Cuộc cạnh tranh ảnh hưởng ở Trung Á

Những năm gần đây, các cấp lãnh đạo cao nhất trong hệ thống chính trị của cả Trung Quốc và Nga thường miêu tả quan hệ hai nước đã đạt được “mức độ cao chưa từng có”. 2021 cũng là năm hai nước kỷ niệm 20 năm ký kết Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác thân thiện, một trong những nền tảng trọng tâm để Nga và Trung Quốc cải thiện mối quan hệ trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh. Nhưng, còn vấn đề Trung Á thì sao?

Bên cạnh nhiều vấn đề còn tồn tại được phân tích trong mối quan hệ này, thì một trong những vấn đề được đánh giá là tác động rõ nhất là sự hiện diện về kinh tế và quân sự ngày càng tăng của Bắc Kinh ở Trung Á. Chẳng hạn như ở khu vực Á - Âu này, sức mạnh Trung Quốc trỗi dậy sẽ khiến Nga phải cảnh giác, đặc biệt là khi trạng thái đa cực trong khu vực dường như không còn sau khi Washington quyết định rút hoàn toàn binh lính Mỹ khỏi Afghanistan. Việc cùng phản đối sự hiện diện của Mỹ ở Afghanistan là điều đã đẩy Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau hơn. Và, khi Mỹ không còn ở đây nữa, người ta cho rằng sức mạnh khu vực thậm chí đang nghiêng về phía Trung Quốc nhiều hơn.

Theo các nhà phân tích, Moscow đang cẩn trọng quan sát nước láng giềng Trung Quốc và nhận thức được sự bất cân xứng về sức mạnh ngày càng tăng. Tuy nhiên, về nguyên tắc, Trung Quốc và Nga cũng đã đạt được một dàn xếp. Nhà phân tích Alexander Gabuev thuộc Trung tâm Carnegie Moscow gọi sự hợp tác này là “phân chia nhiệm vụ” ở Trung Á. Hiểu biết thông thường là điều này đồng nghĩa với việc Moscow cung cấp đảm bảo an ninh, trong khi Trung Quốc hướng đến sự phát triển kinh tế. 

Nga đang bán chiến cơ Sukhoi Su-35 cho Trung Quốc.
Nga đang bán chiến cơ Sukhoi Su-35 cho Trung Quốc.

Một nghiên cứu của tiến sĩ người Nga Alexander Korolev đã chỉ ra rằng dù hợp tác Trung - Nga đang diễn ra ở cấp độ toàn cầu nhằm chống lại điều được nhìn nhận là trạng thái đơn cực của Mỹ nhưng hai nước có đủ quyền tự do để theo đuổi các chính sách khu vực đôi khi mang tính cạnh tranh nhau. 

Nga theo đuổi hình thức bá quyền hợp tác bên trong các khuôn khổ khu vực ở Trung Á mà không có sự tham gia của Trung Quốc - cụ thể là Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU) và Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể (CSSTO). Mặc dù được coi là giữ vai trò đảm bảo an ninh nhưng rõ ràng Moscow đang tìm cách đa dạng hóa hoạt động của mình. Tuy nhiên, sự cạnh tranh này không chuyển thành trạng thái đối đầu. Năm 2015, hai bên đã ký tuyên bố chung về hợp tác giữa Sáng kiến Vành đai và Con đường và EAEU.

Tương tự, trong lĩnh vực an ninh, Nga chú trọng vào việc từng bước phát triển CSTO gắn liền với những quan ngại về khả năng Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) mở rộng vai trò của họ. Dù Nga cũng là thành viên trong tổ chức này nhưng nhiều người coi đây là một dự án của Trung Quốc. Moscow tìm cách phối hợp hoạt động của hai tổ chức nhằm theo dõi sự phát triển của SCO và cản trở tổ chức này thay thế CSTO ở Trung Á.

Về mặt kinh tế và ảnh hưởng chính trị là khá rõ ràng, tuy nhiên, nhìn chung, trong lĩnh vực an ninh, Nga và Trung Quốc có quan hệ phối hợp chứ không cạnh tranh nhau và hai bên chia sẻ một tầm nhìn về Trung Á. Mặc dù truyền thông đưa tin nêu bật sự hiện diện quân sự được cho là của Trung Quốc ở những  nơi như Tajikistan - một nước thành viên của CSTO và SCO - nhưng có vẻ như nó không phải nhằm mục đích soán ngôi của Bắc Kinh đối với Moscow để trở thành bên đảm bảo an ninh chính ở Trung Á. 

Chính Nga, chứ không phải Trung Quốc, mới là nước đang dẫn đầu liên minh quân sự thực sự trong khu vực và triển khai một lực lượng quân sự đa quốc gia có năng lực được gọi là Lực lượng phản ứng nhanh tập thể. Hơn nữa, Moscow có các thỏa thuận đóng quân và đặt căn cứ cụ thể và lâu dài với Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Armenia, cũng như các trạm vô tuyến và các đơn vị ở Belarus và Azerbaijan.

Hai nước phối hợp sản xuất dòng máy bay chở khách mới CR929.
Hai nước phối hợp sản xuất dòng máy bay chở khách mới CR929.

Gác lại những bất đồng chiến lược, trong một vài năm qua, Moscow và Bắc Kinh đã nâng quan hệ song phương lên một tầm cao mới. Nga đang bán một số vũ khí tối tân nhất của họ như chiến cơ Sukhoi Su-35 cho Trung Quốc. Việc này có thể được thúc đẩy một phần bởi những tính toán kinh tế thực dụng, tuy nhiên, rõ ràng động thái này đã góp phần thể hiện sự khăng khít của mối quan hệ Trung - Nga. 

Hơn nữa, dưới sự khích lệ của các lãnh đạo hàng đầu ở cả hai nước, quan hệ hợp tác Trung - Nga đã bước vào những lĩnh vực mới, trong đó có các dự án công nghệ cao chung như việc công ty Nga Rosatom xây dựng lò phản ứng hạt nhân ở các nhà máy điện Tianwan và Xudapu. Hai nước cũng sẽ phối hợp sản xuất dòng máy bay chở khách mới CR929 và hướng tới việc xây dựng một trạm vũ trụ trên mặt trăng. Thật khó để tưởng tượng một sự đảo chiều đột ngột của những diễn biến này, vốn phải mất nhiều năm mới đạt được.

Và điều quan trọng mấu chốt nhất, đó là những cạnh tranh này sẽ đem lại lợi ích tích cực cho các quốc gia Trung Á, ít nhất là về mặt cải thiện cuộc sống. Vấn đề còn lại là họ (các quốc gia Trung Á) tìm ra cho mình hướng đi thích hợp giữa “hai dòng nước” để gặt hái được nhiều nhất những đặc lợi mà bản thân yếu tố địa chính trị đã đem lại cho họ như hiện nay.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.