Con người có sức mạnh như thế nào trong vũ trụ?

Từ lúc sinh ra tới bây giờ, tôi đã sống hơn sáu mươi năm trên thế gian này. Nhưng chưa bao giờ tôi thấy con người hoảng sợ, yếu đuối và mong manh như lúc này trước đại dịch COVID-19. Con vi khuẩn với nhiều tên gọi ấy nhỏ từng nào tôi không thể hình dung được, chỉ biết bằng mắt thường chúng ta không thể nhìn thấy.

Với một loài như thế con người nghĩ chỉ dần di nhẹ ngón chân là chúng biến thành không khí. Con người vốn càng ngày càng trở nên hống hách và ngạo mạn như vậy. Họ làm ra máy bay, làm ra phi thuyền, làm ra bom dịch hạch, hạt nhân.

Và chỉ cần một quả bom hạt nhân như Mỹ ném xuống Nhật Bản là quét sạch cả một thành phố và cướp đi sinh mệnh của hàng vạn người sống trong đó. Nhưng chỉ một con virus mơ hồ như không chiếm bất cứ một khoảng không nào dù nhỏ bé đến cực điểm trong không gian cũng dễ dàng thổi bay cả bảy tỉ người.

Tranh của Nguyễn Quang Thiều.
Tranh của Nguyễn Quang Thiều.

Con người làm được một số việc trên thế gian này nhưng đã rơi vào ảo tưởng và ngạo mạn khôn cùng mà chưa có dấu hiệu nhận ra điều đó. Nhiều quốc gia trong hàng chục, hàng trăm năm qua xưng hùng xưng bá và tìm mọi cách áp đặt các quốc gia nhỏ hơn trong trò chơi quyền lực của mình. Họ mang sự giàu có và uy lực các loại vũ khí để đe dọa và tìm cách thống trị các quốc gia khác. Họ cho mình quyền tự do giết chết hàng ngàn loại muông thú.

Cứ mỗi năm, một số loài hoang thú biến mất khỏi thế giới. Cứ mỗi năm, những loại cây quí và những cánh rừng biến mất. Con người ngăn sông, bẻ dòng xây những công trình thủy điện một cách vô lối. Cứ mỗi năm biển rộng đến nhường ấy lại bị ô nhiễm nhiều thêm bởi rác thải.  Và cứ mỗi năm, con người lại tự mãn một cách điên rồ công bố một loại vũ khí mạnh hơn, có khả năng tàn phá lớn hơn, sát thương được nhiều người hơn và vùng bị sát thương rộng hơn năm trước.

Chỉ có ma quỉ mới hãnh diện về những sản phẩm man rợ phi nhân tính như thế. Rồi các trung tâm bí mật nghiên cứu vũ khí sinh học càng ngày càng được mở ra. Tất cả những sản phẩm ấy được con người làm ra với mục đích gì? Không gì ngoài mục đích giết chết đồng loại của mình.

Thế mà con người luôn tự cho mình là loài văn minh nhất trên thế gian này, thậm chí trong vũ trụ này. Một phần lịch sử của con người được gọi là những thời đại văn minh mỗi ngày một độc ác hơn, điên rồ hơn và tăm tối hơn.

Ngay cả không ít những người được mang danh nghệ sỹ, trí thức cũng chìm đắm vào cuộc tranh danh chức tước, tên tuổi, thứ hạng và lợi ích vật chất. Cho dù tất cả những người còn lại trên thế gian này phản đối và qui tội tôi thì tôi vẫn phải tuyên bố rằng: loài người đang ngày một suy thoái và ngày một thêm điên loạn.

Có không ít người trong đó có tôi không bao giờ mong những điều bất hạnh đến với con người như đại dịch COVID-19. Nhưng khi những con virus vô hình này xuất hiện, nó đã làm cho con người trở nên bạc nhược, khiếp sợ và nếu không ra sức tìm cách thoát khỏi thì loại virus này sẽ quét sạch loài hai chân ra khỏi thế gian. Những ngày này, tôi như nhìn thấy những đôi mắt của lũ COVID-19 mở to nhìn loài người ngạo mạn và độc ác hoảng loạn.

Tôi như nghe thấy tiếng của lũ COVID-19 nói với nhau: ''Này, chúng mày nhìn xem bọn người kìa, tưởng chúng có sức mạnh ghê gớm lắm với vũ khí hạt nhân, với những ngân hàng chứa đầy tiền vàng và suốt ngày bắt nạt nhau. Hóa ra đó chỉ là một đám đông điên rồ mà yếu đuối đến không tưởng. Chỉ một hơi thở của chúng ta là chúng hóa thành mây khói''.

