Đằng sau Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Saudi Arabia

Giới chức hai nước cho biết, Chính quyền Tổng thống Joe Biden gần đi đến hoàn tất một hiệp ước với Saudi Arabia, theo đó Mỹ cam kết hỗ trợ bảo vệ quốc gia vùng Vịnh này như một phần trong thỏa thuận được kỳ vọng lâu nay nhằm thúc đẩy quan hệ ngoại giao giữa Riyadh và Israel.

Tuy nhiên, nỗ lực ngoại giao này có thành công hay không lại phụ thuộc vào cam kết của Israel về một nhà nước Palestine độc lập và yêu cầu cấp bách hơn là chấm dứt cuộc chiến ở Gaza. Phía Mỹ muốn trao cho giới lãnh đạo Israel cơ hội để đạt mục tiêu tìm kiếm lâu nay là thiết lập quan hệ bình thường với Saudi Arabia, mở ra cánh cửa cho sự chấp nhận rộng rãi hơn trong thế giới Arab và Hồi giáo.

Thúc đẩy ngoại giao hướng đến một thỏa thuận quốc phòng với Riyadh đánh dấu bước ngoặt đáng chú ý đối với Tổng thống Biden - người từng có quan hệ với Saudi Arabia không mấy tốt đẹp và từng cáo buộc nước này phải trả giá cho vụ ám sát nhà báo, công dân Mỹ Jamal Khashoggi.

Đằng sau Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Saudi Arabia -0
Mỹ - Saudi Arabia tăng cường Hợp tác quân sự thêm một bước.

“Đây sẽ là lần đầu tiên Mỹ hoàn tất một hiệp ước phòng thủ chung có ảnh hưởng pháp lý kể từ lần sửa đổi hiệp ước Mỹ - Nhật năm 1960 và cũng là lần đầu tiên Mỹ đạt thỏa thuận với một quốc gia chuyên chế”, Aeron David Miller, cựu chuyên gia đàm phán hòa bình của Mỹ và hiện làm việc cho Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington, cho biết.

Một liên minh an ninh có thể giúp nâng cao vị thế ở khu vực của Saudi Arabia và củng cố vai trò quân sự của Mỹ ở Trung Đông khi khu vực này đang bị chấn động bởi vụ tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas và cuộc chiến sau đó ở Gaza. Thỏa thuận tăng cường an ninh cho Saudi Arabia cũng tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với Iran - nước cạnh tranh vị trí bá quyền khu vực với Saudi Arabia và đang tăng cường quan hệ với Nga.

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan hồi tháng trước nói rằng an ninh dài hạn của Israel phụ thuộc vào việc nước này hội nhập với khu vực và bình thường hóa quan hệ với các quốc gia Arab, bao gồm cả Saudi Arabia. Phát biểu trước báo giới, ông Sullivan nói: “Chúng ta không nên bỏ lỡ cơ hội lịch sử để đạt được tầm nhìn về một nhà nước Israel an toàn, được bao bọc bởi những đối tác khu vực mạnh mẽ, đại diện cho một mặt trận hùng mạnh để duy trì sự ổn định khu vực”.

Theo Hiến pháp Mỹ, hiệp ước có tên gọi “Thỏa thuận liên minh chiến lược” này phải nhận được 2/3 số phiếu tại Thượng viện. Sẽ rất khó để đạt được đủ sự ủng hộ từ các nghị sĩ nếu hiệp ước này không gắn với cam kết của Saudi Arabia về bình thường hóa quan hệ với Israel. Tuy nhiên, Saudi Arabia lại muốn nhìn thấy cuộc chiến ở Gaza kết thúc cũng như những gì mà họ cho là những bước đi không thể đảo ngược và không thể hủy bỏ hướng đến việc thành lập Nhà nước Palestine. Việc Israel phản đối giải pháp hai nhà nước khiến việc vượt qua trở ngại này gặp khó khăn hơn nhiều.

Theo giới chức hai nước, bản dự thảo hiệp ước được xây dựng một cách lỏng lẻo theo mô hình hiệp ước an ninh tương hỗ Washington - Tokyo. Để đổi lấy việc Mỹ cam kết bảo vệ Saudi Arabia trong trường hợp bị tấn công, Riyadh phải cho phép Mỹ tiếp cận lãnh thổ và không phận để bảo vệ lợi ích Mỹ và các đối tác khu vực. Các quan chức cho biết, hiệp ước cũng nhằm mục đích trói buộc Riyadh với Washington chặt hơn với điều khoản không cho Trung Quốc xây dựng căn cứ ở Saudi Arabia hoặc theo đuổi hợp tác an ninh với Riyadh.

