Cụ ông mang hai án tử hình đòi bồi thường oan sai 12 tỷ đồng là ít hay nhiều?

12 tỷ là số tiền lớn đối với một người bình thường, nhưng với một người phải chịu oan ức 46 năm, trong đó có hơn 5 năm bị tù đày thì khoản tiền này lớn hay nhỏ? Hàng chục ngàn câu hỏi đã gửi về Báo điện tử CAND trong 24h qua để tranh luận về vấn đề này…


    Sau khi đăng bài “Cụ ông mang 2 án từ hình đòi bồi thường oan sai 12 tỷ đồng”, báo điện tử CAND hận được rất nhiều ý kiến phản hồi của độc giả. Trong đó, có nhiều ý kiến cho rằng, số tiền này là quá ít so với 46 năm ông Thêm phải chịu sự oan trái và ngược lại. 

    Ông Trần Văn Thêm
    Ông Trần Văn Thêm

    Vấn đề ai phải chịu trách nhiệm bồi thường tiền oan sai cho ông Thêm cũng được bạn đọc tranh luận sôi nổi. Ngày 13-8, phóng viên CAND onlie có cuộc trao đổi với luật sư, Thạc sỹ Phạm Thanh Bình, Giám đốc Công ty Luật Bảo Ngọc, Đoàn Luật sư Hà Nội để làm rõ những vấn đề này.

    Phóng viên: Thưa luật sư Phạm Thanh Bình, mấy ngày gần đây dư luận đặc biệt quan tâm đến vụ án oan của ông Trần Văn Thêm, 80 tuổi, ở Yên Phong, Bắc Ninh. Với tư cách là người hành nghề luật sư, ông nhìn nhận việc này như thế nào?

    Luật sư, Ths Phạm Thanh Bình: Vụ án của ông Trần Văn Thêm xảy ra đã hơn 40 năm, đến nay các cơ quan tố tụng Trung ương đã kết luận xác định ông Thêm bị oan sai.

    Ông Thêm trên đường đến buổi xin lỗi công khai.
    Ông Thêm trên đường đến buổi xin lỗi công khai.

    Dư luận không chỉ quan tâm đến việc những người tiến hành tố tụng sẽ bị xử lý thế nào khi bắt, truy tố và kết án oan cho một công dân vô tội mà còn đặt ra câu hỏi: Vậy tại sao hơn 40 năm (từ ngày 26/1/1976 đến ngày 11/8/2016), cơ quan nhà nước có thẩm quyền không tiến hành đình chỉ bị can và công khai xin lỗi ông Thêm; sau hơn 5 năm tù đày và hơn 40 năm không được minh oan vì một tội không hề phạm, ông Thêm sẽ được bồi thường như thế nào? Cơ quan nào sẽ phải bồi thường cho ông Thêm? v.v…?

    Phóng viên: Luật sư hãy cho biết, việc bồi thường oan sai cho ông Trần Văn Thêm sẽ tiến hành như thế nào?

    Ls, Ths Phạm Thanh Bình: Theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước năm 2009 thì “Người bị tạm giam, người đã chấp hành xong hoặc đang chấp hành hình phạt tù có thời hạn, tù chung thân, người đã bị kết án tử hình, người đã thi hành án tử hình mà có bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng hình sự xác định người đó không thực hiện hành vi phạm tội” thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước trong hoạt động tố tụng hình sự.

    Để ông Trần Văn Thêm được nhà nước bồi thường thì ông phải tiến hành các thủ tục giải quyết bồi thường theo quy định tại Chương 3 của Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước năm 2009.

    Đơn yêu cầu bồi thường oan sai của ông Thêm.
    Đơn yêu cầu bồi thường oan sai của ông Thêm.

    Theo đó, căn cứ quy định tại Điều 34, khi nhận được bản án, quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng hình sự xác định thuộc trường hợp được bồi thường quy định tại Điều 26 của Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước, người bị thiệt hại gửi đơn yêu cầu bồi thường đến cơ quan có trách nhiệm bồi thường.

    Ông Thêm bị án oan do bản án, quyết định của Tòa án; trong vụ án này Tòa phúc thẩm TAND Tối cao (nay là Tòa án cấp cao) tại Hà Nội là cơ quan xét xử phúc thẩm với ông Thêm - bản án có hiệu lực ngay khi tuyên án nên căn cứ theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 34, ông Thêm cần gửi đơn yêu cầu bồi thường đến Tòa án nhân dân cấp cao, cơ quan này phải chịu trách nhiệm bồi thường oan sai.

    Đơn yêu cầu bồi thường có các nội dung chính sau đây:

    - Họ và tên, địa chỉ của người yêu cầu bồi thường thiệt hại;

    - Lý do yêu cầu bồi thường;

    - Thiệt hại và mức yêu cầu bồi thường.

    Đồng thời, kèm theo đơn yêu cầu bồi thường phải có bản án, quyết định xác định người đó thuộc một trong các trường hợp được bồi thường quy định tại Điều 26 của Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước và tài liệu, chứng cứ có liên quan đến việc yêu cầu bồi thường.

