Cuộc cạnh tranh ảnh hưởng ở Trung Á

Những năm gần đây, các cấp lãnh đạo cao nhất trong hệ thống chính trị của cả Trung Quốc và Nga thường miêu tả quan hệ hai nước đã đạt được “mức độ cao chưa từng có”. 2021 cũng là năm hai nước kỷ niệm 20 năm ký kết Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác thân thiện, một trong những nền tảng trọng tâm để Nga và Trung Quốc cải thiện mối quan hệ trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh. Nhưng, còn vấn đề Trung Á thì sao?

Bên cạnh nhiều vấn đề còn tồn tại được phân tích trong mối quan hệ này, thì một trong những vấn đề được đánh giá là tác động rõ nhất là sự hiện diện về kinh tế và quân sự ngày càng tăng của Bắc Kinh ở Trung Á. Chẳng hạn như ở khu vực Á - Âu này, sức mạnh Trung Quốc trỗi dậy sẽ khiến Nga phải cảnh giác, đặc biệt là khi trạng thái đa cực trong khu vực dường như không còn sau khi Washington quyết định rút hoàn toàn binh lính Mỹ khỏi Afghanistan. Việc cùng phản đối sự hiện diện của Mỹ ở Afghanistan là điều đã đẩy Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau hơn. Và, khi Mỹ không còn ở đây nữa, người ta cho rằng sức mạnh khu vực thậm chí đang nghiêng về phía Trung Quốc nhiều hơn.

Theo các nhà phân tích, Moscow đang cẩn trọng quan sát nước láng giềng Trung Quốc và nhận thức được sự bất cân xứng về sức mạnh ngày càng tăng. Tuy nhiên, về nguyên tắc, Trung Quốc và Nga cũng đã đạt được một dàn xếp. Nhà phân tích Alexander Gabuev thuộc Trung tâm Carnegie Moscow gọi sự hợp tác này là “phân chia nhiệm vụ” ở Trung Á. Hiểu biết thông thường là điều này đồng nghĩa với việc Moscow cung cấp đảm bảo an ninh, trong khi Trung Quốc hướng đến sự phát triển kinh tế. 

Nga đang bán chiến cơ Sukhoi Su-35 cho Trung Quốc.
Nga đang bán chiến cơ Sukhoi Su-35 cho Trung Quốc.

Một nghiên cứu của tiến sĩ người Nga Alexander Korolev đã chỉ ra rằng dù hợp tác Trung - Nga đang diễn ra ở cấp độ toàn cầu nhằm chống lại điều được nhìn nhận là trạng thái đơn cực của Mỹ nhưng hai nước có đủ quyền tự do để theo đuổi các chính sách khu vực đôi khi mang tính cạnh tranh nhau. 

Nga theo đuổi hình thức bá quyền hợp tác bên trong các khuôn khổ khu vực ở Trung Á mà không có sự tham gia của Trung Quốc - cụ thể là Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU) và Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể (CSSTO). Mặc dù được coi là giữ vai trò đảm bảo an ninh nhưng rõ ràng Moscow đang tìm cách đa dạng hóa hoạt động của mình. Tuy nhiên, sự cạnh tranh này không chuyển thành trạng thái đối đầu. Năm 2015, hai bên đã ký tuyên bố chung về hợp tác giữa Sáng kiến Vành đai và Con đường và EAEU.

Tương tự, trong lĩnh vực an ninh, Nga chú trọng vào việc từng bước phát triển CSTO gắn liền với những quan ngại về khả năng Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) mở rộng vai trò của họ. Dù Nga cũng là thành viên trong tổ chức này nhưng nhiều người coi đây là một dự án của Trung Quốc. Moscow tìm cách phối hợp hoạt động của hai tổ chức nhằm theo dõi sự phát triển của SCO và cản trở tổ chức này thay thế CSTO ở Trung Á.

Về mặt kinh tế và ảnh hưởng chính trị là khá rõ ràng, tuy nhiên, nhìn chung, trong lĩnh vực an ninh, Nga và Trung Quốc có quan hệ phối hợp chứ không cạnh tranh nhau và hai bên chia sẻ một tầm nhìn về Trung Á. Mặc dù truyền thông đưa tin nêu bật sự hiện diện quân sự được cho là của Trung Quốc ở những  nơi như Tajikistan - một nước thành viên của CSTO và SCO - nhưng có vẻ như nó không phải nhằm mục đích soán ngôi của Bắc Kinh đối với Moscow để trở thành bên đảm bảo an ninh chính ở Trung Á. 

Chính Nga, chứ không phải Trung Quốc, mới là nước đang dẫn đầu liên minh quân sự thực sự trong khu vực và triển khai một lực lượng quân sự đa quốc gia có năng lực được gọi là Lực lượng phản ứng nhanh tập thể. Hơn nữa, Moscow có các thỏa thuận đóng quân và đặt căn cứ cụ thể và lâu dài với Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Armenia, cũng như các trạm vô tuyến và các đơn vị ở Belarus và Azerbaijan.

Hai nước phối hợp sản xuất dòng máy bay chở khách mới CR929.
Hai nước phối hợp sản xuất dòng máy bay chở khách mới CR929.

Gác lại những bất đồng chiến lược, trong một vài năm qua, Moscow và Bắc Kinh đã nâng quan hệ song phương lên một tầm cao mới. Nga đang bán một số vũ khí tối tân nhất của họ như chiến cơ Sukhoi Su-35 cho Trung Quốc. Việc này có thể được thúc đẩy một phần bởi những tính toán kinh tế thực dụng, tuy nhiên, rõ ràng động thái này đã góp phần thể hiện sự khăng khít của mối quan hệ Trung - Nga. 

Hơn nữa, dưới sự khích lệ của các lãnh đạo hàng đầu ở cả hai nước, quan hệ hợp tác Trung - Nga đã bước vào những lĩnh vực mới, trong đó có các dự án công nghệ cao chung như việc công ty Nga Rosatom xây dựng lò phản ứng hạt nhân ở các nhà máy điện Tianwan và Xudapu. Hai nước cũng sẽ phối hợp sản xuất dòng máy bay chở khách mới CR929 và hướng tới việc xây dựng một trạm vũ trụ trên mặt trăng. Thật khó để tưởng tượng một sự đảo chiều đột ngột của những diễn biến này, vốn phải mất nhiều năm mới đạt được.

Và điều quan trọng mấu chốt nhất, đó là những cạnh tranh này sẽ đem lại lợi ích tích cực cho các quốc gia Trung Á, ít nhất là về mặt cải thiện cuộc sống. Vấn đề còn lại là họ (các quốc gia Trung Á) tìm ra cho mình hướng đi thích hợp giữa “hai dòng nước” để gặt hái được nhiều nhất những đặc lợi mà bản thân yếu tố địa chính trị đã đem lại cho họ như hiện nay.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.