Cuộc đua chất bán dẫn bộc lộ mất cân bằng toàn cầu

Tình trạng thiếu chất bán dẫn trên toàn cầu, kể từ đại dịch COVID-19, đã thu hút sự chú ý đến lĩnh vực rất quan trọng cho sự phát triển công nghiệp này và làm nổi bật sự mất cân bằng công nghệ đáng kể giữa các khu vực kinh tế lớn trên thế giới.

Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc là hai trung tâm sản xuất chất bán dẫn tiên tiến nhất và chiếm hơn một nửa sản lượng thế giới. Về phần mình, Mỹ, do tập trung vào thiết kế (với mong muốn quyết duy trì vị trí thống trị) đã tụt hậu trong kỹ thuật sản xuất và giờ đây họ đang cố gắng bắt kịp. Còn châu Âu đang tập trung vào các bộ xử lý thu nhỏ kém tiên tiến hơn, đặc biệt dùng trong ngành công nghiệp ô tô.

Châu Âu giữ một phần khiêm tốn nhưng họ đang cố gắng quay trở lại cuộc đua, thông qua các quan hệ đối tác. Cuối cùng, Trung Quốc đang thực hiện các biện pháp không giới hạn để tăng sản lượng và tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn thu nhỏ tiên tiến nhất, nhưng đang gặp khó khăn trong việc đảm bảo đầy đủ chất lượng sản phẩm.

Cuộc đua chất bán dẫn bộc lộ mất cân bằng toàn cầu -0
Hãng Samsung của Hàn Quốc là một trong những tay chơi đáng gờm trong cuộc đua chất bán dẫn.

Bước tụt hậu của châu Âu về chất bán dẫn có liên quan đến sự suy yếu của lĩnh vực điện tử nói chung ở châu lục này. Vào những năm 1990, châu Âu đã tạo ra những thương hiệu điện thoại hàng đầu như Nokia. Chất bán dẫn cũng đi theo một quỹ đạo tương tự. 30 năm trước, châu Âu có vị thế hùng mạnh với 40% sản lượng chất bán dẫn trên thế giới, nhưng vị thế này giờ đây chỉ giới hạn ở mức 10% thị trường. Tình hình của châu Âu khiến người ta liên tưởng đến tình hình của Trung Quốc nhiều hơn là Mỹ. Mặc dù Trung Quốc sản xuất khoảng 1/4 bộ vi xử lý của thế giới, nhưng nước này đang gặp khó khăn trong việc hướng tới những sản phẩm tinh xảo hơn và vẫn phụ thuộc nhiều vào các nước láng giềng châu Á phát triển hơn. Thông báo của Thierry Breton về chương trình trị giá 145 tỷ euro nhằm hiện đại hóa ngành công nghiệp bán dẫn châu Âu từ nay đến năm 2030 đã được đón nhận nồng nhiệt trong năm 2021, đặc biệt bởi các đối tác tiềm năng của Mỹ như Intel. Tiêu chuẩn an toàn trong lĩnh vực ô tô đương nhiên nghiêm ngặt hơn nhiều so với lĩnh vực thiết bị di động.

Tương tự, yêu cầu thu nhỏ đối với điện thoại thông minh không giống như đối với các phương tiện giao thông. Sự chậm trễ của châu Âu trong cuộc đua thu nhỏ không nhất thiết có nghĩa là thiếu các kỹ năng công nghệ quan trọng. Ứng dụng công nghiệp của chip châu Âu rất đa dạng, chẳng hạn từ lĩnh vực thông tin đến năng lượng.

Là tấm gương cho sự thành công về công nghệ đối với một thế giới đang thiếu hụt, tiến bộ của Đài Loan là kết quả của một chiến lược dài hạn trong nhiều thập kỷ. Ngay từ những năm 1970 và 1980, Đài Loan đã đầu tư ồ ạt để có được vị trí quan trọng trong lĩnh vực điện tử thế giới. Tập đoàn sản xuất chip TSMC giờ đây là công ty lớn nhất trong ngành về quy mô và sản lượng cũng tiến trước rất xa về các tiêu chuẩn thu nhỏ tiên tiến nhất. Hơn bao giờ hết, cuộc chiến bán dẫn đang diễn ra gay gắt giữa các “ông lớn” Đài Loan, Hàn Quốc và Mỹ. Trung Quốc thì đang gặp phải những vấn đề nghiêm trọng về hiệu quả cũng như nguồn vốn phân bổ cho lĩnh vực này.

