Cuộc chiến giành kho báu Bắc Cực giữa các cơ quan tình báo

Cá voi Bắc Cực

Đại tá Ivan Efremov bắt đầu cuộc trò chuyện với một thông tin thoạt nghe có vẻ không liên quan gì đến công tác tình báo.

Các nhà thám hiểm vùng cực của chúng ta lại vừa phát hiện cá voi ở Bắc Cực, đây là một dấu hiệu tình báo quan trọng. Điều này có nghĩa là, sự ấm lên toàn cầu ở Bắc Cực không phải là một giả thuyết khoa học mà là thực tế. Và chúng ta phải tận dụng nó một cách triệt để.

Nhờ sự ấm lên toàn cầu và hiện tượng tan chảy nhanh chóng băng Bắc Cực, những khu vực trước đây không thể tiếp cận nay đang mở ra cơ hội cho hoạt động đánh bắt cá, vận chuyển hàng hóa và khai thác tài nguyên thiên nhiên trên thềm lục địa. Chỉ riêng ở khu vực Bắc Cực thuộc  Nga, đã phát hiện hơn 20 mỏ dầu khí lớn. Theo ước tính của Bộ Tài nguyên và Môi trường Liên bang Nga, 87 tỷ thùng dầu và 84,5 nghìn tỷ mét khối khí đốt được thăm dò ở các vĩ độ cao. Những kho báu này đang thu hút sự chú ý của các quốc gia phương Tây.

Người Mỹ, Anh, Canada, Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, thậm chí cả Đan Mạch từ lâu đã cố gắng đưa ra yêu sách đối với tài nguyên Bắc Cực, - nhà tình báo kỳ cựu nói. Các cơ quan tình báo của các quốc gia này hoạt động rất tích cực ở các vĩ độ phía bắc trong những năm gần đây.

Ở Bắc Cực không chỉ có cá voi xuất hiện, mà còn có các tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân của Nga, cùng những phương tiện giám sát khác. Ví dụ, các chuyên gia của Tập đoàn "Hệ thống thông tin kỹ thuật vô tuyến" hiện đang hoàn thiện một hệ thống theo dõi toàn diện tình hình Bắc Cực.

Hệ thống này sẽ cung cấp thông tin về mọi hoạt động xảy ra trên không, dưới nước, cũng như trên mặt đất. Việc phát triển hệ thống này sẽ tiêu tốn khoảng 6 tỷ rúp.

Không chỉ máy bay, mà cả các hệ thống radar sóng bề mặt thế hệ mới, máy bay không người lái “Kaira”, các phao điện tử ngầm dưới nước và thậm chí cả vệ tinh quỹ đạo elip cũng sẽ được sử dụng để kiểm soát khu vực Bắc Cực. Toàn bộ dữ liệu sẽ được tích hợp vào một hệ thống quản lý và giám sát tự động thống nhất, đang được xây dựng trong khuôn khổ chương trình khai thác và phát triển Bắc Cực.

Liên quan đến vấn đề này, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga, Đại tướng Valery Gerasimov, cho biết trong khuôn khổ chương trình nói trên, các nghiên cứu khoa học do các chuyên gia của Bộ Quốc phòng thực hiện sẽ được tái khởi động. Đồng thời, các tàu phá băng hạng nặng sẽ được hiện đại hóa và đóng mới để tiến hành các hoạt động thủy đạc và hải dương học. Những công việc này sẽ giúp cập nhật các bản đồ hàng hải ở khu vực tuyến đường biển phía Bắc, hệ thống hóa tri thức về các vùng biển và lòng đất Bắc Cực. Theo Đại tướng Valery Gerasimov, khối lượng công tác thủy đạc dự kiến đạt ít nhất 150.000 km mỗi năm. Việc xây dựng hệ thống giám sát tình hình tại Bắc Cực là một dự án quy mô lớn, được tính toán cho một chặng đường dài.

Những điệp viên đến từ xứ lạnh

- Tất nhiên, tin tưởng vào kỹ thuật, nhưng bản thân cũng đừng lơ là, - Đại tá Ivan Efremov nói. Trong giới tình báo, chẳng ai bỏ được hoạt động của điệp viên.

