Con đường gập ghềnh tới NATO của Thụy Điển

Có một thực tế mà không ít nhà phân tích đã đề cập, rằng thực ra Thụy Điển đã không còn duy trì chính sách trung lập, ít nhất là kể từ khi gia nhập Liên minh châu Âu (EU) vào năm 1995.

Thế nhưng, việc Thụy Điển quyết định theo đuổi tư cách thành viên NATO đã đặt chính quốc gia này vào trạng thái phải chịu sức ép điều chỉnh hệ thống pháp lý trong nước quá mức so với dự kiến trước khi chính thức nộp đơn và sự phản đổi của Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ buộc Thụy Điển phải điều chỉnh lại chính sách đối ngoại của mình.

Từ bỏ trung lập

Không giống như Áo hay Thụy Sĩ, trung lập không phải là nghĩa vụ theo hiến pháp ở Thụy Điển, mặc dù việc theo đuổi trạng thái trung lập luôn nằm trong ý chí của bộ máy nhà nước này. Tuy nhiên, năm 2022 đã chứng kiến sự đảo ngược mang tính lịch sử của chính sách alliansfrihet (không liên kết quân sự) của Thụy Điển bằng việc nước này chính thức theo đuổi tư cách gia nhập NATO của mình. Sau khi chiến sự bùng nổ ở Ukraine, Chính phủ Thụy Điển của Thủ tướng Magdalena Andersson ban đầu đã tỏ ra thận trọng. Tuy nhiên, sau đó ít lâu, Thụy Điển đã lần đầu tiên thưc hiện các hành động triệt để, bao gồm dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí sang các khu vực đang diễn ra chiến tranh, vốn có kể từ năm 1939.

Con đường gập ghềnh tới NATO của Thụy Điển -0
Căn cứ không quân của NATO tại Geilenkirchen, Đức.

Đến giữa tháng 4/2022, lần đầu tiên số người Thụy Điển ủng hộ việc gia nhập NATO vượt quá số người phản đối. Một diễn biến quan trọng ảnh hưởng đến cuộc tranh luận này là vấn đề Phần Lan. Trong nhiều thập kỷ, hai bên bờ vịnh Bothnia đều ngầm hiểu rằng nếu Phần Lan hoặc Thụy Điển muốn gia nhập NATO thì nước này phải phối hợp với nước kia. Các quan chức Chính phủ Thụy Điển đã bàn thảo về quá trình gia nhập NATO nhanh kỷ lục khi Hội nghị thượng đỉnh Madrid tháng 6/2022 được dự kiến có thể là ngày gia nhập. Các phương tiện truyền thông đưa tin vào thời điểm đó cũng lạc quan về khả năng Thụy Điển sẽ nhanh chóng đứng vào hàng ngũ NATO.

Ngáng trở

Mặc dù trọng tâm những ngáng trở cho đến nay đối với việc Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO được cho là từ phía Thổ Nhĩ Kỳ, song thực tế họ không phải là quốc gia duy nhất làm việc này. Hungary, một ngoại lệ khác trong liên minh, cũng đã có lập trường như vậy, tuy lặng lẽ hơn. Chính phủ Hungary nhiều lần khẳng định họ sẽ ủng hộ 2 nước này gia nhập, nhưng đã nhiều lần âm thầm trì hoãn quá trình này.

Việc nhiều lần trì hoãn xem xét tư cách thành viên của 2 nước nói trên của Hungary có vẻ cũng giống với quá trình Thổ Nhĩ Kỳ trước thông báo chính thức của Thụy Điển và Phần Lan về việc nộp đơn gia nhập NATO. Có thể Chính phủ Hungary đang chờ xem Thổ Nhĩ Kỳ sẽ làm gì. Nếu Thổ Nhĩ Kỳ bỏ phiếu chấp thuận mở rộng NATO với 2 nước trên thì lúc đó Hungary sẽ ở vị thế mạnh hơn nhiều để yêu cầu nhượng bộ với tư cách là nước duy nhất không chấp nhận. Nếu Thổ Nhĩ Kỳ phủ quyết thì Hungary sẽ tránh được bất kỳ cuộc đối đầu trực tiếp và công khai nào về một vấn đề mà cuối cùng sẽ được coi là không liên quan.

