Coi chừng ngậm đắng với broker

1. Khoảng 1-2 năm về trước còn là thời "hoàng kim" của các broker. Đặc biệt với những broker lâu năm, đã có sẵn kiến thức, kinh nghiệm, tệp khách hàng... thì từ năm 2020 cho đến khoảng tháng 4/2022 họ đã kiếm được nhiều, thậm chí rất nhiều tiền. Song, tới thời điểm này, hầu như các nhà đầu tư F0 hoặc rời bỏ thị trường, hoặc xóa app, quên pass (vì thua lỗ quá lớn).

Những người còn lại thì đa phần đã có kinh nghiệm, không dại gì mà nghe theo lời broker nữa. Vậy là những nhà môi giới chứng khoán phải nghĩ ra đủ chiêu "lùa gà" (một cách nói lóng ám chỉ việc mời gọi các nhà đầu tư mới) mới.

Nguyễn Chung – nhân viên công ty chứng khoán V. từng được đồng nghiệp ví như "Midas" của làng chứng, khi mà suốt từ đầu năm 2020 cho đến đầu năm 2022, mỗi tuần anh này kiếm được số tiền lên đến hàng trăm triệu đồng. Cứ gom đủ tiền là Chung lại ra tiệm vàng mua 1-2 lượng để cất tủ tích trữ.

Dù vào nghề mới được vài năm, kiến thức lẫn kinh nghiệm cũng chỉ thuộc loại "lõm bõm" song riêng môn "chém gió" thì Chung vào loại “thượng thừa”. Từ đầu năm 2020, nhất là từ tháng 4/2020 - sau khi nước ta có những ca nhiễm virus SARS-CoV-2 đầu tiên - thì chỉ số VNIndex bước vào chu kỳ tăng giá. Chung nhanh nhạy đón đầu xu thế, lập rất nhiều "room" tư vấn cho khách hàng trên mạng xã hội Zalo.

Mỗi ngày Chung lại "ném" hàng chục mã cổ phiếu khác nhau vào các room khuyến nghị cho khách hàng mua. Do đang trong thời kỳ "mua đâu trúng đó" nên những khuyến nghị của Chung thường đúng đến 70-80%. Vì thế mà rất nhiều khách hàng tin tưởng vào "trình độ" của "thầy" Chung. Tiếp đó, Chung đặt ra quy định khách nào muốn vào room của cậu ta thì phải mở tài khoản chứng khoán tại công ty V. đồng thời phải add thêm ID tư vấn của Chung (để anh ta lấy % phí mỗi lần khách hàng thực hiện lệnh mua/bán). Với hàng ngàn khách hàng, mỗi tháng số tiền chảy vào tài khoản của Chung là không nhỏ.

Ngoài ra, trong các room Zalo thì Chung đặt là VIP 1, VIP 2... để thu phí "khuyến nghị". Khách hàng mỗi tháng phải nộp từ 3-5 triệu đồng thì mới được nhận khuyến nghị ngay trong phiên giao dịch. Một nguồn thu nữa là tiền quảng cáo từ những video, livestream tư vấn chứng khoán trên mạng xã hội YouTube. Đồng thời, Chung còn nhận được mức thưởng "khủng" từ công ty vì đạt KPI cao...

Trong giới còn truyền tai nhau một broker chuyên chăm sóc một vài khách hàng lớn (như giám đốc bệnh viện, hay CEO tập đoàn bất động sản) có thu nhập lên đến hàng tỷ đồng mỗi tháng. Lý do là bởi tài khoản của các khách hàng này mỗi ngày mua bán số tiền lên đến vài trăm tỷ đồng nên số phần trăm mà broker này được hưởng cũng rất lớn.

2. Trái ngược với thời hoàng kim gần một năm về trước, thời điểm hiện tại đã có không ít broker phải bỏ nghề hoặc nếu muốn tồn tại thì phải giở đủ "mánh". Và, không ít khách hàng đã phải ngậm trái đắng khi tin tưởng những broker dạng này.

