 hoặc 6 con chim trong nhóm tội phạm sẽ lặng lẽ tháo mảnh băng dính ấy ra rồi đưa cho vài tên khác.

Và bởi vì mỗi lồng có từ 100 đến 150 con bồ câu nên việc phát hiện vài con chim không số thứ tự là điều khó xảy ra trong lúc những tên nhận miếng băng dính leo lên một chiếc thuyền cao tốc, dán mảnh băng dính có đánh số vào những con chim đã được chuẩn bị sẵn rồi phóng như bay đến một điểm, cách chỗ thả chim khoảng 50 km. Đến khi nhận được thông tin qua máy bộ đàm là cuộc đua đã bắt đầu, chúng liền thả cho nó bay.

Do những con chim này đã không mất sức trong hành trình 50 km như những con chim khác nên nó thừa khả năng về đích trước bầy chim xuất phát cùng lúc trong cuộc đua. Ông Mã Thiên, cảnh sát chống gian lận tài chính nói: “Không chỉ 5 hay 6 con mà bọn chúng sử dụng hàng chục con đã được đánh tráo số nên khả năng đoạt giải của chúng là rất lớn, chưa kể chúng còn tạo ra những sàn cá cược với những ứng cử viên giành chức vô địch trong cuộc đua là chim của chúng. Theo ước tính của chúng tôi, cứ mỗi cuộc đua, chỉ riêng việc cá cược, chúng kiếm được không dưới 1 triệu USD!”

Và không chỉ gian lận trong các cuộc đua, các băng nhóm tội phạm còn tổ chức bắt cóc những con chim đã từng đoạt giải nhất rồi yêu cầu chủ chim phải trả tiền chuộc. Ông Yuan, người nuôi chim đua và đã thắng cuộc 2 lần cho biết: “Cũng như những người nuôi chim đua khác, tôi đã phải mất 6 tháng để chăm sóc một con bồ câu ngay từ lúc nó mới ra ràng. Sau đó, khi nó đã biết bay, tôi mất thêm 5 tháng để huấn luyện nó bay mỗi ngày từ 1 đến 3 tiếng bằng cách đưa nó ra khỏi nhà 150 km. Tốc độ bay của nó khi đó đạt khoảng 50 km/giờ. Lúc nó đã thuần thục cách định hướng, tôi đưa nó ra ngoài khơi vùng biển Đài Nam rồi thả nó. Khi đó, nếu muốn về đến nhà, nó phải bay từ 200 đến 300 km, lắm khi bay trong điều kiện gió mạnh và mưa...”.

Phương pháp khổ luyện của ông Yuan đã mang về cho ông 2 lần chiến thắng và tổng cộng ông đã nhận được số tiền thưởng là 2,4 triệu Đài tệ (80.000 USD) nhưng một sáng tháng 3/2022, trong đàn chim ông nuôi gồm hơn 600 con, ông không còn nhìn thấy con chim vô địch đâu nữa. Ông nói: “Vài ngày sau, tôi nhận được cuộc điện thoại. Người gọi nói nếu tôi muốn lấy lại con chim thì phải trả 40.000 USD”. Lúc này, thời điểm mùa đua chim đã sắp bắt đầu nên ông Yuan bấm bụng làm theo lời bọn bắt cóc.

Ông nói tiếp: “Sau khi giao tiền cho một kẻ trung gian lúc 9 giờ sáng thì hơn 2 tiếng sau, con bồ câu của tôi đã thấy xuất hiện ở cửa chuồng”. Tuy nhiên chẳng hiểu bọn bắt cóc giam giữ con chim ra sao mà trong cuộc đua ấy, khi con chim đầu tiên về đích thì phải hơn nửa giờ nó mới về. Một người khác là ông Huang Nai-shun, nhà nhân giống và đua chim bồ câu cho biết ông đã phải trả rất nhiều tiền chuộc cho những kẻ bắt cóc để đổi lấy chim bồ câu của mình, và ông rất đau lòng vì “bất cứ nơi nào có cuộc thi, sẽ luôn có những kẻ gian lận” mà nguyên nhân là “thiếu những quy định cần thiết đối với môn thể thao này, trong đó có việc sử dụng thuốc kích thích tăng lực cho chim”. Theo ông Mã, cảnh sát chống gian lận tài chính, thì “các băng nhóm bắt cóc chim thắng cuộc để đòi tiền chuộc có thể kiếm 40 triệu Đài tệ (1,2 triệu USD) trong mỗi mùa đua…”.