Đại tá Ivan Efremov giới thiệu một số tờ báo Thụy Điển với những tiêu đề được gạch chân. Ví dụ, Cơ quan An ninh Thụy Điển (SPO) đã công bố một báo cáo cho rằng một phần ba số nhà ngoại giao Nga tại Thụy Điển là gián điệp.

- Điều này dĩ nhiên là vô căn cứ! - cựu sĩ quan tình báo Nga thốt lên. Sau khi Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO, cứ như thể dưới bất kỳ tảng băng nào ở Bắc Cực, họ cũng nhìn thấy điệp viên Nga.

Vì vậy, SPO tuyên bố rằng các điệp viên tình báo Nga hoạt động tại Thụy Điển dưới vỏ bọc ngoại giao, thu thập thông tin về quốc phòng ở Bắc Cực, tình hình kinh tế, người tị nạn chính trị, cũng như thông tin khoa học - kỹ thuật. Đồng thời, cơ quan phản gián Thụy Điển cũng thừa nhận rằng các điệp viên Nga có trình độ chuyên môn cao và đầy tham vọng.

- Một đánh giá đáng ghi nhận, - Đại tá Ivan Efremov mỉm cười. - Nhưng các láng giềng phương Bắc của chúng ta đâu có chịu ngồi yên.

Ivan Efremov bắt đầu kể về hoạt động của các cơ quan tình báo các nước Bắc Âu chống lại Nga. Ví dụ, Na Uy đã cung cấp cho Mỹ thông tin thu thập được trong quá trình do thám các hoạt động của quân đội Nga ở Bắc Cực. Thông tin này được tờ The Local đăng tải, trích dẫn các tài liệu do cựu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) Edward Snowden chuyển cho truyền thông Na Uy.

Theo đó, tình báo Na Uy có khả năng tiếp cận các cơ sở quân sự của Nga trên bán đảo Kola, cũng như các dự án dân sự trong khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác dầu khí ở các vùng phía Bắc.

- Những cuộc chiến trên mặt trận vô hình cũng đã ảnh hưởng đến Phần Lan, - Đại  tá Ivan Efremov nói tiếp. Đây là những gì kênh truyền hình Phần Lan Yle đưa tin: “Lần đầu tiên, Cơ quan Cảnh sát An ninh Phần Lan (SUPO) công khai gọi Nga là quốc gia tham gia hoạt động gián điệp. Trước đây, các báo cáo của cơ quan tình báo chỉ dùng cụm từ trung lập, mơ hồ là “các quốc gia nước ngoài" để chỉ các thế lực tình báo ngoại bang.

Theo thông tin của các cơ quan tình báo Phần Lan, các điệp viên nước ngoài quan tâm đến mối quan hệ của Phần Lan với Liên minh châu Âu và NATO, các công nghệ hiện đại, chính sách năng lượng, hoạt động của lực lượng an ninh, và dĩ nhiên là cả việc khai thác các khu vực Bắc Cực.

Liên quan tới vấn đề này, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch tổ chức “Sĩ quan Nga”, Anh hùng Liên bang Nga Sergey Lipovoy nhận định: “Phương Tây hiểu rõ tầm quan trọng địa chính trị và quân sự của Bắc Cực - đây là hướng ngắn nhất để Mỹ tấn công vào lãnh thổ Nga. Các tuyến bay của máy bay ném bom chiến lược Không quân Mỹ đều đi qua Bắc Cực.  Đòn tấn công phủ đầu có khả năng nhằm vào những cơ sở chứa tài nguyên chiến lược quan trọng: Norilsk, Salekhard, Dikson và hạ tầng dầu khí”.

Đáng sợ hơn cả gấu trắng

- Trước đây, các nhà thám hiểm vùng cực sợ nhất là những con gấu trắng đói, - Đại tá Ivan Efremov nhớ lại - Bây giờ, họ sợ nhất là các phần tử phá hoại và khủng bố.

Trong cuộc chiến giành giật kho báu Bắc Cực, các đối thủ của chúng ta có thể sử dụng mọi biện pháp cần thiết. Các lệnh trừng phạt hiện nay chỉ là phần nổi của tảng băng. Sau đó sẽ là các chiến dịch tình báo đặc biệt, hành động khiêu khích của Tổ chức Greenpeace (Hòa bình xanh), chiến dịch tuyên truyền bảo vệ gấu trắng, cùng những yêu sách tại Liên hợp quốc đòi đặt phía Bắc nước Nga dưới sự kiểm soát quốc tế.

