Cuộc cạnh tranh Bắc Cực với việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO

Khi NATO tăng cường sức mạnh thông qua các quốc gia Bắc Âu, Nga có nhiều lý do để xích lại gần Trung Quốc hơn trong bối cảnh cuộc cạnh tranh địa chính trị ở Bắc Cực nóng lên. Trong một thế giới đầy rẫy những kình địch và cạnh tranh địa chính trị, Hội đồng Bắc Cực là một diễn đàn gồm 8 thành viên từng làm việc trong sự hòa hợp thầm lặng, bao gồm cả Nga với dân số lớn nhất ở đó.

Kể từ khi chiến sự Nga - Ukraine nổ ra, 7 quốc gia còn lại trong Hội đồng bao gồm Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch, Iceland, Canada và Mỹ đã từ chối hợp tác với Nga khiến công việc của Hội đồng tê liệt. 2 sự kiện dường như tách bạch liên quan đến Bắc Cực - khu vực phía trên Vòng Bắc Cực bao gồm Bắc Băng Dương và Bắc Cực ở trung tâm - diễn ra trong những tuần gần đây đã nhấn mạnh điều đó.

Đầu tiên, tàu sân bay lớn nhất thế giới USS Gerald R Ford dừng lại ở Oslo trên đường tham gia cuộc tập trận của NATO vào tháng 6, lần đầu tiên một tàu sân bay Mỹ xuất hiện ở khu vực trong hơn 6 thập kỷ. Tiếp theo, vào đầu tháng 7, tàu thăm dò phá băng Tuyết Long 2 (Xue Long 2) của Trung Quốc đã khởi hành từ Thượng Hải khi Trung Quốc khởi động sứ mệnh Bắc Băng Dương lần thứ 13. Các nhà nghiên cứu trên tàu Tuyết Long 2 sẽ làm việc với các nhà khoa học Nga và Thái Lan để lập bản đồ địa chất biển của Bắc Cực cùng nhiều hoạt động khác.

Cuộc cạnh tranh Bắc Cực với việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO -0
Tàu phá băng nguyên tử của Nga hoạt động tại Bắc Băng Dương.

Bắc Cực đang nóng lên nhanh gấp 4 lần so với mức trung bình toàn cầu và 7 năm qua là 7 năm nóng nhất được ghi nhận trong khu vực. Khoảng 1.419.000 km2 băng trên biển đã tan kể từ năm 1979, diện tích băng bị mất tương đương gần 1/2 diện tích Ấn Độ. Một số người cho rằng mùa Hè ở Bắc Cực có thể không có băng vào đầu năm 2035.

Các sông băng tan chảy ở Bắc Cực không chỉ khiến cái gọi là “hành lang Tây Bắc” từ châu Âu đến châu Á mở ra trong nhiều tháng hơn trong năm cho hoạt động hàng hải thương mại mà chúng còn mở ra khả năng khai thác Bắc Cực để đến được “vùng đất vàng” với cá tuyết, khoáng sản quý hiếm và nhiên liệu hóa thạch - những điểm thu hút vốn thúc đẩy tranh chấp ở vài nơi khác.

Và, bởi vì không ai từng nghĩ băng sẽ tan, hoặc ít nhất không sớm như vậy, nên không có đủ quy tắc quốc tế để quy định ai sở hữu cái gì và ở đâu.

Vào năm 2007, Nga đã cắm quốc kỳ ở một khu vực quan trọng dưới đáy Bắc Băng Dương như thể khẳng định chủ quyền của mình đối với khu vực này. Điều đó khiến mọi cường quốc để mắt đến khu vực mà Nga muốn kiểm soát vì đủ loại lý do chiến lược.

Đây cũng là lý do tại sao Trung Quốc, có đường bờ biển dài 1.500 km về phía Nam của biển Bắc Cực, tuyên bố mình là một quốc gia gần Bắc Cực” và đảm bảo vị thế quan sát viên trong Hội đồng Bắc Cực, cùng với các quốc gia châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Ấn Độ, nước thậm chí còn nằm xa hơn về phía Nam.

