Nhưng, xuất phát từ thói quen sử dụng của một bộ phận người dân nên một số thương lái thiếu đạo đức kinh doanh vẫn tìm đủ mọi thủ đoạn tuồn nhiều loại thực phẩm không rõ nguồn gốc ra thị trường, đặc biệt là dịp cuối năm, khi nhu cầu tăng cao.
Thực phẩm bẩn vẫn “len lỏi” ra chợ
Mặc dù các cơ quan chức năng có tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm, nhưng thực tế, nhiều loại thực phẩm không rõ nguồn gốc, không đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm vẫn “len lỏi” vào vào bữa ăn hằng ngày của người dân TP Hồ Chí Minh. Dạo quanh một số khu chợ ở trung tâm quận 5, 6, 12, Bình Thạnh và chợ đầu mối Bình Điền, chúng tôi phát hiện không ít trường hợp người buôn bán theo dạng không có sạp cố định đã trộn lẫn thịt và nội tạng heo, gà không rõ nguồn gốc chung với một ít được đóng dấu của ngành thú y.
Tại chợ Hòa Bình, quận 5, khi thấy thịt, lòng có màu nhợt nhạt và bốc mùi hôi nặng được ngụy trang bằng một lớp huyết trên bề mặt, chúng tôi hỏi thì một người bán hàng gay gắt: “Tôi bán ở cái chợ này gần chục năm rồi, mỗi ngày bán hàng trăm ký thịt, lòng các loại nhưng có ai hỏi nguồn gốc thực phẩm bao giờ đâu... Có mua thì mua, không thì đi chỗ khác để người ta còn buôn bán... Mới sáng sớm đã ám rồi...”.
Đối diện khu vực hàng thịt là dãy kinh doanh thủy, hải sản. Những loại cá biển đã sình bụng, nổ mắt; còn mực, tôm đã bị rụng đầu được tiểu thương ở đây vùi trong những chiếc khay to bằng cái mâm phủ đầy đá lạnh. Trong vai người mua hải sản về nấu lẩu, tôi bới đá moi thử một con mực lên, nhưng chưa kịp đưa lên mũi đã thấy mùi khăn khẳn đến khó chịu. Thấy tôi chê hàng này đã để lâu ngày thì họ quả quyết là hàng tươi sống vừa được cánh chủ tàu đánh bắt gần bờ mang bỏ mối lúc rạng sáng và đến lúc không nài nỉ được nữa thì bảo: “Lần sau không mua thì đừng có chọc vào khay hàng, mất công đốt phong long...”.
Rời chợ Hòa Bình, chúng tôi tiếp tục đến với chợ đầu mối Bình Điền, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh. Là chợ chuyên bán sỉ nên mới 8 giờ sáng, các sạp hàng bên trong khu nhà lồng đã đóng chặt cửa, nhưng những con đường, con hẻm xung quanh thì lại nhộn nhịp kẻ mua người bán. Những chiếc xe ba gác tự chế chất đầy chân, cánh, đùi, lòng gà, thịt heo và một số loại hải sản không rõ nguồn gốc được chủ nhân của nó cho đậu xe nọ cách xe kia độ ngoài chục mét, có gắn máy ghi âm sẵn những câu rao bán để mời gọi khách hàng, tạo thành mớ âm thanh hỗn độn giống như một đám đông đang cãi nhau. Những mớ cánh, đùi, đầu, lòng gà, lòng bò, cá không được che đậy, bảo quản, cứ phơi ra cùng nắng, gió, bụi đường, bốc mùi hôi khó chịu khiến tôi phải lấy tay che mũi lại để thở, nhưng vẫn có rất nhiều người lao động tấp xe vào mặc cả mua hàng.
Biết chúng tôi đang tìm hiểu thực tế, một chị bán thịt heo tên B, có ghi thương hiệu trên sạp và được cấp giấy đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm đến gần giãi bày: “Nhà tui bán ở đây kể từ khi cái chợ này mới được thành lập. Buổi sáng phải thức dậy từ 3-4 giờ, vào trong chợ mua vài con heo có kiểm định y tế cùng nội tạng kèm theo mang về xẻ nhỏ ra bán cho người tiêu dùng. Mấy năm gần đây buôn bán ế ẩm vì có rất nhiều người ở khắp nơi tìm đến bán cùng. Họ không thuê mặt bằng dựng sạp mà dùng xe tự chế, nhặt mấy miếng ván ép phế thải bên vệ đường kê làm sàn rồi mua đủ loại thực phẩm từ thịt và heo cho đến chân, cánh, lòng gà, lòng bò... không rõ nguồn gốc từ một số người lạ hoắc (không phải là chủ sạp hàng trong chợ) kê lên bán.
Khi phát hiện cơ quan chức năng kiểm tra thì họ lấy những tấm bạt cũ phủ lên trên rồi cho nổ máy xe chạy đi nơi khác, chờ đến khi cán bộ kiểm tra đi khỏi thì lại hùa nhau chạy về bày ra bán. Họ cũng thường dựng xe ngay cạnh những sạp hàng của chúng tôi, lại bắc loa rao giá rẻ khiến nhiều người nhầm tưởng là thực phẩm sạch nên hùa nhau vào mua; còn sạp của chúng tôi bán thực phẩm có đóng dấu của cơ quan thú y và được niêm yết giá thì chỉ có số ít người hiểu biết mới sử dụng... Từ sạp lớn nay co lại nhỏ xíu, chắc mai mốt dẹp luôn quá...”, chị B than thở.
