Cuộc chuyển tiếp khó khăn ở Sudan

Một cuộc đảo chính quân sự “chớp nhoáng” vừa diễn ra trong vài ngày qua ở Sudan, quốc gia nhiều biến động ở vùng Sừng châu Phi, gây lo ngại cho dư luận cũng như giới chính trị quốc tế quan tâm đến an ninh khu vực này.

Đến ngày 28-10, tình hình chính trị tại Sudan vẫn chưa trở lại bình thường, mặc dù Thủ tướng Abdalla Hamdok đã được phép trở về tư dinh sau 1 ngày bị quân đội giam giữ ở một nơi bí mật. Việc đi lại hay hoạt động chính trị của ông Hamdok dường như được đặt dưới sự giám sát nghiêm ngặt của quân đội. Trong thông báo ra ngày 27-10, Văn phòng Thủ tướng Hamdok cho biết nhiều bộ trưởng của Chính phủ Sudan hiện vẫn đang bị giam giữ. Điều này cho thấy quân đội do tướng Abdel-Fattah Burhan chỉ huy vẫn đang nắm quyền bất chấp sự phản đối của người dân Sudan và sự lên án của dư luận quốc tế.

Cuộc chuyển tiếp khó khăn ở Sudan -0
Người dân phản đối đảo chính trên đường phố Khartoum.

Cuộc đảo chính quân sự ở Sudan diễn ra từ ngày 25-10, với việc quân đội do tướng Abdel-Fattah Burhan chỉ huy nắm quyền điều hành đất nước và bắt giữ các lãnh đạo dân sự, trong đó có Thủ tướng Abdalla Hamdok và một số bộ trưởng, thị trưởng, đồng thời tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, ban lệnh giới nghiêm vào ban đêm. Hàng nghìn người dân Sudan đã đổ ra đường phố Khartoum bất chấp lệnh cấm của quân đội và tập trung phía trước dinh của tướng Burhan để phản đối cuộc đảo chính.

Cộng đồng quốc tế cũng đã có phản ứng ngay tức thì. Ngoài việc lên án hành động đảo chính, kêu gọi trả tự do cho Thủ tướng Hamdok và các lãnh đạo dân sự, khôi phục thể chế chính trị dân chủ, cộng đồng quốc tế đã có những động thái ban đầu để phản ứng với vụ đảo chính. Mỹ, Anh và Na Uy mô tả cuộc đảo chính là một “sự phản bội cuộc cách mạng, quá trình chuyển tiếp và những đòi hỏi chính đáng của người dân Sudan đối với hòa bình, công lý và phát triển kinh tế”. Hôm 26-10, Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố thể chế mới do quân đội nắm quyền sẽ phải đối mặt “những hậu quả nghiêm trọng”, trong khi Mỹ quyết định tạm “treo” khoản viện trợ 700 triệu USD, còn IMF thì thông báo đang “theo dõi sát” tình hình. Cũng trong ngày 26-10, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã họp khẩn để thảo luận về tình hình tại Sudan. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres hối thúc lãnh đạo các cường quốc hành động khẩn trương để ngăn chặn, đẩy lùi “nạn dịch” đảo chính đang ngày càng trở nên phổ biến tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, cho đến nay ngay cả Hội đồng Bảo an cũng chưa có động thái gì khác ngoài phiên họp nêu trên.

Trong tuyên bố giải trình hôm 26-10, tướng Burhan đã “giải thích” cho hành động đảo chính là nhằm “giải tỏa ách tắc chính trị kéo dài nhiều tháng qua” tại Sudan, đổ lỗi cho Thủ tướng Hamdok vì đã từ chối thỏa hiệp với các tướng lĩnh quân đội trong các cuộc đàm phán vào cuối tuần trước do đặc phái viên Mỹ Jeffrey Feltman làm trung gian liên quan đến các bên của Sudan. Burhan cho biết quân đội đã hành động vì lo ngại nguy cơ nội chiến, cáo buộc các lực lượng chính trị kích động chống lại lực lượng vũ trang.

