Những dư chấn từ vụ bê bối nghe lén điện thoại của News of the World hiện nay không chỉ đe dọa tương lai của "công ty mẹ" mà còn tiếp tục gây ảnh hưởng tiêu cực đến triển vọng chính trị của nhiều tên tuổi lớn ở Anh.
Không "cẩn tắc", sẽ chịu nhiều áy náy
News of the World thoạt tiên bị buộc tội thu thập thông tin một cách bất hợp pháp về những "người của công chúng" và Hoàng gia Anh trong giai đoạn từ năm 2002 tới năm 2006. Khi đó, người cầm chịch ở tờ báo lá cải này là Rebekah Brooks. Người kế nhiệm bà Brooks là ông Andy Coulson.
Năm 2006, vì tội nghe trộm điện thoại mà nhà báo Clive Goodman và thám tử tư Glen Mulcaire đã phải vào tù. Cuối năm 2010, nữ diễn viên Sienna Miller đã đâm đơn kiện News of The World và lại làm dấy lên làn sóng tranh tụng mới xung quanh tờ báo lá cải này.
News of the World đã phải lên tiếng xin lỗi và bồi thường cho nữ nghệ sĩ 100 nghìn bảng Anh. Tuy nhiên, tới đầu tháng 7/2011, vụ bê bối xung quanh News of the World lại tái bùng nổ quyết liệt hơn trước khi có thông tin về việc ấn phẩm này không chỉ nghe trộm những người nổi tiếng.
News of the World bị cáo buộc về tội nghe lén điện thoại của các nạn nhân đã bị sát hại và các thân nhân của những binh sĩ thiệt mạng trong khi làm nhiệm vụ. Và cuộc điều tra chính thức về hoạt động của các nhân viên News of the World đã được bắt đầu ở Anh từ ngày 8/7/2011.
Cũng trong ngày này, cựu Tổng biên tập News of the World, ông Andy Coulson, đã bị tống giam. Hai ngày sau, 10/7, News of the World đã bị ông chủ Rupert Murdoch đóng cửa.
Hệ lụy dài lâu
Ngày 16/7, lãnh đạo Dow Jones & Company, ông Les Hinton đã xin từ chức vì vụ bê bối News Corp. Ông Hinton trước năm 2007 đã từng là lãnh đạo của News International, một bộ phận thuộc News Corp., kiểm soát các ấn phẩm của Murdoch ở Anh, trong đó có tờ News of the World vừa bị đóng cửa.
"Việc tôi khi đó không hề hay biết những gì diễn ra ở News of the World là hoàn toàn không thể chấp nhận được, và trong tình thế này, tôi cảm thấy đối với tôi tốt nhất là xin lỗi tất cả những ai mà các hành vi của News of the World đã làm tổn hại" - ông Hinton đã viết như thế trong lá thư gửi ông Murdoch in trên tờ The Wall Street Jourrnal.
Còn ông Murdoch trong lá thư gửi các nhân viên của Dow Jones đã cảm ơn ông Hinton vì quãng thời gian hơn 50 năm cùng cộng tác và đánh giá cao đóng góp của ông này vào thành tựu của News Corp. Ông Hinton được coi là một trong những cố vấn gần gụi nhất của ông Rupert Murdoch.
Ông Hinton từng lãnh đạo News International trong suốt 12 năm và năm 2007 đã chuyển sang lãnh đạo Dow Jones, lúc đó vừa được ông Murdoch mua. Dow Jones & Company cũng là công ty xuất bản tờ The Wall Street Journal.
Ngày 18/8, Giám đốc Sở Cảnh sát London, sir Paul Stephenson, đã phải từ chức. Theo chính lời tuyên bố của ông Stephenson, người đã nắm quyền sếp trưởng ở Sở Cảnh sát London từ năm 2009, nguyên nhân trực tiếp khiến ông buộc phải "giũ áo từ quan" là những đồn đại về sự dính líu của một số nhân viên thuộc quyền có liên hệ với News of the World.
Năm 2009, Stephenson đã nhận Neil Wallis, từng làm việc tại tòa soạn New of the World, vào làm cố vấn về quan hệ với công chúng. Hiện Wallis đã bị bắt vì bị tình nghi liên quan tới việc nghe trộm bất hợp pháp. Dư luận xã hội Anh cũng không đồng tình vì năm 2010, ông Stephenson đã nghỉ dưỡng tại một cơ sở tư mà Wallis cũng từng làm việc trong đó.