Đầu năm 2022, Phan Anh - giáo viên một trường THPT - được bạn rủ đầu tư chứng khoán, tham gia room của Chung. Trước đây Phan Anh đã đầu tư bất động sản, thắng được một vài vụ nên cũng có tiền và rất tự tin với "duyên" đầu tư của mình. Thêm nữa, thời điểm đó đi đâu cũng thấy bạn bè khoe đầu tư chứng khoán lãi gấp 3, gấp 5 lần thì Phan Anh quyết tâm thử vận may.

Sau khi được "trợ lý" của Chung hướng dẫn lập tài khoản và đặt lệnh, Phan Anh run rẩy nạp một trăm triệu đồng để mua mã chứng khoán NKG và VHC. Đúng là "cờ bạc đãi tay mới", chỉ sau một tháng, tài khoản của Phan Anh đã tăng được gần 10%. Nhẩm tính sau một năm mà lời được 100% thì lãi hơn buôn đất, Phan Anh lập tức rút mấy tỷ đồng đang gửi ngân hàng để quyết tâm làm giàu.

Cứ thấy Chung hô mua con nào là Phan Anh "múc" con đó. Thời điểm này thị trường đang "sideway" (đi ngang) nên mua 10 lần, Phan Anh vẫn thắng được 4-5 lần. Số vốn nhích lên được vài phần trăm. Thấy có vẻ làm ăn tốt, Phan Anh xin nghỉ dạy không lương, ngày ngày "bám sàn canh bảng" với ước vọng làm giàu. Anh ta nhẩm tính, chỉ cần cày 1-2 năm, nếu tài khoản nhân 3 như lời broker nói thì có thể "về hưu sớm" được rồi.

Song, không ai biết được chữ ngờ, từ thời điểm ông Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch HĐQT Công ty CP tập đoàn FLC bị bắt, rồi xảy ra cuộc chiến Nga - Ukraine..., tỷ lệ mua sai của Phan Anh cứ tăng dần. Phan Anh nếm mùi bị lỗ 10% (khoảng hơn 300 triệu đồng). Song, nghe lời broker, "thị trường xuống một chút rồi lại hồi lên thôi mà" - Phan Anh tiếp tục "gồng lỗ". Ngày ngày anh ta cầu nguyện cho cổ phiếu cứ mãi "xanh" (tăng giá) chứ không "đỏ" (giảm giá) nữa. Chẳng ngờ, hơn chục mã cổ phiếu của Phan Anh đang cầm "xanh" liên tục nhiều phiên nhưng là... xanh lơ (nghĩa là giảm kịch sàn, mất từ 7-15%). Từ lúc lỗ 10%, cho tới giữa tháng 5/2022 tài khoản của Phan Anh đã âm 30%, đành phải cắn răng bán cắt lỗ một nửa. Hơn một tuần sau, thị trường vẫn tiếp tục đỏ lửa, broker vẫn ra sức hô: "đáy rồi, bắt đáy đi, kiểu gì cũng ăn 30-50%". Phan Anh lập tức vung tiền mua thêm để "trung bình giá". Tiếc là người tính không bằng trời tính, VNIndex vẫn tiếp tục cắm đầu giảm thêm hơn chục phiên nữa. Lúc này tài khoản của Phan Anh đã âm đến 80%...

Nhà đầu tư thì thế, còn broker cũng bi đát không kém. Hầu như các room tư vấn của Chung (đã nói ở trên) đều lâm vào cảnh chợ chiều. Thỉnh thoảng admin (trưởng nhóm) hô hào bắt đáy thì cũng chả có ai đoái hoài. Chung cũng đã phải bỏ thu phí khách VIP, chỉ cần ai có tài khoản công ty V. là sẽ nhận được khuyến nghị nóng hổi ngay trong phiên. Những lần livestream cũng lèo tèo vài mống theo dõi. Do không đạt KPI nên Chung phải nghĩ ra chiêu mở lớp dạy đầu tư miễn phí, một kèm một. Song, hễ thầy chỉ mua con nào là y rằng con đó giảm sàn, nhà đầu tư thua lỗ nặng nên quay ra vặc luôn cả thầy.

