Cuộc đua chất bán dẫn bộc lộ mất cân bằng toàn cầu

Tình trạng thiếu chất bán dẫn trên toàn cầu, kể từ đại dịch COVID-19, đã thu hút sự chú ý đến lĩnh vực rất quan trọng cho sự phát triển công nghiệp này và làm nổi bật sự mất cân bằng công nghệ đáng kể giữa các khu vực kinh tế lớn trên thế giới.

Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc là hai trung tâm sản xuất chất bán dẫn tiên tiến nhất và chiếm hơn một nửa sản lượng thế giới. Về phần mình, Mỹ, do tập trung vào thiết kế (với mong muốn quyết duy trì vị trí thống trị) đã tụt hậu trong kỹ thuật sản xuất và giờ đây họ đang cố gắng bắt kịp. Còn châu Âu đang tập trung vào các bộ xử lý thu nhỏ kém tiên tiến hơn, đặc biệt dùng trong ngành công nghiệp ô tô.

Châu Âu giữ một phần khiêm tốn nhưng họ đang cố gắng quay trở lại cuộc đua, thông qua các quan hệ đối tác. Cuối cùng, Trung Quốc đang thực hiện các biện pháp không giới hạn để tăng sản lượng và tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn thu nhỏ tiên tiến nhất, nhưng đang gặp khó khăn trong việc đảm bảo đầy đủ chất lượng sản phẩm.

Cuộc đua chất bán dẫn bộc lộ mất cân bằng toàn cầu -0
Hãng Samsung của Hàn Quốc là một trong những tay chơi đáng gờm trong cuộc đua chất bán dẫn.

Bước tụt hậu của châu Âu về chất bán dẫn có liên quan đến sự suy yếu của lĩnh vực điện tử nói chung ở châu lục này. Vào những năm 1990, châu Âu đã tạo ra những thương hiệu điện thoại hàng đầu như Nokia. Chất bán dẫn cũng đi theo một quỹ đạo tương tự. 30 năm trước, châu Âu có vị thế hùng mạnh với 40% sản lượng chất bán dẫn trên thế giới, nhưng vị thế này giờ đây chỉ giới hạn ở mức 10% thị trường. Tình hình của châu Âu khiến người ta liên tưởng đến tình hình của Trung Quốc nhiều hơn là Mỹ. Mặc dù Trung Quốc sản xuất khoảng 1/4 bộ vi xử lý của thế giới, nhưng nước này đang gặp khó khăn trong việc hướng tới những sản phẩm tinh xảo hơn và vẫn phụ thuộc nhiều vào các nước láng giềng châu Á phát triển hơn. Thông báo của Thierry Breton về chương trình trị giá 145 tỷ euro nhằm hiện đại hóa ngành công nghiệp bán dẫn châu Âu từ nay đến năm 2030 đã được đón nhận nồng nhiệt trong năm 2021, đặc biệt bởi các đối tác tiềm năng của Mỹ như Intel. Tiêu chuẩn an toàn trong lĩnh vực ô tô đương nhiên nghiêm ngặt hơn nhiều so với lĩnh vực thiết bị di động.

Tương tự, yêu cầu thu nhỏ đối với điện thoại thông minh không giống như đối với các phương tiện giao thông. Sự chậm trễ của châu Âu trong cuộc đua thu nhỏ không nhất thiết có nghĩa là thiếu các kỹ năng công nghệ quan trọng. Ứng dụng công nghiệp của chip châu Âu rất đa dạng, chẳng hạn từ lĩnh vực thông tin đến năng lượng.

Là tấm gương cho sự thành công về công nghệ đối với một thế giới đang thiếu hụt, tiến bộ của Đài Loan là kết quả của một chiến lược dài hạn trong nhiều thập kỷ. Ngay từ những năm 1970 và 1980, Đài Loan đã đầu tư ồ ạt để có được vị trí quan trọng trong lĩnh vực điện tử thế giới. Tập đoàn sản xuất chip TSMC giờ đây là công ty lớn nhất trong ngành về quy mô và sản lượng cũng tiến trước rất xa về các tiêu chuẩn thu nhỏ tiên tiến nhất. Hơn bao giờ hết, cuộc chiến bán dẫn đang diễn ra gay gắt giữa các “ông lớn” Đài Loan, Hàn Quốc và Mỹ. Trung Quốc thì đang gặp phải những vấn đề nghiêm trọng về hiệu quả cũng như nguồn vốn phân bổ cho lĩnh vực này.