Theo lời ông Stephenson tiết lộ trước ủy ban của Quốc hội Anh, 10 trong số 45 nhân viên Sở Cảnh sát London trước khi gia nhập lực lượng cảnh sát từng làm việc ở News International, chi nhánh tại Anh của Tập đoàn News Corporation.
Xác của Sean Hoare, người đầu tiên tiết lộ về việc nghe trộm điện thoại mà New of the World tiến hành, đã được tìm thấy vào ngày thứ hai 18/7 tại nhà riêng của ông này ở Watford, Hertfordshire. Hoare là người đầu tiên kể với tờ New York Times về chuyện cựu Tổng biên tập News of the World, Andy Coulson biết về chuyện nghe trộm điện thoại mà các phóng viên dưới quyền ông này thực hiện, thậm chí còn khuyến khích việc làm sai trái này.
Tiếp theo, trong buổi trả lời phỏng vấn cho Đài BBC, Hoare tiết lộ rằng Andy Coulson còn đích thân yêu cầu ông nghe trộm điện thoại của những người nổi tiếng. Andy Coulson đã hoàn toàn bác bỏ những thông tin này.
Hoare đã làm việc dưới quyền của Koilsona không chỉ ở News of the World, mà còn ở tờ lá cải khác là The Sun, cũng thuộc đế chế của Murdoch. Hoare đã bị sa thải khỏi cả hai nơi này vì nát rượu và nghiền ma túy…
Bản thân nhà tài phiệt Rupert Murdoch ngày 18/7, lần đầu tiên trong suốt 43 năm kinh doanh trên "hòn đảo sương mù", cũng đã phải trả lời chất vấn trước Quốc hội Anh.
Ông tỏ ra bức xúc khi nói: "Đây là ngày hổ thẹn nhất trong sự nghiệp của tôi" nhưng chối bỏ mọi trách nhiệm liên quan tới vụ bê bối của News of the World vì cho rằng, ông đã bị những người ông tin tưởng qua mặt…
Theo Financial Times, giá trị News Corporation đã bị giảm 17,4%, tương đương là 8,3 tỉ USD kể từ khi bùng phát vụ bê bối. Trong đó, thiệt hại của gia đình Murdoch, kiểm soát lượng cổ phiếu lớn đủ để nắm quyền quyết định chính sách của tổ hợp, đã lên tới gần 1 tỉ USD.
Khi truyền thông muốn làm "ông" chính trị
Theo đánh giá của dư luận xã hội Anh, những trò lộng hành của Murdoch có lẽ vẫn được tiếp diễn nếu như không có tờ The Guardian và trước hết là nhà báo Nick Davies, một tên tuổi rất có uy tín trong làng báo không chỉ ở "hòn đảo sương mù".
Chính quyền đã khoanh tay cho tới khi không thể đừng được nữa, tức là tới khi xuất hiện những thông tin về việc các thám tử mà News of the World thuê, năm 2002 đấu nối với điện thoại di động của bé gái Milli Dowler đã bị mất tích.
Và để hộp thư không bị đầy quá, các thám tử này đã xóa khỏi đó những tin nhắn của người thân và bè bạn cô bé, những người vẫn hy vọng rằng cô bé vẫn còn sống. Thế nhưng khi đó Milli đã chết. Các công dân Anh dù đã quen thuộc với rất nhiều điều kinh dị cũng không thể chịu được những hành vi vô đạo như thế.
Lẽ ra các nhà lãnh đạo chính trị Anh đã có thể ngăn chặn được những chuyện tày đình này sớm hơn. Nhưng họ đã bằng lòng với việc con trai của ông Rupert Murdoch, James (sinh năm 1972), một trong những người được giao lãnh đạo Tập đoàn News International, tự đứng ra giải quyết về các vụ nghe trộm khác ngoài khuôn khổ tòa án (bằng cách này đã xài được không dưới 1,7 triệu bảng Anh cho những mục tiêu khác nhau). Cựu Tổng biên tập News of the World, Andy Coulson trước khi bị tống giam cũng đã kịp làm trợ lý báo chí cho Thủ tướng David Cameron…
Cũng phải nói rằng, các tờ báo cạnh tranh với những ấn phẩm của nhà tài phiệt Rupert Murdoch không hẳn đã hoàn toàn "chí công" khi vạch áo của Tập đoàn News International cho thiên hạ xem lưng. Ảnh hưởng của News International có nghĩa là thị phần của những phương tiện thông tin đại chúng còn lại trên "hòn đảo sương mù" càng thu hẹp.