2. Và không chỉ gian lận, bắt cóc chim đua, Đài Loan còn phải đối mặt với những chỉ trích của các tổ chức bảo vệ quyền động vật trong cộng đồng cũng như quốc tế. Theo  Hiệp hội cứu hộ chim Đài Loan (Trung Quốc), xứ sở này đang tràn lan tình trạng ngược đãi động vật: “Tuổi thọ trung bình của một chim bồ câu là 15 năm nhưng với chim đua, con số này là dưới 10 năm nếu nó may mắn sống sót sau những chặng bay đầy khắc nghiệt”. Trung bình mỗi tháng, Hiệp hội cứu hộ chim Đài Loan nhận được khoảng 30 báo cáo về chim cần được giải cứu, chủ yếu là suy kiệt sau những cuộc luyện tập quá sức hoặc bị thương tích trong các cuộc đua, hoặc nhiễm cúm gia cầm.

Theo nhóm bảo vệ quyền động vật People for the Ethical Treatment of Animals, chưa đến 5% chim đua trở về nhà trong mỗi lần xuất phát và nếu tính tổng cộng thì chỉ có  60% số chim trở về sau mỗi mùa giải. Gần đây nhất, trong cuộc đua diễn ra hồi tháng 6, ngay trong lần thả chim đầu tiên với 1.349 con bồ câu nhưng chỉ có 15 con về đích, tỷ lệ hoàn thành là 1,11%. Số còn lại hầu hết bỏ mình trên biển hoặc bay lạc vì gió mạnh. Một bộ phim tài liệu do Sở Công nghiệp động vật Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy trong một cuộc đua, 5.400 con bồ câu được thả ra nhưng chỉ có 36 con trở về!

Về phía các cơ quan thực thi pháp luật, hồi tháng trước cảnh sát Đài Bắc đã triệt phá một đường dây bắt cóc chim bồ câu đua, hoạt động trên toàn lãnh thổ, trong đó có 1 người đang cầm giữ 734 con chim nghi là đánh cắp. Tại một nhà kho ở vùng ngoại ô Đài Đông, khi cảnh sát ập vào thì thấy 34 con bồ câu đua, cánh và chân bị cắt đứt. Theo một sĩ quan, bọn trộm cắp đã thực hiện hành vi tàn ác này nhằm ngăn không để những con chim xấu số bay về với chủ nó khi chủ nó không chịu nộp tiền chuộc.

Ông Cheng Chu-ching, người đứng đầu Cục Chăn nuôi và bảo vệ động vật thuộc Hội đồng Nông nghiệp Đài Loan (Trung Quốc) cho biết cơ quan ông đang phải đối mặt với thách thức trong việc chăm sóc những con bồ câu đua bị tịch thu, nhất là những con bị thương tích vì “thường phải mất một thời gian kể từ khi chúng tôi ra thông báo tìm chủ chim bị bắt cóc thì họ mới đến nhận nhưng họ chỉ nhận những con còn nguyên vẹn. Với những con bị thương tích nặng, họ ngó lơ trong lúc chúng tôi không có đủ cơ sở vật chất và tiền bạc để nuôi chúng”.

Tại Đài Nam, ngày 7/6/2025, cảnh sát cũng đã đột kích vào một câu lạc bộ đua chim bồ câu ở quận Jiali, có bề dày hoạt động hơn 20 năm. Tại đây, ngoài việc bắt giữ 7 người với cáo buộc gian lận tài chính, cảnh sát đã tịch thu nhiều tài liệu liên quan đến hàng trăm tài khoản ngân hàng với số tiền lên đến 110 triệu Đài tệ (3,4 triệu USD).

Ông Chiang Wen-chuan, Giám đốc Sở Công nghiệp động vật cho biết mặc dù Đài Loan đã có luật cấm đua chim bồ câu nhưng việc thực thi luật này rất khó khăn bởi lẽ các cơ sở nuôi nằm rải rác ở khắp các vùng khác nhau trên cả lãnh thổ, các câu lạc bộ đua chim là những tổ chức khép kín, người ngoài rất khó để tiếp cận. Ông nói: “Hơn nữa, những cuộc đua luôn được tổ chức ở trên biển và cảnh sát khó lòng tìm ra bằng chứng cụ thể. Nếu bắt quả tang họ đang thả chim thì họ trả lời là họ… “phóng sinh!”. Trong trường hợp này, cảnh sát đành chịu vì chẳng có một vật chứng nào chứng tỏ họ đang cá cược”.

