Đằng sau Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Saudi Arabia

Giới chức hai nước cho biết, Chính quyền Tổng thống Joe Biden gần đi đến hoàn tất một hiệp ước với Saudi Arabia, theo đó Mỹ cam kết hỗ trợ bảo vệ quốc gia vùng Vịnh này như một phần trong thỏa thuận được kỳ vọng lâu nay nhằm thúc đẩy quan hệ ngoại giao giữa Riyadh và Israel.

Tuy nhiên, nỗ lực ngoại giao này có thành công hay không lại phụ thuộc vào cam kết của Israel về một nhà nước Palestine độc lập và yêu cầu cấp bách hơn là chấm dứt cuộc chiến ở Gaza. Phía Mỹ muốn trao cho giới lãnh đạo Israel cơ hội để đạt mục tiêu tìm kiếm lâu nay là thiết lập quan hệ bình thường với Saudi Arabia, mở ra cánh cửa cho sự chấp nhận rộng rãi hơn trong thế giới Arab và Hồi giáo.

Thúc đẩy ngoại giao hướng đến một thỏa thuận quốc phòng với Riyadh đánh dấu bước ngoặt đáng chú ý đối với Tổng thống Biden - người từng có quan hệ với Saudi Arabia không mấy tốt đẹp và từng cáo buộc nước này phải trả giá cho vụ ám sát nhà báo, công dân Mỹ Jamal Khashoggi.

Đằng sau Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Saudi Arabia -0
Mỹ - Saudi Arabia tăng cường Hợp tác quân sự thêm một bước.

“Đây sẽ là lần đầu tiên Mỹ hoàn tất một hiệp ước phòng thủ chung có ảnh hưởng pháp lý kể từ lần sửa đổi hiệp ước Mỹ - Nhật năm 1960 và cũng là lần đầu tiên Mỹ đạt thỏa thuận với một quốc gia chuyên chế”, Aeron David Miller, cựu chuyên gia đàm phán hòa bình của Mỹ và hiện làm việc cho Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington, cho biết.

Một liên minh an ninh có thể giúp nâng cao vị thế ở khu vực của Saudi Arabia và củng cố vai trò quân sự của Mỹ ở Trung Đông khi khu vực này đang bị chấn động bởi vụ tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas và cuộc chiến sau đó ở Gaza. Thỏa thuận tăng cường an ninh cho Saudi Arabia cũng tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với Iran - nước cạnh tranh vị trí bá quyền khu vực với Saudi Arabia và đang tăng cường quan hệ với Nga.

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan hồi tháng trước nói rằng an ninh dài hạn của Israel phụ thuộc vào việc nước này hội nhập với khu vực và bình thường hóa quan hệ với các quốc gia Arab, bao gồm cả Saudi Arabia. Phát biểu trước báo giới, ông Sullivan nói: “Chúng ta không nên bỏ lỡ cơ hội lịch sử để đạt được tầm nhìn về một nhà nước Israel an toàn, được bao bọc bởi những đối tác khu vực mạnh mẽ, đại diện cho một mặt trận hùng mạnh để duy trì sự ổn định khu vực”.

Theo Hiến pháp Mỹ, hiệp ước có tên gọi “Thỏa thuận liên minh chiến lược” này phải nhận được 2/3 số phiếu tại Thượng viện. Sẽ rất khó để đạt được đủ sự ủng hộ từ các nghị sĩ nếu hiệp ước này không gắn với cam kết của Saudi Arabia về bình thường hóa quan hệ với Israel. Tuy nhiên, Saudi Arabia lại muốn nhìn thấy cuộc chiến ở Gaza kết thúc cũng như những gì mà họ cho là những bước đi không thể đảo ngược và không thể hủy bỏ hướng đến việc thành lập Nhà nước Palestine. Việc Israel phản đối giải pháp hai nhà nước khiến việc vượt qua trở ngại này gặp khó khăn hơn nhiều.

Theo giới chức hai nước, bản dự thảo hiệp ước được xây dựng một cách lỏng lẻo theo mô hình hiệp ước an ninh tương hỗ Washington - Tokyo. Để đổi lấy việc Mỹ cam kết bảo vệ Saudi Arabia trong trường hợp bị tấn công, Riyadh phải cho phép Mỹ tiếp cận lãnh thổ và không phận để bảo vệ lợi ích Mỹ và các đối tác khu vực. Các quan chức cho biết, hiệp ước cũng nhằm mục đích trói buộc Riyadh với Washington chặt hơn với điều khoản không cho Trung Quốc xây dựng căn cứ ở Saudi Arabia hoặc theo đuổi hợp tác an ninh với Riyadh.

