Cuộc chiến mã hóa dữ liệu

Giới chính khách Mỹ, các phương tiện truyền thông và công chúng đang tập trung chú ý vào cuộc chiến đang diễn ra gay gắt giữa Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) và Công ty công nghệ Apple về vấn đề mở khóa mật mã chiếc điện thoại iPhone. Thế nhưng, cuộc chiến mã hóa như thế đã không còn là vấn đề của một quốc gia nữa mà đã lan ra toàn cầu.

Sự phát triển nhanh của công nghệ mã hóa dữ liệu – cũng như mọi nỗ lực của chính quyền nhằm vô hiệu hóa nó – đang là hiện tượng trên toàn thế giới và dẫn đến nhiều hệ quả. Trên hết, phản ứng của các chính quyền ngày càng mạnh mẽ và quyết liệt để đối phó với việc sử dụng công nghệ mã hóa ngày càng tăng mà lý do vẫn luôn là nhằm bảo đảm an ninh quốc gia.

Diego Dzodan.
Diego Dzodan.

Ngày 1-3-2016, Phó chủ tịch Facebook phụ trách khu vực Mỹ Latinh Diego Dzodan đã bị cảnh sát Brazil bắt giữ với lý do người này từ chối yêu cầu của toà án Brazil về việc giải mã tin nhắn của một tài khoản trên dịch vụ WhatsApp trong một vụ điều tra tội phạm liên quan đến ma túy.

Chỉ một ngày sau đó Dego Dzodan được thả ra, song vụ việc đã gây tranh cãi dữ dội tại Brazil về cuộc chiến mã hóa dữ liệu giữa giới công nghệ và chính quyền. Vụ việc này không là trường hợp cá biệt mà thật sự rất phổ biến hiện nay tại nhiều nước trên thế giới. Câu hỏi được đặt ra là liệu hành động áp đặt kiểm soát chặt chẽ công nghệ mã hóa dữ liệu từ chính quyền theo cách của họ có ảnh hưởng gì đến quyền riêng tư của người dùng?

Amie Stepanovich.
Amie Stepanovich.

Amie Stepanovich, nữ Giám đốc chính sách của Tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số Access Now, nhận định: đối với một số người dùng thì “mã hóa bảo vệ dữ liệu thực sự là vấn đề Sống hay là Chết” Nữ giám đốc muốn nói đến những người dùng trong cộng đồng đồng tính và chuyển giới LGBT ở khu vực Trung Đông hay Bắc Phi, những nơi mà sự khác biệt giới tính bị coi là bất hợp pháp.

Hiện nay, chính quyền nhiều quốc gia khác đã đề ra những biện pháp cứng rắn để chống lại chính sách mã hóa của giới công nghệ. Vào cuối năm 2015, chính quyền Kazakhstan thông báo kế hoạch bắt buộc mọi người dùng Internet phải tải xuống một chứng thực số (digital certificate) cho phép các cơ quan hành pháp theo dõi luồng dữ liệu lưu thông được mã hóa.

Những người ủng hộ mã hóa dữ liệu bên ngoài một cửa hàng của Apple ở Boston, ngày 23-2-2016.
Những người ủng hộ mã hóa dữ liệu bên ngoài một cửa hàng của Apple ở Boston, ngày 23-2-2016.

Trước đó vào năm 2014, chính quyền Nga cũng kêu gọi các nhà nghiên cứu tìm cách phá mật mã mạng ẩn danh TOR. Tuy nhiên, cả hai nỗ lực này không đem lại thành công nào. Mặc dù vậy, các chính quyền vẫn không ngừng tìm kiếm phát triển những công cụ hiệu quả để tấn công kiểm soát thiết bị số cá nhân.

Richard Tynan, chuyên gia công nghệ nhóm hoạt động nhân quyền P rivacy International (PI), nhận định: “Tương lai là cuộc chiến tấn công xâm nhập thiết bị số, thiết bị đầu cuối”. Công ty công nghệ Italia chuyên cung cấp phần mềm gián điệp Hacking Team đặt trụ sở tại thành phố Milan, có ít nhất 70 khách hàng từ khắp nơi trên thế giới. Tháng 12-2015, Trung Quốc thông qua một luật đòi hỏi các công ty công nghệ có nhiệm vụ hỗ trợ chính quyền giải mã thông tin mã hóa. Trong vụ tranh cãi giữa Apple và FBI, các chuyên gia cho rằng, nếu FBI giành chiến thắng thì các quốc gia khác – nhất là những nơi mà luật bảo vệ quyền riêng tư còn yếu kém – có thể sẽ đòi hỏi các công ty công nghệ tạo ra một lỗ hổng an ninh trong các sản phẩm của họ. Theo Stepanovich, nếu Apple nhượng bộ FBI thì Apple cũng sẽ phải tiếp tục nhượng bộ ở các quốc gia khác.

J. Carlos Lara, giám đốc nghiên cứu và chính sách công ty Derechos Digitales ở Chile, phát biểu: “Có nhiều lý do để theo dõi cuộc chiến giữa Apple và FBI, dù nó không liên quan trực tiếp đến chúng tôi hay đất nước chúng tôi. Bởi vì, nó cũng sẽ là một trong những vấn đề trong nước chúng tôi ở vào một thời điểm nào đó trong tương lai”.

Pranesh Prakash, Giám đốc chính sách Trung tâm Internet và Xã hội của Ấn Độ, cũng tuyên bố chính quyền nước này đã gây sức ép buộc Công ty BlackBerry thiết lập một máy chủ tại Ấn Độ, giúp cho các cơ quan hành pháp dễ giám sát dữ liệu người dùng.

Mặc dù chính quyền Mỹ chưa áp đặt những giới hạn về mã hoá dữ liệu được triển khai bởi các nhà mạng di động và nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP), song  Ấn Độ đã làm điều đó. Rõ ràng, cuộc chiến về mã hóa dữ liệu không chỉ giới hạn ở Mỹ hay thậm chí châu  Âu bởi vì theo như Stephanovich nhận định thì “mối đe dọa an ninh toàn cầu cực kỳ nghiêm trọng”.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.