Cuộc chạy đua siêu thanh ở Đông Bắc Á

Các vụ thử tên lửa siêu thanh - gần đây nhất là của CHDCND Triều Tiên - đang gây nhiều sự chú ý. Điều đáng lo ngại, theo lời bình các nhà quan sát, đó là không phải bản thân loại tên lửa mà là cái gì đã thúc đẩy cho ra đời những loại vũ khí như vậy?

Cả The New York Times, The National Interest và Asia Times và Thượng nghị sĩ Mỹ như Lindsey Graham và Angus Kinh đã gọi tên lửa siêu thanh là “kẻ thay đổi cuộc chơi”. Tướng Mỹ Mark Milley thậm chí còn đánh giá vụ thử tên lửa siêu thanh của Trung Quốc hồi năm ngoái là “rất gần” với “khoảnh khắc Sputnik”, đề cập đến một giai đoạn Chiến tranh Lạnh, khi đó người Mỹ đột nhiên lo sợ rằng họ đã tụt hậu sau Liên Xô (cũ) một cách nguy hiểm trong lĩnh vực công nghệ hàng không vũ trụ.

Như thường được sử dụng, thuật ngữ “tên lửa siêu thanh” mô tả một loại vũ khí khác với tên lửa đạn đạo nhưng cách sử dụng này lại gây hiểu sai. “Hypersonic” theo nghĩa đen có nghĩa là tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh hoặc nhanh hơn thế. Tuy nhiên, tên lửa hiện đại tầm trung và tầm xa hiện nay cũng có khả năng siêu thanh, có thể đạt tốc độ lên tới Mach 20. Còn các vụ thử nghiệm tên lửa gần đây như kiểu Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên thực hiện có liên quan đến công nghệ gọi là phương tiện lượn siêu thanh (HGV).

Và, sự khác biệt quan trọng giữa HGV và tên lửa đạn đạo thì lại không phải ở tốc độ của chúng. Tên lửa đạn đạo có thể dự đoán được dựa trên việc quan sát phần đầu của hành trình bay, cho phép hệ thống phòng thủ chống tên lửa của đối phương tính toán vị trí đánh chặn đầu đạn trong phần sau của hành trình. Trong khi đó, HGV sử dụng hình dáng chiếc nêm hoặc đôi cánh dày để lướt về phía mục tiêu theo hướng giảm dần.

Cuộc chạy đua siêu thanh ở Đông Bắc Á -0
Bức ảnh chính thức được cho là một vụ bắn thử tên lửa Hwasong-17 của CHDCND Triều Tiên.

Quan trọng nhất, nó có thể quay đầu trong hành trình của mình. Chính khả năng cơ động thay vì tốc độ của nó, đã làm cho HGV khác biệt với tên lửa đạn đạo thông thường. Một số đầu đạn tên lửa đạn đạo có vây di động cho phép cơ động ở mức độ hạn chế trong phần cuối của hành trình nhưng HGV có khả năng thay đổi hướng đi lớn hơn và sớm hơn nhiều.

Thực ra, HGV không phải là một công nghệ quá mới mẻ. Đức Quốc xã từng thiết kế chiếc HGV đầu tiên vào cuối những năm 1930 nhưng sau từ bỏ vì tốn kém. Mỹ cũng đã phát triển một HGV có tên là Dyna Soar vào đầu những năm 1960 nhưng cũng đã bỏ năm 1963. Ít nhất có 9 quốc gia đang hoặc đã nghiên cứu và phát triển HGV.

Trở lại vụ thử nghiệm vào tháng 9-2021 của CHDCND Triều Tiên, theo các nhà quan sát, có thể liên quan đến một HGV. Còn Bình Nhưỡng thì tuyên bố các quả đạn của họ được phóng vào ngày 5 và 11 của tháng 1 năm nay là HGV nhưng nhiều khả năng chúng lại là phiên bản tên lửa đạn đạo có vây di động.

Tuy nhiên, không như những lời nhận định đa số, thì HGV chưa hẳn đã là một “yếu tố thay đổi cuộc chơi”. Các nhà khoa học đặt câu hỏi liệu các HGV có hoạt động trong chiến đấu thực tế như dự kiến hay không? Việc di chuyển ở tốc độ cực cao khiến tên lửa giảm tốc độ, hạ độ cao và tầm hoạt động. Di chuyển trong bầu khí quyển với tốc độ cao như vậy có thể làm tăng nhiệt độ bên ngoài xung quanh tên lửa lên tới 1.650 độ C và có thể làm hỏng cơ chế nổ của nó.

Thêm nữa, HGV không vô hình. Ngay cả khi radar trên mặt đất gặp khó khăn khi nhìn thấy HGV thì các cảm biến hồng ngoại trong hệ thống cảnh báo vệ tinh vẫn sẽ có khả năng phát hiện sớm một phương tiện lượn siêu âm đang bay vì đặc tính nhiệt độ cao của nó.

Tuy nhiên, không có biện pháp phòng thủ nào được cho là hiệu quả để chống lại HGV hay thậm chí ngay cả trước một “cơn mưa” tên lửa đạn đạo thông thường. Tất cả các hệ thống phòng thủ chống tên lửa của Mỹ - hệ thống phòng thủ trên mặt đất có trụ sở tại Alaska và California, hệ thống trên tàu sử dụng radar Aegis và tên lửa tiêu chuẩn của Hải quân Mỹ hay hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và hệ thống tên lửa phòng không Patriot - đều đã được chứng minh là không đáng tin cậy trong cả thử nghiệm và chiến đấu. Mọi hệ thống phòng thủ tên lửa đều chỉ thực sự phù hợp với một cuộc tấn công với số lượng nhỏ tên lửa đạn đạo đơn giản. Nếu bên tấn công áp đảo số lượng các tên lửa đánh chặn bằng số lượng lớn tên lửa đồng thời hoặc bằng cách bổ sung các biện pháp đối phó khác như mồi nhử thì chẳng hệ thống phòng thủ nào có thể chặn được cả.

Tuy nhiên, câu chuyện ở đây là, tuy các HGV không hẳn đã làm thay đổi cục diện chiến lược thì chúng vẫn là biểu hiện của một kỷ nguyên mới của các quốc gia đang cố gắng giành lợi thế bằng cách nâng cấp khả năng chiến đấu hạt nhân của mình. Các vụ thử tên lửa của Bình Nhưỡng, bao gồm cả hoạt động thử nghiệm HGV như đã được nhắc đến, đã khiến vấn đề Triều Tiên nổi lên như là một mâu thuẫn mới giữa Washington với những bên ủng hộ CHDCND Triều Tiên. HGV, vì thế, đang được coi là một biểu hiện hoặc là một nguyên nhân gây căng thẳng. Chúng đại diện cho một trường hợp khác trong đó các nước nhỏ đang cố gắng cải thiện an ninh của chính mình bằng cách khiến các nước nhỏ khác cảm thấy kém an toàn hơn.

Sự xuất hiện của HGV cũng tái khẳng định rằng các khái niệm cũ về chiến lược chiến tranh hạt nhân - đảm bảo sự hủy diệt lẫn nhau với việc bất kỳ cường quốc lớn nào có thể loại bỏ khả năng trả đũa hạt nhân của nước khác và “chiếc ô hạt nhân” của Mỹ đối với các đồng minh phi hạt nhân - vẫn còn phù hợp.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.