Một diễn biến mới nhất trong cuộc chiến không khoan nhượng này, đó là gã khổng lồ TSMC của Đài Loan cuối năm ngoái đã thông báo việc xây dựng một siêu nhà máy thứ 2 của mình ở bang Arizona, Mỹ - với khoản đầu tư 12 tỷ USD. Nhà máy thứ 2 này của TSMC sẽ sản xuất chip điện tử thế hệ mới nhất. Tổng vốn đầu tư của TSMC trên đất Mỹ hiện lên tới 40 tỷ USD, đưa tập đoàn này trở thành một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất trong lịch sử của Arizona.

Sự hiện diện của TSMC tại Mỹ diễn ra vào đúng thời điểm Nhà Trắng đã nhận ra tầm quan trọng chiến lược của chất bán dẫn. Tháng 8 năm ngoái, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ký Đạo luật Khoa học và Chip - dự kiến bơm hàng tỷ USD vào lĩnh vực này, trong đó 57 tỷ USD cho vay, trợ cấp và các biện pháp thuế khác với mục đích khuyến khích các nhà sản xuất chất bán dẫn Mỹ tăng cường năng lực của họ.

TSMC hiện cung cấp khoảng 52% thị trường thế giới về chất bán dẫn, tỷ lệ này tăng lên gần 90% đối với những con chip tinh vi nhất dưới 5 nanomet. Tổng cộng, các khoản đầu tư của TSMC dự kiến đạt 100 tỷ USD trong 3 năm tới. Tập đoàn này kỳ vọng lợi nhuận sẽ tăng 20% vào năm 2022 và ít nhất 15% những năm tiếp theo.

Nhưng, gã khổng lồ TSMC không còn một mình một ngựa trong cuộc đua. Đối thủ chính của họ là Samsung của Hàn Quốc, trong những năm gần đây đã đạt được những tiến bộ lớn trong việc thu nhỏ chất bán dẫn. Tập đoàn công nghệ Intel của Mỹ, sau thời gian “ngủ quên”, cũng đang cố gắng giành lại vị trí đã mất. Giám đốc điều hành của Intel, Pat Gelsinger, đã giải thích rằng những liên kết hợp tác giữa tập đoàn của ông và TSMC dựa trên cơ sở “hợp tác và cạnh tranh”.

Ngoài ra, cũng đang có một vài “ứng viên” đang dần bắt kịp cuộc đua. Đầu tháng 12 năm ngoái, Natarajan Chandrasekaran, Chủ tịch Tập đoàn công nghệ Ấn Độ Tata, nói với tờ Nikkei Asia rằng tập đoàn của ông dự định sản xuất chất bán dẫn cho thị trường Ấn Độ trong những năm tới. Theo Hiệp hội Điện tử và Chất bán dẫn Ấn Độ, từ năm 2021 đến năm 2026, nhu cầu của Ấn Độ đối với các linh kiện này sẽ tăng hơn gấp đôi, đạt 64 tỷ USD. Ngay cả đối với châu Âu, với việc công bố “Đạo luật Chips” hồi năm 2022, cũng đang cố gắng “ngụp lặn” để thể hiện quyết tâm “ngoi lên” trong cuộc đua đầy giá trị này.

Chất bán dẫn có mặt ở khắp mọi nơi. Trí tuệ nhân tạo, mạng 5G, xe cộ, điện thoại thông minh, máy tính, máy chủ, bệnh viện, ứng dụng quân sự, điện toán đám mây, hay những đối tượng được kết nối đơn giản hơn là Internet. Đó là bấy nhiêu đối tượng và ngành công nghiệp đặc trưng cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 đã diễn ra từ cuối thế kỷ 20 và sẽ tiếp tục định hình những thập kỷ tới.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.