Cuộc chạy đua siêu thanh ở Đông Bắc Á

Các vụ thử tên lửa siêu thanh - gần đây nhất là của CHDCND Triều Tiên - đang gây nhiều sự chú ý. Điều đáng lo ngại, theo lời bình các nhà quan sát, đó là không phải bản thân loại tên lửa mà là cái gì đã thúc đẩy cho ra đời những loại vũ khí như vậy?

Cả The New York Times, The National Interest và Asia Times và Thượng nghị sĩ Mỹ như Lindsey Graham và Angus Kinh đã gọi tên lửa siêu thanh là “kẻ thay đổi cuộc chơi”. Tướng Mỹ Mark Milley thậm chí còn đánh giá vụ thử tên lửa siêu thanh của Trung Quốc hồi năm ngoái là “rất gần” với “khoảnh khắc Sputnik”, đề cập đến một giai đoạn Chiến tranh Lạnh, khi đó người Mỹ đột nhiên lo sợ rằng họ đã tụt hậu sau Liên Xô (cũ) một cách nguy hiểm trong lĩnh vực công nghệ hàng không vũ trụ.

Như thường được sử dụng, thuật ngữ “tên lửa siêu thanh” mô tả một loại vũ khí khác với tên lửa đạn đạo nhưng cách sử dụng này lại gây hiểu sai. “Hypersonic” theo nghĩa đen có nghĩa là tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh hoặc nhanh hơn thế. Tuy nhiên, tên lửa hiện đại tầm trung và tầm xa hiện nay cũng có khả năng siêu thanh, có thể đạt tốc độ lên tới Mach 20. Còn các vụ thử nghiệm tên lửa gần đây như kiểu Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên thực hiện có liên quan đến công nghệ gọi là phương tiện lượn siêu thanh (HGV).

Và, sự khác biệt quan trọng giữa HGV và tên lửa đạn đạo thì lại không phải ở tốc độ của chúng. Tên lửa đạn đạo có thể dự đoán được dựa trên việc quan sát phần đầu của hành trình bay, cho phép hệ thống phòng thủ chống tên lửa của đối phương tính toán vị trí đánh chặn đầu đạn trong phần sau của hành trình. Trong khi đó, HGV sử dụng hình dáng chiếc nêm hoặc đôi cánh dày để lướt về phía mục tiêu theo hướng giảm dần.

Cuộc chạy đua siêu thanh ở Đông Bắc Á -0
Bức ảnh chính thức được cho là một vụ bắn thử tên lửa Hwasong-17 của CHDCND Triều Tiên.

Quan trọng nhất, nó có thể quay đầu trong hành trình của mình. Chính khả năng cơ động thay vì tốc độ của nó, đã làm cho HGV khác biệt với tên lửa đạn đạo thông thường. Một số đầu đạn tên lửa đạn đạo có vây di động cho phép cơ động ở mức độ hạn chế trong phần cuối của hành trình nhưng HGV có khả năng thay đổi hướng đi lớn hơn và sớm hơn nhiều.

Thực ra, HGV không phải là một công nghệ quá mới mẻ. Đức Quốc xã từng thiết kế chiếc HGV đầu tiên vào cuối những năm 1930 nhưng sau từ bỏ vì tốn kém. Mỹ cũng đã phát triển một HGV có tên là Dyna Soar vào đầu những năm 1960 nhưng cũng đã bỏ năm 1963. Ít nhất có 9 quốc gia đang hoặc đã nghiên cứu và phát triển HGV.

Trở lại vụ thử nghiệm vào tháng 9-2021 của CHDCND Triều Tiên, theo các nhà quan sát, có thể liên quan đến một HGV. Còn Bình Nhưỡng thì tuyên bố các quả đạn của họ được phóng vào ngày 5 và 11 của tháng 1 năm nay là HGV nhưng nhiều khả năng chúng lại là phiên bản tên lửa đạn đạo có vây di động.

Tuy nhiên, không như những lời nhận định đa số, thì HGV chưa hẳn đã là một “yếu tố thay đổi cuộc chơi”. Các nhà khoa học đặt câu hỏi liệu các HGV có hoạt động trong chiến đấu thực tế như dự kiến hay không? Việc di chuyển ở tốc độ cực cao khiến tên lửa giảm tốc độ, hạ độ cao và tầm hoạt động. Di chuyển trong bầu khí quyển với tốc độ cao như vậy có thể làm tăng nhiệt độ bên ngoài xung quanh tên lửa lên tới 1.650 độ C và có thể làm hỏng cơ chế nổ của nó.

Thêm nữa, HGV không vô hình. Ngay cả khi radar trên mặt đất gặp khó khăn khi nhìn thấy HGV thì các cảm biến hồng ngoại trong hệ thống cảnh báo vệ tinh vẫn sẽ có khả năng phát hiện sớm một phương tiện lượn siêu âm đang bay vì đặc tính nhiệt độ cao của nó.

Tuy nhiên, không có biện pháp phòng thủ nào được cho là hiệu quả để chống lại HGV hay thậm chí ngay cả trước một “cơn mưa” tên lửa đạn đạo thông thường. Tất cả các hệ thống phòng thủ chống tên lửa của Mỹ - hệ thống phòng thủ trên mặt đất có trụ sở tại Alaska và California, hệ thống trên tàu sử dụng radar Aegis và tên lửa tiêu chuẩn của Hải quân Mỹ hay hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và hệ thống tên lửa phòng không Patriot - đều đã được chứng minh là không đáng tin cậy trong cả thử nghiệm và chiến đấu. Mọi hệ thống phòng thủ tên lửa đều chỉ thực sự phù hợp với một cuộc tấn công với số lượng nhỏ tên lửa đạn đạo đơn giản. Nếu bên tấn công áp đảo số lượng các tên lửa đánh chặn bằng số lượng lớn tên lửa đồng thời hoặc bằng cách bổ sung các biện pháp đối phó khác như mồi nhử thì chẳng hệ thống phòng thủ nào có thể chặn được cả.

Tuy nhiên, câu chuyện ở đây là, tuy các HGV không hẳn đã làm thay đổi cục diện chiến lược thì chúng vẫn là biểu hiện của một kỷ nguyên mới của các quốc gia đang cố gắng giành lợi thế bằng cách nâng cấp khả năng chiến đấu hạt nhân của mình. Các vụ thử tên lửa của Bình Nhưỡng, bao gồm cả hoạt động thử nghiệm HGV như đã được nhắc đến, đã khiến vấn đề Triều Tiên nổi lên như là một mâu thuẫn mới giữa Washington với những bên ủng hộ CHDCND Triều Tiên. HGV, vì thế, đang được coi là một biểu hiện hoặc là một nguyên nhân gây căng thẳng. Chúng đại diện cho một trường hợp khác trong đó các nước nhỏ đang cố gắng cải thiện an ninh của chính mình bằng cách khiến các nước nhỏ khác cảm thấy kém an toàn hơn.

Sự xuất hiện của HGV cũng tái khẳng định rằng các khái niệm cũ về chiến lược chiến tranh hạt nhân - đảm bảo sự hủy diệt lẫn nhau với việc bất kỳ cường quốc lớn nào có thể loại bỏ khả năng trả đũa hạt nhân của nước khác và “chiếc ô hạt nhân” của Mỹ đối với các đồng minh phi hạt nhân - vẫn còn phù hợp.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.