Một diễn biến mới nhất trong cuộc chiến không khoan nhượng này, đó là gã khổng lồ TSMC của Đài Loan cuối năm ngoái đã thông báo việc xây dựng một siêu nhà máy thứ 2 của mình ở bang Arizona, Mỹ - với khoản đầu tư 12 tỷ USD. Nhà máy thứ 2 này của TSMC sẽ sản xuất chip điện tử thế hệ mới nhất. Tổng vốn đầu tư của TSMC trên đất Mỹ hiện lên tới 40 tỷ USD, đưa tập đoàn này trở thành một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất trong lịch sử của Arizona.

Sự hiện diện của TSMC tại Mỹ diễn ra vào đúng thời điểm Nhà Trắng đã nhận ra tầm quan trọng chiến lược của chất bán dẫn. Tháng 8 năm ngoái, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ký Đạo luật Khoa học và Chip - dự kiến bơm hàng tỷ USD vào lĩnh vực này, trong đó 57 tỷ USD cho vay, trợ cấp và các biện pháp thuế khác với mục đích khuyến khích các nhà sản xuất chất bán dẫn Mỹ tăng cường năng lực của họ.

TSMC hiện cung cấp khoảng 52% thị trường thế giới về chất bán dẫn, tỷ lệ này tăng lên gần 90% đối với những con chip tinh vi nhất dưới 5 nanomet. Tổng cộng, các khoản đầu tư của TSMC dự kiến đạt 100 tỷ USD trong 3 năm tới. Tập đoàn này kỳ vọng lợi nhuận sẽ tăng 20% vào năm 2022 và ít nhất 15% những năm tiếp theo.

Nhưng, gã khổng lồ TSMC không còn một mình một ngựa trong cuộc đua. Đối thủ chính của họ là Samsung của Hàn Quốc, trong những năm gần đây đã đạt được những tiến bộ lớn trong việc thu nhỏ chất bán dẫn. Tập đoàn công nghệ Intel của Mỹ, sau thời gian “ngủ quên”, cũng đang cố gắng giành lại vị trí đã mất. Giám đốc điều hành của Intel, Pat Gelsinger, đã giải thích rằng những liên kết hợp tác giữa tập đoàn của ông và TSMC dựa trên cơ sở “hợp tác và cạnh tranh”.

Ngoài ra, cũng đang có một vài “ứng viên” đang dần bắt kịp cuộc đua. Đầu tháng 12 năm ngoái, Natarajan Chandrasekaran, Chủ tịch Tập đoàn công nghệ Ấn Độ Tata, nói với tờ Nikkei Asia rằng tập đoàn của ông dự định sản xuất chất bán dẫn cho thị trường Ấn Độ trong những năm tới. Theo Hiệp hội Điện tử và Chất bán dẫn Ấn Độ, từ năm 2021 đến năm 2026, nhu cầu của Ấn Độ đối với các linh kiện này sẽ tăng hơn gấp đôi, đạt 64 tỷ USD. Ngay cả đối với châu Âu, với việc công bố “Đạo luật Chips” hồi năm 2022, cũng đang cố gắng “ngụp lặn” để thể hiện quyết tâm “ngoi lên” trong cuộc đua đầy giá trị này.

Chất bán dẫn có mặt ở khắp mọi nơi. Trí tuệ nhân tạo, mạng 5G, xe cộ, điện thoại thông minh, máy tính, máy chủ, bệnh viện, ứng dụng quân sự, điện toán đám mây, hay những đối tượng được kết nối đơn giản hơn là Internet. Đó là bấy nhiêu đối tượng và ngành công nghiệp đặc trưng cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 đã diễn ra từ cuối thế kỷ 20 và sẽ tiếp tục định hình những thập kỷ tới.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.