Thỏa thuận này sẽ khiến Saudi Arabia thành quốc gia Arab duy nhất có hiệp ước phòng thủ chính thức với Mỹ. Mặc dù Israel không phải là đồng minh hiệp ước, nhưng chính sách của Mỹ trong nhiều thập kỷ tập trung giúp Israel duy trì “ưu thế quân sự chất lượng” ở khu vực, điều được ghi vào luật năm 2008. Cam kết an ninh của Mỹ đối với Israel được thể hiện rõ hồi tháng 4 vừa qua khi Mỹ dẫn đầu phản ứng đa quốc gia nhằm bảo vệ Israel trước cuộc tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran.

Đằng sau Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Saudi Arabia -0
Hiệp ước với Saudi Arabia củng cố vai trò quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Theo Jonathan Panikoff, cựu quan chức tình báo cấp cao của Mỹ và hiện làm việc tại Tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương, một siêu thỏa thuận bao gồm liên minh Mỹ - Saudi Arabia và bình thường hóa quan hệ Saudi Arabia - Israel có thể là chiến thắng địa chính trị đối với Washington, với tiềm năng làm thay đổi các liên minh lịch sử ở Trung Đông. Thỏa thuận tổng thể, không phải là hiệp ước, dự kiến cũng bao gồm việc Mỹ hỗ trợ Saudi Arabia phát triển chương trình hạt nhân dân sự với công đoạn làm giàu uranium - một vấn đề đặc biệt nhạy cảm khác cần hoàn tất đàm phán.

Giới quan chức hai bên cho biết việc soạn thảo hiệp ước đã gần như hoàn tất vào tháng trước, khi ông Sullivan và một số quan chức cấp cao khác của Mỹ đã gặp Hoàng thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và đạt được thỏa thuận về nguyên tắc đối với hầu hết các điều khoản. Một thỏa thuận đi cùng mang tên Thỏa thuận Hợp tác quốc phòng, vốn có thể được kích hoạt thông qua sắc lệnh hành pháp, cũng đang được soạn thảo để thúc đẩy việc mua bán vũ khí, chia sẻ thông tin tình báo và lập kế hoạch chiến lược về những mối đe dọa chung, như chủ nghĩa khủng bố. Và, mặc dù lệnh ngừng bắn không phải là yêu cầu chính thức cho việc thúc đẩy bình thường hóa quan hệ, nhưng giới chức Mỹ và Saudi Arabia cho rằng vấn đề thực tế là nếu không có ngừng bắn thì không thể đạt được thỏa thuận rộng lớn hơn.

Trong nhiều thập kỷ qua, quan hệ đối tác Mỹ - Saudi Arabia tập trung vào dầu mỏ và an ninh, trong đó có nỗ lực chống chủ nghĩa khủng bố nhằm vào al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, cũng như việc triển khai nửa triệu binh sĩ Mỹ đến vương quốc này năm 1990 nhằm đẩy lùi cuộc xâm lược Kuwait của cựu Tổng thống Iraq Saddam Hussein và bảo vệ các giếng dầu của Saudi Arabia. Mối quan hệ này cũng trải qua một số lần đổ vỡ, như vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 trong đó có 15 trên 19 tên không tặc là người Saudi Arabia, hay vụ sát hại nhà báo Khashoggi năm 2018.

Một liên minh chính thức có thể giúp dập tắt những tranh cãi dai dẳng ở Washington cũng như những nghi ngờ ở Riyadh về cam kết của Mỹ đối với an ninh của Saudi Arabia, ủng hộ Saudi Arabia khi đối mặt với đối thủ Iran và xoa diu quan ngại tại Mỹ rằng Riyadh có thể nghiêng sang Trung Quốc hay Nga. Thỏa thuận cũng có thể mở đường cho một liên minh Israel - Saudi Arabia và củng cố sự hiện diện của Mỹ ở Trung Đông ngay cả khi nhiều chính quyền liên tiếp tập trung hơn vào châu Á.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.