Thêm vào đó, Chung cũng không giữ được "cái đầu lạnh", mua bán hết sức FOMO nên bao nhiêu tiền bạc tích trữ được trong 2 năm qua cũng đều bay sạch.

Thế nhưng, Phan Anh vẫn là nhà đầu tư may mắn, khi chỉ chơi bằng "tiền thịt", dù lỗ thì vẫn còn lại vài chục %. Có không ít nhà đầu tư thường sử dụng đòn bẩy tài chính (sử dụng tài khoản margin – vay thêm tiền của công ty chứng khoán) để mua cổ phiếu. Và, "cơn thủy triều đỏ" các tháng 4, 5, 6 của năm 2022 đã cuốn phăng đi toàn bộ tài sản của họ, thậm chí còn khiến những nhà đầu tư này lâm vào cảnh nợ nần chồng chất.

Trường hợp nhà đầu tư Kim Hoa - viên chức tại quận B. là một ví dụ. Được một bro[1]ker tên Thắng "đưa vào đời" từ giữa năm 2021 nên Hoa rất tin tưởng anh ta. Sau nửa năm đầu tư, tài khoản của cô đã tăng được 50% nên rất phấn khích với cách làm giàu mới mẻ này. Song, như đa phần nhà đầu tư F0 khác, cho đến cuối tháng 5/2022 thì bao nhiêu vốn và lãi của chị Hoa đã "bay" gần hết.

Lúc này, Thắng khẳng định như đinh đóng cột rằng thị trường đã đến vùng "quá bán" và không mua lúc này thì mua lúc nào. Hoa vội vay mượn bố mẹ, đồng thời nạp vào tài khoản ký quỹ để vay thêm tiền từ công ty chứng khoán, quyết một trận "ăn thua đủ" với thị trường. Nghe broker tuyên bố: "Cổ phiếu X dưới 40 ngàn đồng là món quà của thượng đế", Hoa liền "all in + full margin" (có bao nhiêu tiền mua hết, cộng với vay 70% của công ty chứng khoán) hy vọng cổ phiếu này sẽ về lại thị giá 5x (trên 50 ngàn đồng/cp).

Sau khi mua, cổ phiếu cứ tăng được một phiên thì lại giảm 3-5 phiên. Broker ngày nào cũng gửi cho Hoa rất nhiều thông tin để trấn an. Nào là theo như "chart" (đồ thị) thì giá cổ phiếu đang di chuyển đến dải trên của "dải Bollinger"; hay "mây Ichimoku" có xu hướng tăng; "sóng Elliott" đang mở rộng và "dải Fibonacci" hướng tới mốc hỗ trợ; cổ phiếu đóng cửa theo hình "nến Hammer"... Tóm lại, tất cả các chỉ báo kỹ thuật đều xác nhận cổ phiếu chỉ có thể tăng mà thôi!

Song, trái ngược với dự đoán của broker, cổ phiếu X cứ giảm mãi về mốc dưới 30 ngàn đồng/cp, rồi tới hiện tại là dưới 20 ngàn đồng/cp. Tài khoản của Hoa đã bị công ty chứng khoán call margin (yêu cầu bán bớt cổ phiếu để đưa tài khoản về mức an toàn), thậm chí bị "force sell" (bán giải chấp cổ phiếu để thu nợ).

Để tránh tình trạng đó, Hoa tiếp tục phải đi vay thêm tiền nộp vào công ty chứng khoán. Vậy là từ số vốn mấy trăm triệu đồng khi bắt đầu chơi chứng khoán, nay Hoa đang ôm khoản lỗ hơn 2 tỷ đồng mà không biết sẽ đào đâu ra để trả.