8 quan sát viên khác trong Hội đồng đều là các quốc gia châu Âu và là thành viên của NATO, ngoại trừ Thụy Sĩ trung lập. Do đó, việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO bổ sung thêm 2 lực lượng quân sự hùng mạnh trong khu vực có khả năng hoạt động tốt trong điều kiện băng giá.

Hệ thống phòng thủ tên lửa và phòng không tích hợp của NATO và khả năng phối hợp tác chiến mở rộng đã gây sức ép to lớn lên Nga, quốc gia có phần lớn diện tích đất đai nằm ở lục địa châu Á cho dù nền chính trị của nước này hiện đang gắn chặt hơn với châu Âu. Hội nghị Thượng đỉnh NATO gần đây ở Vilnius, Litva đã đưa lập trường mạnh mẽ hơn của NATO ở Bắc Cực.

Cả Phần Lan và Thụy Điển đều được coi là các quốc gia Bắc Cực. Việc Thụy Điển gia nhập NATO sẽ giúp khối này giành quyền kiểm soát biển Baltic và giúp liên minh chiếm thế thượng phong ở khu vực Bắc Cực - các cửa ngõ chiến lược đối với Nga. Biên giới Phần Lan - Nga kéo dài hơn 1.300 km từ Bắc xuống Nam.

Vùng liên kết Bắc Cực - Đại Tây Dương, nơi 5 quốc gia Bắc Âu tọa lạc, kết nối Bắc Băng Dương với Đại Tây Dương và nhìn ra lục địa Bắc Mỹ và châu Âu. Trung Quốc coi các nước Bắc Âu là điểm cuối phía Tây của Con đường tơ lụa vùng Cực.

Câu chuyện không chỉ là về NATO, Nga và Trung Quốc. Ấn Độ cũng đã đầu tư khai thác năng lượng và tài nguyên khoáng sản ở Bắc Cực và đã thiết lập một trạm cố định ở đó. Nước này đã thực hiện chuyến vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng đầu tiên từ khu vực của Nga ở Bắc Cực vào tháng 5/2019.

Bên cạnh sự phụ thuộc sâu sắc vào Nga về vũ khí và quyền phủ quyết của Nga trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đối với các vấn đề nhạy cảm như Kashmir, một lí do lớn khác để New Delhi sát cánh với Moscow là lợi ích của mình ở Bắc Cực. Đồng thời, các lợi ích cạnh tranh ở Bắc Cực tạo thêm một điểm xích mích nữa trong quan hệ Trung - Ấn. Phát biểu tại Viện Brookings có trụ sở tại Washington, Tham mưu trưởng hải quân Mỹ, Đô đốc Mike Gilday cho rằng các tuyến thương mại giữa châu Á và châu Âu về cơ bản sẽ thay đổi do sự xói mòn của chỏm băng ở hai cực và vì vậy Bắc Cực hiện trở thành khu vực cạnh tranh mà chúng ta phải cân nhắc sâu hơn.

Về phần mình, Trung Quốc đang đẩy mạnh ở Bắc Cực - vấp phải sự phản đối của Mỹ và ngày càng nhiều hơn từ NATO. Năm 2018, Viện nghiên cứu vùng cực của Trung Quốc đã cố gắng mua một sân bay ở Lapland, Phần Lan. Thỏa thuận này được cho là đã bị Phần Lan hủy bỏ dưới sức ép của Mỹ. Vào tháng 7 vừa qua, Viện này cho biết họ đã hoàn thành thử nghiệm một thiết bị nghe dưới nước mà sẽ được triển khai trên diện rộng ở Bắc Băng Dương. 2 năm nữa Trung Quốc cũng sẽ hạ thủy một trong những tàu phá băng lớn nhất trên thế giới.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.