Nhà tài phiệt Ruperrt Murdoch quả thực đã hơi bị quá tay trong những nỗ lực cưỡi lên lưng chính giới Anh. Thông thường, các chính trị gia dù muốn hay không cũng phải tìm cách lấy lòng giới truyền thông. Murdoch lại đang nắm những ấn phẩm rất có sức nặng.
Vì thế, tờ The Guardian đã rất có lý đặt câu hỏi: Liệu vụ bê bối liên quan tới đế chế của Murdoch và kèm theo đó là làn sóng bắt giam, từ chức, mất chức trên "hòn đảo sương mù" sẽ tác động thế nào đến giới tinh hoa chính trị Anh?
Nhà tài phiệt Rupert Murdoch đã từng rất thân thiết với các chính trị gia. Thủ tướng Anh Tony Blair phải bay nửa vòng trái đất để có được sự ủng hộ của ông trong một chiến dịch của Công đảng năm 1995.
"Nhân tố Murdoch" hiển nhiên đã ảnh hưởng tới chính sách của những người Công đảng mới. Chính vì thế nên mới có sự phản kháng của họ đối với chính sách thôn tính kinh tế của Liên minh châu Âu và niềm tin mù quáng vào việc London cần luôn luôn ủng hộ chính sách đối ngoại của Washington, dù phải chịu hậu quả thế nào…
Thế nhưng, gió đã xoay chiều, ông Murdoch đã kịp thời thiết lập được mối quan hệ hữu hảo với những người Bảo thủ… Mùa hè năm 2008, ông David Cameron, lúc đó đang ở vị trí đối lập, trên một phi cơ tư nhân đã bay sang hòn đảo Santorini ở Hy Lạp rồi dùng ca nô đi lên du thuyền nặng 184 foot của Murdoch để tiến hành một cuộc gặp quan trọng.
Ngay trong năm sau, những người Bảo thủ ngày càng trở nên ác cảm với BBC và vừa ủng hộ việc dừng cấp giấy phép vừa kêu gọi tổ hợp truyền thông này "làm nhiều hơn với ít chi phí hơn": một chính sách như thế hài hòa với tinh thần trong phát biểu bài xích BBC của ông Murdoch tại liên hoan Edinburgh.
Chỉ sau đó một tháng tờ The Sun (thuộc quyền sở hữu của ông Murdoch) đã tuyên bố rằng từ nay trở đi sẽ ủng hộ phái Bảo thủ và chối bỏ Công đảng. Tới thời điểm đó, việc các chính trị gia chủ đạo "quy thuận" đế chế của Murdoch đã được coi như sự hiển nhiên.
Chỉ trong giai đoạn từ tháng 5/2011 tới nay, người đứng đầu nội các Anh đã tham dự tới 15 cuộc gặp với những người cầm chịch ở tập đoàn của Murdoch (để so sánh cũng nên biết rằng, lãnh đạo Tập đoàn Guardian Newspapers mới chỉ được hai lần gặp riêng Thủ tướng Cameron).
News International không chỉ quyến rũ được các chính trị gia mà cả các sĩ quan cảnh sát Anh. Dư luận cho rằng, có lẽ cảnh sát Anh cũng có dính líu tới vụ bê bối xung quanh News of the World nên các cuộc điều tra mới bị chậm trễ và kém hiệu quả như thế.
Conrad Black, trong quá khứ chưa xa cũng là một nhà tài phiệt truyền thông có hạng ở "hòn đảo sương mù", từng sở hữu khối lượng cổ phần chính ở những "đại ca" như tờ The Daily Telegraph và tạp chí The Spectator, nhận xét trên tờ The Financial Times: "...Murdoch không trung thành với bất cứ ai hay cái gì ngoài công ty của ông ta.
Ông ta khó mà có được những mối quan hệ thân hữu; ít khi lời nói đi đôi với việc làm; thích lợi dụng những tình huống khó xử của những người khác; buôn vua bán chúa ở mọi cấp, tất cả những người đã từng khi nào đó giúp đỡ ông ta, ngoại trừ Ronald Reagan và có lẽ cả Tony Blar nữa". Rất rõ ràng vụ bê bối mang tên Murdoch sẽ phủ bóng đen lên toàn bộ thể chế chính trị ở Anh