Hungary vốn bất hòa với EU, tổ chức mà trong đó phần lớn các thành viên đều nằm trong NATO. Mâu thuẫn xoay quanh một số vấn đề, chẳng hạn như vấn đề di cư của người tị nạn và tranh chấp pháp quyền và gần đây nhất là từ cuộc xung đột ở Ukraine. Các nhà ngoại giao Hungary phản đối gói vay ưu đãi 18 tỷ euro dành cho Ukraine, với lập luận rằng thay vào đó, gói hỗ trợ tài chính phải dựa trên cơ sở song phương. Về bản chất, trong khi sự phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ khiến câu hỏi về việc mở rộng NATO về phía Bắc Âu chỉ là vấn đề riêng của NATO thì sự phản đối tiềm tàng của Hungary có thể làm mờ ranh giới giữa EU và NATO và khiến vấn đề càng trở nên phức tạp đối với Thụy Điển, đặc biệt là khi nước này giữ chức Chủ tịch EU trong nửa đầu năm 2023.

Yếu tố Thổ Nhĩ Kỳ

Cốt lõi của thái độ phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ trên con đường gia nhập NATO của Thụy Điển và Phần Lan, đó là 2 nước này, chủ yếu là Thụy Điển, đều sẵn sàng tiếp nhận những nhóm mà Thổ Nhĩ Kỳ coi là mối đe dọa khủng bố. Trong đó bao gồm cả nhóm người Kurd cũng như các thành viên phong trào Gulen (Ankara gọi là Tổ chức khủng bố Fethullah, hay FETO) - bị Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc đứng sau âm mưu đảo chính thất bại năm 2016. Yêu cầu chính của Thổ Nhĩ Kỳ là dẫn độ những cá nhân bị truy nã hiện đang sống ở Thụy Điển và Phần Lan.

Mặc dù đã có vài động thái tích cực giữa hai bên, song trở ngại đối với nỗ lực của Thụy Điển nhằm xoa dịu yêu cầu của Thổ Nhĩ Kỳ là việc cơ quan tư pháp độc lập của nước này ngăn Chính phủ Thụy Điển dẫn độ bất kỳ cá nhân cụ thể nào thông qua các con đường hợp pháp. Thay vào đó, chính phủ có thể ra quyết định về việc trục xuất hoặc dẫn độ nhưng quyết định đó có thể được xem xét lại theo tư pháp nếu người đó kháng cáo quyết định này. Chẳng hạn, ngày 19/12/2022, Tòa án Tối cao Thụy Điển đã chặn việc dẫn độ Bulent Kenes, một nhà báo Thổ Nhĩ Kỳ đang sống và làm việc tại Thụy Điển, vốn bị chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc tham gia âm mưu đảo chính năm 2016, người bị ông Erdogan gọi đích danh là khủng bố.

Một góc nhìn nữa, đã cho thấy việc Mỹ không thể đảm bảo cho Thụy Điển và Phần Lan trở thành thành viên của NATO sẽ là dấu hiệu cho thấy ảnh hưởng của Mỹ tiếp tục suy giảm ở khu vực Trung Đông. Trên thực tế, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ dường như miễn nhiễm với sức ép từ bên ngoài. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg và Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken đều công khai kêu gọi sớm chấp thuận cho Thụy Điển và Phần Lan tham gia, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ từ chối. Việc Ankara theo đuổi một chính sách đối ngoại độc lập không hoàn toàn tuân theo Washington hoặc Brussels là điều không có gì mới. Thổ Nhĩ Kỳ vẫn mua S-400 của Nga bất chấp lời đe dọa áp đặt trừng phạt và thực tế là Mỹ đã có động thái trừng phạt. Mặc dù công khai lên án Nga trong vấn đề Ukraine nhưng Thổ Nhĩ Kỳ từ chối tham gia các biện pháp trừng phạt của phương Tây, thậm chí còn tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Nga trong một loạt vấn đề, bao gồm hợp tác an ninh và thương mại.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.