    Ông Thêm thắp hương báo cáo tổ tiên trước khi ra hội trường dự lễ xin lỗi công khai.
    Ông Thêm thắp hương báo cáo tổ tiên trước khi ra hội trường dự lễ xin lỗi công khai.

    Phóng viên: Theo lời ông Thêm và các nhân chứng là những người có chức vụ ở Công an tỉnh Vĩnh Phú (cũ) (những người tham gia điều tra, bắt giữ hung thủ thực sự của vụ án là Phùng Thanh Nhàn), ông Thêm bị hung thủ đánh vào đầu gây thương tích. Tuy nhiên, vết thương trên đỉnh đầu ông Thêm (đến nay vẫn còn sẹo, gây đau nhức suốt 46 năm qua) nhưng chưa được giám định tổn hại. Như vậy, việc bồi thường tổn hại sức khỏe sẽ được thực hiện như thế nào, thưa luật sư?

    Ls, Ths Phạm Thanh Bình: Trường hợp này không thể áp dụng Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2009 mà phải căn cứ vào các quy định của Luật dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây là trường hợp bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm (bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng).

    Do ông Thêm bị thiệt hại về sức khỏe trong vụ án hình sự nên theo Điều 28 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 quy định giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự thì: Việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự được tiến hành cùng với việc giải quyết vụ án hình sự. Trong trường hợp vụ án hình sự phải giải quyết vấn đề bồi thường, bồi hoàn mà chưa có điều kiện chứng minh và không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án hình sự thì có thể tách ra để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

    Như vậy, nếu có đủ chứng cứ để chứng minh, ông Thêm có thể khởi kiện hung thủ theo thủ tục tố tụng dân sự về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm. Tuy nhiên, sự việc trên đã xảy ra gần 46 năm về trước, đã trải qua thời gian khá dài và ông Thêm cũng lớn tuổi nên việc xác định mức độ tổn hại sức khỏe và do bị hung thủ đánh là khá khó khăn.

    Ông Thêm đọc báo CAND viết bài về vụ án oan sai thế kỷ
    Ông Thêm đọc báo CAND viết bài về vụ án oan sai thế kỷ

    Phóng viên: Vụ án oan của ông Thêm chia thành 2 giai đoạn: giai đoạn ông bị giam hơn 5 năm và giai đoạn ông được trở về nhà nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố là bị oan sai hơn 40 năm. Vậy, việc bồi thường oan sai cho ông sẽ được tính như thế nào?

    Ls, Ths Phạm Thanh Bình: Vụ án oan của ông Thêm chia thành 2 giai đoạn, do đó tính mức bồi thường cũng cần thiết phải chia thành 2 mức độ khác nhau:

    Giai đoạn 1 (giai đoạn ông Thêm bị giam hơn 5 năm):

    Theo quy định tại chương 5 Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2009 thì ông Thêm có thể được bồi thường các thiệt hại sau:

    - Thiệt hại do thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút: Nếu ông Thêm chứng minh được thiệt hại do thu nhập thực tế bị mất trong hơn 5 năm bị giam thì Nhà nước sẽ đền bù tương ứng với số tiền mà ông bị mất. Nếu ông Thêm có thu nhập thường xuyên nhưng không ổn định thì mức bồi thường được xác định căn cứ vào thu nhập trung bình trong ba tháng liền kề trước thời điểm thiệt hại xảy ra.

    Nếu ông Thêm có thu nhập không ổn định và không có cơ sở xác định cụ thể hoặc thu nhập có tính chất thời vụ thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại tại địa phương. Trường hợp không xác định được thu nhập trung bình thì tiền bồi thường được xác định theo mức lương tối thiểu chung đối với cơ quan nhà nước tại thời điểm giải quyết bồi thường.

    - Thiệt hại do tổn thất về tinh thần: Căn cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 47 Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2009, ông Thêm đã chấp hành hình phạt tù hơn 5 năm nên Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tinh thần cho ông ba ngày lương tối thiểu cho một ngày chấp hành hình phạt tù.

    Giai đoạn 2 (giai đoạn ông được trở về nhà nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố là bị oan sai hơn 40 năm):

    Trong giai đoạn này, ông Thêm đã được trở về nhà nên sẽ không bị thiệt hại do thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút; theo đó, trong thời gian này ông Thêm chỉ được bồi thường thiệt hại do tổn thất về tinh thần. Căn cứ vào khoản 5 Điều 47 Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2009, ông Thêm được trở về nhà nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố là bị oan sai trong thời gian hơn 40 năm sẽ được tính trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tinh thần cho ông một ngày lương tối thiểu cho một ngày chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố bị oan sai.

    Ngoài việc được bồi thường thiệt hại về mặt vật chất, các cơ quan tiến hành tố tụng còn phải áp dụng các biện pháp khôi phục danh dự cho ông Thêm. Cụ thể là ông Thêm có quyền yêu cầu khôi phục danh dự trong thời hạn 3 tháng, kể từ ngày quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực pháp luật.

    Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu, cơ quan có trách nhiệm bồi thường đã thụ lý vụ việc phải thực hiện việc xin lỗi, cải chính công khai bằng các hình thức: trực tiếp (tại địa phương nơi ông Thêm cư trú) và đăng trên một tờ báo Trung ương và một tờ báo địa phương trong ba số liên tiếp theo yêu cầu của ông Thêm.

    Phóng viên: Xin cám ơn luật sư!

    Cao Hồng (thực hiện)

    Các tin khác

    Củng cố “lá chắn” luật pháp quốc tế vững chắc để ngăn ngừa thảm họa xung đột toàn cầu

    Củng cố “lá chắn” luật pháp quốc tế vững chắc để ngăn ngừa thảm họa xung đột toàn cầu

    Thế giới đang chứng kiến một nghịch lý đầy lo âu của thời đại: trong khi toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đã trở thành dòng chảy hiện hữu và hòa bình, hợp tác, phát triển là khát vọng chung của nhân loại, thì bức tranh địa chính trị toàn cầu lại phủ đầy những gam màu u ám của bất ổn, chia rẽ và xung đột vũ trang. Chưa bao giờ kể từ sau Chiến tranh Lạnh, nền hòa bình và an ninh thế giới lại đứng trước những thử thách sinh tử như hiện nay.

    Đại đoàn kết từ nền tảng văn hóa – sức mạnh nội sinh để kiến tạo tương lai dân tộc

    Đại đoàn kết từ nền tảng văn hóa – sức mạnh nội sinh để kiến tạo tương lai dân tộc

    Tháng 11 năm 2026, lần đầu tiên Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 được kết nối với Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, hình thành Tuần văn hóa đại đoàn kết dân tộc, đúng dịp 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất và trong năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Sự kết nối ấy không đơn thuần là ghép hai ngày kỷ niệm. Nó đặt ra một vấn đề chiến lược: xây nền tảng văn hóa cho khối đại đoàn kết và chuyển hóa sức mạnh tinh thần ấy thành nguồn lực phát triển đất nước.

    Khi mọi thứ đều có thể được dạy, ai dạy con người biết sống?

    Khi mọi thứ đều có thể được dạy, ai dạy con người biết sống?

    Trí tuệ nhân tạo có thể trả lời gần như mọi câu hỏi, nhưng không thể sống thay, lựa chọn thay và chịu trách nhiệm thay con người. Ngày Nhà giáo Việt Nam năm nay vì thế gợi ra một câu hỏi lớn hơn lời tri ân: điều gì làm nên giá trị không thể thay thế của người thầy, và xã hội cần làm gì để giữ được giá trị ấy?

    Mạng xã hội: Một cú click, hai số phận

    Mạng xã hội: Một cú click, hai số phận

    Mạng xã hội ra đời như một phép màu của thời đại số nhất là khi nó kết nối con người, xóa nhòa khoảng cách địa lý, trao cho mỗi cá nhân một tiếng nói và sức lan tỏa chưa từng có. Chỉ với một chiếc điện thoại nhỏ bé, một người bình thường cũng có thể chạm đến hàng triệu trái tim, khởi xướng một phong trào, hay thay đổi số phận của một con người. Nhưng cũng chính nơi ấy, con người ta dễ dàng bộc lộ cả phần đẹp đẽ nhất lẫn phần tăm tối nhất của mình.

    Hình thành khung pháp lý về an ninh dữ liệu

    Tạo lập môi trường dữ liệu an toàn, phát triển kinh tế số bền vững

    Trước những nguy cơ, thách thức ngày càng gia tăng đối với an ninh dữ liệu, việc xây dựng, ban hành Luật An ninh dữ liệu là yêu cầu cấp thiết nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số bền vững.

    Di sản đạo học và khát vọng chấn hưng đất nước

    Di sản đạo học và khát vọng chấn hưng đất nước

    Những ngày tháng Mười một này, Thủ đô Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026). Nhưng một dấu mốc gần trọn thiên niên kỷ sẽ chỉ còn là con số nếu chúng ta dừng lại ở niềm tự hào.

    Tiến tới xây dựng xã hội không có ma túy và tội phạm

    Tiến tới xây dựng xã hội không có ma túy và tội phạm

    Việc Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân, tiến tới xây dựng một xã hội không có ma túy, đẩy lùi tội phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV.

    Để an toàn phòng cháy, chữa cháy trở thành năng lực phát triển của xã hội

    Để an toàn phòng cháy, chữa cháy trở thành năng lực phát triển của xã hội

    Mười tháng năm 2026, cả nước xảy ra 2.477 vụ cháy, nổ, làm 89 người chết, 119 người bị thương; thiệt hại tài sản ước tính 713 tỷ đồng, gấp hơn 2,3 lần cùng kỳ năm trước. Những con số ấy nói lên một điều: phòng cháy, chữa cháy (PCCC) không còn là việc riêng của một ngành, mà là năng lực bảo vệ xã hội trước những rủi ro có thể cướp đi tính mạng con người và thành quả phát triển chỉ trong khoảnh khắc.

    Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

    Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

    Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

    Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

    Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

    Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

    Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

    Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

    Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

    Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

    Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

    Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

    Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

    Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

    Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

    Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

    Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

    Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

    Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

    Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

    Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

    Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

    Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

    Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.