Cuộc đảo chính hôm 25-10 là diễn biến mới nhất trong một giai đoạn căng thẳng ở Sudan, có mầm mống từ sau khi Tổng thống Omar al-Bashir bị lật đổ năm 2019. Thời điểm đó, quân đội và các đảng phái chính trị ở Sudan đã thống nhất cơ chế chuyển tiếp dân chủ được giám sát bởi một thực thể gọi là “Hội đồng chủ quyền” (Sovereign Council) với thành viên bao gồm các tướng lĩnh quân đội và chính khách các đảng phái.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiến trình chuyển tiếp dân chủ đã diễn ra không hề êm ả, dần dần lộ ra nhiều cuộc tranh giành quyền lực gay gắt nhất đã diễn ra giữa các đảng phái chính trị, giữa quân đội, dân quân, các nhóm nổi dậy địa phương và giữa những người ủng hộ “Hồi giáo hóa” nhà nước Sudan. Các cuộc tranh giành quyền lực đó đã dẫn đến đối đầu căng thẳng trong những tháng gần đây. Đặc biệt, Sudan bắt đầu bất ổn kể từ sau vụ âm mưu đảo chính bất thành cách đây một tháng, bộc lộ mối bất hòa sâu sắc giữa quân đội và các lãnh đạo chính trị dân sự. Nhiều cuộc biểu tình, tuần hành của cả hai phía đã diễn ra liên tục trong nhiều tuần. Ở phía quân đội, tướng Burhan ngày càng bị áp lực đòi hỏi phải thể hiện sức mạnh thực tế để kiểm soát đất nước. Ở phía chính khách dân sự, Thủ tướng Hamdok đã nhìn thấy mối đe dọa từ quân đội và lên tiếng yêu cầu phải “cải tổ bộ máy an ninh, quân sự”.

Liên tục các tuần lễ sau đó là cuộc giằng co quyền lực căng thẳng giữa quân đội và chính quyền dân sự Sudan. Các nhóm ủng hộ quân đội đã tổ chức biểu tình ngồi và kêu gọi “quay trở lại chế độ quân đội nắm quyền”.

Vấn đề phức tạp là các đảng phái khác nhau đã lợi dụng tình hình căng thẳng chính trị này để mở rộng cơ sở quyền lực của mình. Đầu năm nay, lãnh đạo dân quân kỳ cựu, tướng Mohamed Hamdan Dagalo, biệt danh “Hemedti”, đã phản đối đề xuất sáp nhập nhóm bán quân sự Lực lượng Hỗ trợ nhanh (Rapid Support Forces) vào quân đội. RSF vốn bị các tổ chức quốc tế cáo buộc đã từng tham gia các hành động tàn bạo ở Darfur trước đây. Tình hình lộn xộn này khiến Thủ tướng Hamdok một lần nữa bày tỏ quan ngại sự chia rẽ không được giải quyết giữa các phe phái chủ chốt của tiến trình chuyển tiếp dân chủ có thể dẫn đến hỗn loạn và nội chiến.

Nhiều tiếng nói của các chuyên gia quốc tế ủng hộ Sudan cũng bày tỏ lo ngại và kêu gọi các phe phái Sudan kiềm chế, tránh xung đột nhằm tránh tình trạng các nguồn vốn viện trợ rất cần thiết cho Sudan bị “treo”.

Mặc dù tướng Burhan ra tuyên bố cam kết rằng quân đội sẽ tiếp tục tiến trình chuyển tiếp ở Sudan nhưng dư luận chung vẫn không thể yên tâm tin tưởng vào tuyên bố của ông do người ta chưa thể quên nỗi ám ảnh của hơn 30 năm đặt dưới sự cai trị của chế độ quân phiệt ở Sudan.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.