Chỉ một trận động đất là cả một thành phố lớn được xây dựng cả trăm năm sụp đổ trong chớp mắt, một cơn sóng thần là cuốn phăng hàng vạn người như cuốn một chiếc lá khô, chỉ một loại virus như vô hình là làm cả loài người run lên cầm cập vì sợ hãi…

Vậy sức mạnh của con người trong vũ trụ này mạnh đến cỡ nào? Trả lời: không bằng một hạt bụi trong vũ trụ. Khởi sinh, con người là một tạo vật kỳ diệu của tạo hóa cũng như vô vàn tạo vật khác. Nhưng con người thực sự đã đi sai đường bởi sự thiếu hiểu biết về vũ trụ mà cụ thể là thiên nhiên quanh họ, con người tham lam vô độ và tìm mọi cách khai phá thiên nhiên giống như một cuộc tàn sát, con người điên rồ quyền lực bằng những cuộc xâm lược qua những cuộc chiến tranh tàn khốc, con người tham lam bằng cách làm ra tất cả các loại sản phẩm độc ác để kiếm lời…

Nếu con người biết hòa vào thiên nhiên, hòa vào vũ trụ thì con người sẽ là một thành phần trong nhịp vũ trụ ấy và sẽ tìm thấy hạnh phúc. Khi hòa vào thiên nhiên là lúc con người đã cân bằng được mình với vũ trụ. Sự cân bằng ấy là một phép màu.

Cho dù COVID-19 sinh ra từ đâu thì xét tận gốc rễ đều từ con người một cách trực tiếp hay gián tiếp. Những trận thử bom nguyên tử, tàn phá thiên nhiên, gây ô nhiễm nguồn nước và không khí, sẽ từng ngày phá vỡ cấu trúc trái đất và sinh quyển… từ đó sẽ sinh ra những điều vô cùng tồi tệ.

Khi đọc về vũ khí vi trùng và đặc biệt lúc này, tôi thấy rùng mình khi thấy rằng những viện, những trung tâm, và những địa chỉ với những cái tên mỹ miều đó chính là những ''động quỉ'' đang luyện độc dược, ma thuật để giết hại con người. Chỉ có thể nói bằng cách đó. Và ai sẽ là người phản đối cái nhìn này của tôi? 

Tháng trước, tôi có tiếp kiến một nhà sư trụ trì một ngôi chùa nhỏ ở Thái Bình đến Nhà xuất bản Hội Nhà văn xin giấy phép để in một cuốn sách. Ông nói ông đã dự báo trước thế gian sẽ bị trừng phạt bởi những điều khủng khiếp. Vì họ đã phản bội lại thiên nhiên, phản bội lại văn hóa, phản bội lại đức tin. Những gì đã và đang diễn ra trong đời sống tôn giáo như các không gian tôn giáo, các tín đồ tôn giáo và đặc biệt những người khoác áo tu hành đã gián tiếp cảnh báo những điều khủng khiếp sẽ đến. Có nhà sư đã từng vô tình nghe được lời khấn của một số người đến chùa và bàng hoàng đau đớn. Có người khấn Thần Phật cho họ được thăng quan tiến chức, có người khấn cho ''kẻ thù'' của mình chết đi…..

Trời ơi, con người đã mù lòa tâm trí đến mức này sao? Tôi không thể tưởng tượng được đến mức mình muốn hóa điên khi biết có những kẻ đến những nơi vốn tôn nghiêm xin Thần Phật giúp mình hại chết kẻ thù của mình cho dù đó là kẻ thù nào đi nữa. Đấy là sự mù lòa về thế giới tâm linh bắt nguồn từ sự mù lòa về văn hóa.

Dịch COVID-19 sẽ được dẹp tan. Chắc chắn là vậy. Nhưng nếu sau cơn đại dịch này, con người vẫn không nhận ra điều gì, không biết sám hối về những tội ác con người gây ra thì có lẽ như các vị Thánh nói trong một số bộ kinh và sách cổ là phải xóa loài người đi để làm lại như bỏ đi một loại cây trồng đã thoái hóa để thay vào một loài cây mới. Và chỉ cần một ''hơi thở'' của sự trừng phạt là loài người kết thúc. Tôi không phải là một kẻ loạn ngôn, càng không phải là kẻ có khả năng dự báo, mà tôi đang nói một sự thật.

Thị xã Hà Đông, những ngày chống dịch COVID-19.

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?