- Dưới thời ông Biden, CIA là cơ quan tình báo hoạt động tích cực nhất ở Bắc Cực, - Đại tá Ivan Efremov nói. - Không phải ngẫu nhiên mà trước chuyến thăm Ấn Độ vào tháng 12/2025, Tổng thống Vladimir Putin  đã gọi CIA - cùng với tình báo Nga và Mossad của Israel - là một trong những cơ quan tình báo hàng đầu thế giới, đồng thời cố tình bỏ qua Cục Tình báo mật Anh (MI.6).

Tuy nhiên, người Anh hiện đang kiên quyết mở rộng ảnh hưởng tại Bắc Cực. Mới đây, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Anh đã công bố báo cáo chung mang tên “Tầm quan trọng chiến lược của Bắc Cực đối với Vương quốc Anh” tại London. Báo cáo nêu rõ, diện tích mặt nước ngày càng mở rộng do băng tan sẽ tạo ra “mặt trận lãnh thổ mới”, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, kéo Anh vào các cuộc xung đột liên quan đến việc hỗ trợ các quốc gia đồng minh. Một trong những vấn đề sắp tới được báo cáo chỉ ra là “triển khai các tàu chiến mặt nước ở những khu vực trước đây không thể tiếp cận hoặc duy trì sự hiện diện quân sự ở các vùng biển tranh chấp.

- Ngay cả Đan Mạch, quốc gia từng bị Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa “sẽ lấy lại” hòn đảo lớn nhất thế giới Greenland, hiện cũng đang tích cực mở rộng ảnh hưởng tới kho báu Bắc Cực dưới sự lãnh đạo của vị thủ tướng mới.

Copenhagen kiên quyết khẳng định rằng dãy núi ngầm Lomonosov thực chất là phần kéo dài  lãnh thổ của mình. Quốc gia này đã tiến hành một chiến dịch nghiên cứu riêng tại Bắc Cực nhằm thu thập dữ liệu để nộp hồ sơ lên Liên hợp quốc. Như dự đoán, các chuyên gia Đan Mạch đưa ra kết luận hoàn toàn trái ngược với phía Nga: dãy núi ngầm Lomonosov chạy dưới Bắc Cực là phần tiếp nối của các mảng kiến tạo Bắc Mỹ và Greenland, chứ không phải mảng Âu-Á như Moscow tuyên bố.

Tuy nhiên, Đan Mạch, một quốc gia quen khí hậu ôn hòa, khó có thể cạnh tranh hiệu quả ở Bắc Cực, không chỉ với năng lực tình báo Nga mà thậm chí với cả những chú gấu trắng bản địa.

- Thế nhưng, cái lạnh Bắc Cực giờ đây không còn đáng sợ, - Đại tá Efremov giải thích. - Không chỉ các sĩ quan và nhân viên tình báo nhận ra điều này. Nữ nhà báo Đức Sabine Stor từng viết về vùng Cực Bắc như sau: “Cái lạnh thấu xương trên biển băng cùng những khoảng trắng trải dài vô tận của Bắc Cực, đó là hình ảnh xa xưa. Ngày nay, băng tan đang giải phóng các khu vực từng bị khóa chặt, cùng với đó là nguồn nguyên liệu thô khổng lồ. Đến năm 2050, khoảng 30% toàn bộ hydrocarbon thế giới sẽ được khai thác tại đây. Vì vậy, về mặt kinh tế, khu vực này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng”.

Bắc Cực còn có tầm quan trọng hơn về mặt quân sự và chiến lược. Tại phiên họp của Ủy ban Chống khủng bố Quốc gia, Giám đốc Tổng cục An ninh Liên bang Nga (FSB) Aleksandr Bortnikov  tuyên bố rằng  bảo vệ lợi ích của Nga tại Bắc Cực là ưu tiên chiến lược của chính sách nhà nước. Theo ông, nguồn tài nguyên phong phú cùng tiềm năng trung chuyển lớn đã biến khu vực này thành đấu trường cạnh tranh lợi ích không chỉ của các quốc gia ven Bắc Cực mà còn của nhiều cường quốc khác.