Lại có người trong room của Hoa vì tin broker mà cứ "bắt dao rơi" từ khi chỉ số VNIndex là 1400 cho đến khi chỉ số này về mức 1074. Tổng số nợ của anh này lên tới vài chục tỷ đồng. Nghĩ quẩn, nhà đầu tư này đã có một kết cục bi thảm.

3. Bên cạnh những broker chuyên tư vấn khách "chơi" sàn chứng khoán Việt Nam thì thời gian gần đây, có rất nhiều broker dụ khách tham gia vào đầu tư chứng khoán Mỹ. Và, kết cục cũng đã được dự đoán trước. Đa phần nhà đầu tư đều thua lỗ nặng nề.

Chiêu của những broker này thường là lê la vào các hội nhóm chứng khoán trên Facebook, Zalo... rồi inbox trò chuyện rủ rê tham gia chứng khoán quốc tế. Lý lẽ của các broker này là: Thị trường chứng khoán Việt Nam còn quá "lạc hậu", không minh bạch, hay bị làm giá... Còn thị trường chứng khoán Mỹ hiện đại, minh bạch hơn, đặc biệt là có thể kiếm lời nhanh, nhiều...

Một nạn nhân tên Tuấn Anh kể lại. Sau khi đã thua đau thua đớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam, tháng 7/2022 anh được một broker tên Phương Diễm làm quen, rồi hỏi anh chơi chứng khoán Mỹ bao giờ chưa. Tuấn Anh kể lại hành trình thua lỗ nặng nề vừa qua và nói thẳng là không quan tâm đến chứng cháo gì nữa.

Broker kiên trì nhắn tin, rồi đưa các thông tin mua các mã như AAPL (Công ty Apple), mã AMZN (Công ty Amazon), MFST (Công ty  Microsoft)... đều lãi lớn. Diễm cũng tuyên bố tham gia đầu tư cùng room của cô ta thì khách hàng sẽ được "bảo hiểm" khoản đầu tư. Nếu chơi lỗ sẽ được "sàn" hoàn lại số tiền kia. Đặc biệt, Diễm còn đưa bài báo có thông tin một sinh viên 20 tuổi đã kiếm được 110 triệu USD (tương đương khoảng 2.500 tỷ đồng) chỉ trong 4 tuần nhờ "bắt đáy" thành công cổ phiếu của Công ty Bed Bath & Beyond (một doanh nghiệp bán lẻ)...

Tin lời Diễm, Tuấn Anh thuyết phục bố mẹ cho bán lô đất ở quê, vay thêm tiền quyết tâm "phục thù". Tuấn Anh được broker mở một tài khoản trên sàn F..., sau đó nạp tiền vào để mua những mã tiềm năng nhất. Ngày đầu, thấy các mã tăng 5-10% Tuấn Anh đã mừng thầm. Ai dè, chưa kịp bán thì cả tuần sau cổ phiếu xuống dốc thê thảm. Lúc này Tuấn Anh hỏi Diễm về vấn đề bảo hiểm đầu tư thì cô ta đã chặn liên lạc của anh từ bao giờ.

Theo một chuyên gia thuộc Công ty chứng khoán SSI, chứng khoán bản chất là kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp. Và, để có thể đầu tư hiệu quả, nhà đầu tư cần phải tích lũy rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm sách vở cũng như thực chiến. Bên cạnh đó cũng cần phải có một chiến lược giao dịch phù hợp, đặc biệt là không ham làm giàu nhanh.

Việc có một broker đồng hành để tư vấn, trao đổi trước mỗi quyết định mua hay bán cổ phiếu là điều rất tốt, song đó phải là broker chuyên nghiệp, tử tế và có tâm. Bởi thị trường đang có rất nhiều broker chỉ muốn khách hàng mua bán liên tục nhằm tối ưu hóa lợi nhuận cho bản thân mình và bỏ qua những rủi ro khách hàng có thể gặp.