Thỏa thuận này sẽ khiến Saudi Arabia thành quốc gia Arab duy nhất có hiệp ước phòng thủ chính thức với Mỹ. Mặc dù Israel không phải là đồng minh hiệp ước, nhưng chính sách của Mỹ trong nhiều thập kỷ tập trung giúp Israel duy trì “ưu thế quân sự chất lượng” ở khu vực, điều được ghi vào luật năm 2008. Cam kết an ninh của Mỹ đối với Israel được thể hiện rõ hồi tháng 4 vừa qua khi Mỹ dẫn đầu phản ứng đa quốc gia nhằm bảo vệ Israel trước cuộc tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran.

Đằng sau Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Saudi Arabia -0
Hiệp ước với Saudi Arabia củng cố vai trò quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Theo Jonathan Panikoff, cựu quan chức tình báo cấp cao của Mỹ và hiện làm việc tại Tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương, một siêu thỏa thuận bao gồm liên minh Mỹ - Saudi Arabia và bình thường hóa quan hệ Saudi Arabia - Israel có thể là chiến thắng địa chính trị đối với Washington, với tiềm năng làm thay đổi các liên minh lịch sử ở Trung Đông. Thỏa thuận tổng thể, không phải là hiệp ước, dự kiến cũng bao gồm việc Mỹ hỗ trợ Saudi Arabia phát triển chương trình hạt nhân dân sự với công đoạn làm giàu uranium - một vấn đề đặc biệt nhạy cảm khác cần hoàn tất đàm phán.

Giới quan chức hai bên cho biết việc soạn thảo hiệp ước đã gần như hoàn tất vào tháng trước, khi ông Sullivan và một số quan chức cấp cao khác của Mỹ đã gặp Hoàng thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và đạt được thỏa thuận về nguyên tắc đối với hầu hết các điều khoản. Một thỏa thuận đi cùng mang tên Thỏa thuận Hợp tác quốc phòng, vốn có thể được kích hoạt thông qua sắc lệnh hành pháp, cũng đang được soạn thảo để thúc đẩy việc mua bán vũ khí, chia sẻ thông tin tình báo và lập kế hoạch chiến lược về những mối đe dọa chung, như chủ nghĩa khủng bố. Và, mặc dù lệnh ngừng bắn không phải là yêu cầu chính thức cho việc thúc đẩy bình thường hóa quan hệ, nhưng giới chức Mỹ và Saudi Arabia cho rằng vấn đề thực tế là nếu không có ngừng bắn thì không thể đạt được thỏa thuận rộng lớn hơn.

Trong nhiều thập kỷ qua, quan hệ đối tác Mỹ - Saudi Arabia tập trung vào dầu mỏ và an ninh, trong đó có nỗ lực chống chủ nghĩa khủng bố nhằm vào al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, cũng như việc triển khai nửa triệu binh sĩ Mỹ đến vương quốc này năm 1990 nhằm đẩy lùi cuộc xâm lược Kuwait của cựu Tổng thống Iraq Saddam Hussein và bảo vệ các giếng dầu của Saudi Arabia. Mối quan hệ này cũng trải qua một số lần đổ vỡ, như vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 trong đó có 15 trên 19 tên không tặc là người Saudi Arabia, hay vụ sát hại nhà báo Khashoggi năm 2018.

Một liên minh chính thức có thể giúp dập tắt những tranh cãi dai dẳng ở Washington cũng như những nghi ngờ ở Riyadh về cam kết của Mỹ đối với an ninh của Saudi Arabia, ủng hộ Saudi Arabia khi đối mặt với đối thủ Iran và xoa diu quan ngại tại Mỹ rằng Riyadh có thể nghiêng sang Trung Quốc hay Nga. Thỏa thuận cũng có thể mở đường cho một liên minh Israel - Saudi Arabia và củng cố sự hiện diện của Mỹ ở Trung Đông ngay cả khi nhiều chính quyền liên tiếp tập trung hơn vào châu Á.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.