COP27: Đền bù, cạnh tranh và hợp tác

Đúng như dự đoán, việc thiết lập một cơ chế tài chính để khắc phục những tổn thất và thiệt hại liên quan đến khí hậu là chủ đề được tranh luận nhiều nhất ở sa mạc Sinai - nơi tổ chức Hội nghị lần thứ 27 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP27) vừa qua. Điều nổi lên là sự kết hợp của 3 vấn đề cố hữu vốn mâu thuẫn với nhau: Vừa kêu gọi phải có sự hợp tác cần thiết, vừa thừa nhận tồn tại cạnh tranh và tác động khủng khiếp từ sự đối đầu giữa các khối.

COP27, hay còn gọi là “COP châu Phi”, cuối cùng đã kết thúc với một thỏa thuận mang tính biểu tượng về việc thành lập quỹ bồi thường cho các nước đang phát triển “đặc biệt” dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu.

Quyết định này là cần thiết cho các quốc gia chịu ảnh hưởng; nó cũng mang tính lịch sử vì đây là lần đầu tiên một cơ chế tài chính cho việc bồi thường các thiệt hại do biến đổi khí hậu được thống nhất ở cấp Liên hợp quốc.

Lần đầu tiên trong lịch sử hội nghị về biến đổi khí hậu, các cuộc thảo luận về việc thực hiện cơ chế tài trợ tổn thất và thiệt hại đã được bổ sung vào chương trình nghị sự chính thức trong ngày đầu tiên của COP27. Điều này đã làm dấy lên nhiều hy vọng từ các quốc gia dễ bị tổn thương và được hầu hết các nước đang phát triển ủng hộ, rằng quỹ khắc phục những tác động trực tiếp nhất của biến đổi khí hậu sẽ được thành lập. Tuy nhiên, các quốc gia phát triển như các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ ban đầu phản đối cơ chế tài chính này, cho rằng nó không có các quy tắc vững chắc để xác lập và truy xuất nguồn gốc - một mục tiêu mà họ cho là không thể đạt được tại COP27.

COP27: Đền bù, cạnh tranh và hợp tác -0
Các nhà lãnh đạo tham dự COP27.

Các nước phát triển cũng không sẵn lòng ủng hộ một cơ chế không thể buộc các quốc gia mới có thu nhập cao khác như Singapore, các chế độ quân chủ dầu mỏ Vùng Vịnh và thậm chí cả Trung Quốc phải đóng góp một cách công bằng. Đồng thời, Liên minh các quốc đảo nhỏ (AOSIS), những nước quan tâm nhất đến tổn thất và thiệt hại, đã yêu cầu Trung Quốc và các quốc gia gây ô nhiễm chủ yếu khác đóng góp đáng kể vào cơ chế tài chính được thảo luận tại COP27. Trung Quốc đã do dự trước cuộc thảo luận ở Sharm el-Sheikh về việc đền bù tổn thất và thiệt hại. Đây là một tình thế tiến thoái lưỡng nan mà Bắc Kinh phải giải quyết: Việc hỗ trợ đền bủ tổn thất và thiệt hại sẽ tăng cường tính hợp pháp cho vị trí lãnh đạo mà nước này mong muốn đối với các nước đang phát triển.

Sau bước ngoặt bất ngờ vào cuối hội nghị, các nước phát triển cuối cùng cũng đã đạt được một thỏa thuận về quỹ bồi thường tổn thất và thiệt hại. Tuy nhiên, những vấn đề khó khăn nhất liên quan đến cơ chế đền bù tổn thất và thiệt hại này phải chờ các hội nghị trong tương lai trả lời. Chúng xuất phát từ tầm nhìn khác nhau căn bản giữa các bên tham gia về quỹ này. Thứ nhất, tài liệu về các thỏa thuận tài trợ không đưa ra một định nghĩa rõ ràng cũng như không thỏa thuận về việc thế nào là một “quốc gia đang phát triển đặc biệt dễ bị tổn thương” được hưởng lợi từ quỹ. Các nước châu Âu, Mỹ và Nhật Bản không muốn bị buộc phải tài trợ cho các nước đang phát triển “có thu nhập trung bình và cao”, trong khi các nước G7 và Trung Quốc không muốn phân biệt đối xử giữa các thành viên. Thỏa thuận cuối cùng cũng đề cập đến “các nguồn hỗ trợ rộng hơn” đầy mơ hồ, ngụ ý một “giải pháp chắp vá” bằng cách xóa nợ, kêu gọi các tổ chức như Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) đóng góp và có thể là các quốc gia ngoài các nước phát triển thường thấy. Tất cả những điều này vẫn cần được xác định tại các COP trong tương lai.

Việc châu Âu thay đổi quan điểm để ủng hộ thành lập một quỹ đền bù tổn thất và thiệt hại tại COP27 là một nhượng bộ chiến thuật. Điều kiện ban đầu là các nước đang phát triển phải ủng hộ tham vọng cụ thể và ngày càng gia tăng về giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, được đưa ra trong văn kiện cuối cùng nhằm bảo toàn mục tiêu 1,5oC (hạn chế nhiệt độ nóng lên trong phạm vi 1,5oC so với mức tiền công nghiệp) của Hiệp định Paris. Cùng với 80 quốc gia khác, EU đã kêu gọi các bên cam kết mạnh mẽ về việc giảm dần tất cả nhiên liệu hóa thạch trong tuyên bố cuối cùng - những lời lẽ vốn được Ấn Độ đề xuất đầu tiên nhằm mở rộng cam kết loại bỏ than được thống nhất tại COP26, vàkêu gọi Chương trình Công tác giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu vốn đang được tiến hành để thực hiện mục tiêu 1,5oC.

Đáng tiếc là cả 2 mục tiêu này đều không thành hiện thực. Văn kiện cuối cùng của COP27 đề cập đến mục tiêu 1,5oC, nhưng không nhắc đến những giải pháp sẽ được thực hiện. Điều này cho thấy thiếu mong muốn thực tế. Về mục tiêu giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, chỉ có một số tài liệu tham khảo mới về năng lượng tái tạo và phát thải thấp được thống nhất. Nhiệm kỳ Chủ tịch COP27 của Ai Cập gắn liền với lợi ích dầu mỏ, ban đầu đề xuất những cam kết yếu hơn so với Hiệp ước khí hậu Glasgow được thông qua năm 2021 tại COP27.

Trong trường hợp xấu nhất, đây có thể là một sự xung đột - mâu thuẫn trực tiếp và nghiêm trọng với mục tiêu dự kiến của COP27 về kế hoạch thực hiện.

Các nước châu Âu muốn tin rằng thiện chí mà họ thể hiện khi cam kết đền bù tổn thất và thiệt hại tại COP27 sẽ giúp làm dịu đi sự đối đầu truyền thống trong khối giữa các nước phát triển và đang phát triển, tạo không gian cho cam kết lớn hơn đối với mục tiêu giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu tại các COP trong tương lai. Chỉ thời gian mới có thể trả lời, nhưng có thể coi đây là nền tảng cho những giấc mơ ngọt ngào. Chừng nào cán cân quyền lực trong G77 - nền tảng điều phối chính của các nước đang phát triển, quy tụ 134 quốc gia - vẫn giữ nguyên, liên kết lợi ích của những gã khổng lồ công nghiệp đang phát triển nhanh như Trung Quốc và Ấn Độ, các quốc gia dầu mỏ bám chặt lấy những lợi ích kinh tế của họ và một số quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu - điều này sẽ không thay đổi.

Huy Thông

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.