Vẫn theo ông Chen, năm ngoái ông Lai, Chủ tịch Câu lạc bộ bồ câu Phong Nguyên ở thành phố Đài Trung đã tổ chức một đường dây cá cược đua chim bồ câu. Các con bạc đã đặt cược tổng cộng 230 triệu Đài tệ và Lai đã đút túi hơn 12 triệu nhưng khi bị bắt, ra tòa, Lai chỉ bị 1 năm tù giam, 184 con bạc bị phạt từ 5.000 đến 25.000 Đài tệ. Ông Chen nói: “Mức hình phạt ấy chẳng có sức răn đe chút nào nên cũng dễ hiểu vì sao các băng nhóm tội phạm vẫn tồn tại và vẫn ngang nhiên hoạt động…”. 

Ông Lâm Nguyên Sâm, phát ngôn viên Tòa án quận Đài Trung nói: “Đến nay đã là năm thứ 103 kể từ khi đưa chim bồ câu ra đời, thường được gọi là đua bồ câu mùa Xuân và đua bồ câu mùa Đông. Thoạt đầu nó chỉ là môn thể thao thuần túy nhưng theo thời gian, nó biến tướng thành trò gian lận, cờ bạc. Rất khó để cấm được nó vì nó đã trở thành một trong những bản sắc văn hóa của Đài Loan nhưng nếu cứ để nó tồn tại thì gian lận, cờ bạc cũng theo đó mà tồn tại…”.

Với các tổ chức bảo vệ quyền của động vật cả trong lẫn ngoài lãnh thổ Đài Loan, tất cả đều mong muốn có một “lệnh cấm hoàn toàn việc đua chim” nhưng theo ông He Tsung-hsun, Tổng thư ký Mạng lưới giám sát bảo vệ động vật Đài Loan (TAPMN) (Trung Quốc): “Văn hóa đua chim đã ăn sâu vào xã hội Đài Loan nên chính quyền nếu muốn cấm triệt để thì nên bắt đầu bằng việc cấm đưa chim ra biển để làm vạch xuất phát. Các cuộc đua nên tổ chức ở trong đất liền và nên giới hạn số chim trong mỗi lần đua, ứng dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật như máy bay không người lái giám sát cuộc đua, đánh dấu số thứ tự từng con chim đua bằng loại mực phát sáng khi chiếu tia cực tím. Bên cạnh đó, các cơ quan thực thi pháp luật cần có những mạng lưới cộng tác viên sâu rộng, cung cấp thông tin kịp thời về những đường dây gian lận đánh tráo chim, tổ chức cá cược…”.

Với những người nhân giống và huấn luyện chim đua, tất cả đều cho rằng: “Nếu các cuộc đua được tổ chức công bằng và trong sạch, không gian lận và không cá cược mờ ám thì chúng ta không nhất thiết phải đưa chim ra biển”.

Huang Nai-shun, một nhà nhân giống chim bồ câu đua nói: “Tôi đã phải trả rất nhiều tiền chuộc cho những kẻ bắt cóc chim để đưa chúng trở về. Tôi cũng rất phân vân với nghề nghiệp của mình vì pháp luật vẫn còn thiếu các tiêu chuẩn cần thiết để chống các loại tội phạm liên quan đến đua chim bởi lẽ bất cứ nơi nào có cuộc đua mà phần thưởng cho người thắng cuộc là tiền bạc thì sẽ luôn có những kẻ gian lận”.

Hiện tại, các giải pháp đang được đặt ra và có thể sẽ được áp dụng trong những cuộc đua sắp tới, bao gồm chiếu đèn cực tím lên chim bồ câu để tìm ra những dấu hiệu mà các băng nhóm gian lận sử dụng nhằm đánh tráo chim.

Chim đua bắt buộc phải tách khỏi chủ nuôi vài ngày trước khi cuộc đưa bắt đầu và được giữ tại những khu vực riêng, có sự chăm sóc, canh gác nghiêm ngặt. Đến ngày đua, chúng sẽ được vận chuyển từng đợt ra biển và trên đường đua, sẽ có những máy bay không người lái liên tục theo dõi qua camera nhằm loại trừ “những chú chim không ở trong khu bảo vệ tập trung nhưng lại bất ngờ xuất hiện trong đàn …”.