Riêng anh Hùng, một người từng có thời gian bán tại “chợ chạy” ở ngã tư đường Nguyễn Văn Linh giao cắt với Phạm Hùng, huyện Bình Chánh cho biết: Khi dịch bệnh vừa dứt, anh để lại vợ con dưới quê, một mình lên TP Hồ Chí Minh định bụng xin một chân bốc vác hoặc thợ hồ kiếm gạo nuôi gia đình. Đang trong lúc túng quẫn vì xin mãi mà không nơi nào nhận vì họ cũng ít việc thì anh được một người đàn ông ở quận 8 tiếp cận hỏi han và sau khi biết mong muốn của anh, người đàn ông kia đã chủ động ngỏ lời cho anh thuê một chiếc xe ba gác tự chế với giá rẻ, nhưng phải bán các loại thịt và nội tạng gia súc, gia cầm do anh ta bỏ mối.
Lúc đầu, anh tưởng người này tốt bụng nên đã đồng ý, hằng ngày cứ khoảng 3-4 giờ chiều anh chạy xe chất đầy thực phẩm ra ngã tư Phạm Hùng - Nguyễn Văn Linh rao bán cho khách vãng lại. Cho đến một ngày, anh bị cơ quan chức năng lập biên bản xử phạt vì mua bán thịt và nội tạng động vật không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm, anh mới biết mình bị lừa, nhưng nghỉ ngang không được vì vẫn còn nợ tiền của người đàn ông kia. Lúc đó, anh mới biết những loại thực phẩm này khi đi vào cơ thể không chỉ gây rối loạn tiêu hóa, ngộ độc, mà nếu sử dụng nhiều lần còn có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của con người, mua bán nó là trái với lương tâm, nhưng đã trót cầm tiền của người ta rồi...
Rất cần sự hợp tác của người tiêu dùng
Trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh cho biết, thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không được kiểm soát về chất lượng sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người tiêu dùng nếu có chứa chất độc hại. Để bảo vệ quyền lợi cũng như sức khỏe của người tiêu dùng, lực lượng quản lý thị trường thành phố luôn đẩy mạnh công tác quản lý, nắm tình hình địa bàn để kịp thời phát hiện, xử lý các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc, tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát về lĩnh vực vệ sinh, an toàn thực phẩm.
Ngoài những loại thực phẩm đóng gói không rõ nhãn mác, xuất xứ, Cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh cũng thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, xử lý các chợ dân sinh, nguồn cung thực phẩm. Sau thời gian thâm nhập thực tế nắm tình hình, ngày 25/12/2023, đoàn kiểm tra của Đội Quản lý thị trường số 3, Cục Quản lý thị trường và Công an TP Hồ Chí Minh đã tiến hành kiểm tra Công ty TNHH DECQB LOGISTICS nằm trên đường Ngô Chí Quốc (phường Bình Chiểu, TP Thủ Đức).
Đoàn kiểm tra ghi nhận tại kho lạnh của công ty này đang chứa số lượng lớn hàng hóa là nội tạng động vật đông lạnh các loại, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không ghi hạn sử dụng và không xuất trình được hóa đơn chứng từ. Tổng số lượng lên đến 25 tấn gồm hơn 3 tấn dạ dày heo, hơn 9 tấn nầm heo, 5 tấn lá xách bò, hơn 7 tấn dồi trường heo và 650 kg trứng gà non. Mặc dù tất cả số nội tạng này đều được chủ hàng ngụy trang bằng cách cho đóng gói bằng nhiều lớp nylon rồi bỏ vào thùng xốp, hộp carton trước khi đưa vào kho lạnh, nhưng khi vừa mở cửa, mùi hôi giống như thực phẩm phân hủy xộc thẳng ra ngoài khiến tất cả thành viên trong đoàn đều phải bịt mũi, nín thở. Ngay sau đó, đoàn kiểm tra đã tiến hành lập biên bản tạm giữ toàn bộ số hàng hóa nêu trên để buộc tiêu hủy theo quy định.
Cũng theo ông Nguyễn Quang Huy, do thị trường TP Hồ Chí Minh rất lớn nên chỉ riêng các cơ quan chức năng như Quản lý thị trường, Cảnh sát môi trường, Sở Vệ sinh, an toàn thực phẩm kiểm tra, kiểm soát đôi khi không xuể nên rất cần sự chung tay, góp sức của tất cả bà con nhân dân trên địa bàn. Nếu bà con phát hiện hoặc nghi vấn tổ chức, cá nhân nào tàng trữ, mua bán, vận chuyển thực phẩm không rõ nguồn gốc thì thông báo cho cơ quan chức năng gần nhất để có biện pháp xử lý kịp thời và danh tính của người dân trình báo sẽ được giữ bí mật.
Ngoài ra, cũng khuyến cáo bà con khi mua thực phẩm, nên chọn những loại có nhãn mác, có ghi thời hạn sử dụng và nguồn gốc, xuất xứ. Đối với các loại thịt gia súc, gia cầm, bà con nên mua của những đơn vị giết mổ, chế biến có thương hiệu được bày bán tại các cửa hàng, siêu thị; còn nếu mua ngoài chợ thì chọn loại có màu tươi, không tái nhợt, khi nhấn tay vào bề mặt thịt có sự đàn hồi nhanh; cá, tôm cũng nên chọn loại còn sống.
Cận Tết, thực phẩm bẩn, độc hại trà trộn thị trường 
Ngăn chặn thực phẩm “bẩn” vào TP Hồ Chí Minh 
