Cơ sở giả mạo giấy tờ trong Thế Chiến 2 của Tình báo Anh

Câu chuyện đáng kinh ngạc về cách một nhóm những chuyên gia làm giả giấy tờ làm việc trong một căn biệt thự ở vùng Essex nước Anh cung cấp tài liệu nhận dạng giả hoàn hảo cho các điệp viên chống lại Đức Quốc xã trên khắp châu Âu thời chiến đã được tiết lộ lần đầu tiên trong một cuốn sách của nhà sử học Des Turner.

Một nhóm bao gồm các chuyên gia giả mạo chữ viết tay của Scotland Yard (Sở Cảnh sát London, Anh), các chiến binh kháng chiến và các nhà in chuyên nghiệp được thiết kế từ năm 1941 trở đi như một bộ phận không thể tách rời của SOE - Cục Chiến dịch Đặc biệt do Thủ tướng Churchill thành lập. 

Làm việc tại Briggens House - một biệt thự đồng quê gần Harlow vùng Essex, nhóm chuyên gia đã tạo ra hơn 275.000 hộ chiếu giả, thẻ khẩu phần và ngoại tệ để hỗ trợ hoạt động các chiến binh ngầm ở châu Âu bị Đức Quốc xã chiếm đóng trong Chiến tranh thế giới lần 2.

Bí mật trong căn biệt thự Briggens House

Đối với các điệp viên Anh làm việc sâu phía sau hàng ngũ kẻ thù, những lý lịch giả đầy thuyết phục và giấy tờ hoàn hảo có nghĩa là sự khác biệt giữa sự sống và cái chết. Một hộ chiếu đáng ngờ hoặc một thị thực giả mạo của Đức được phát hiện bởi Gestapo (Mật vụ Đức Quốc xã) sẽ ngay lập tức vạch trần các nhiệm vụ bí mật của mạng lưới điệp viên Anh và tất cả sẽ nhanh chóng bị xử bắn. 

Tiền giấy, thẻ khẩu phần, hộ chiếu và giấy phép lái xe đã được nhóm chuyên gia thủ công ưu tú “rèn giũa” để hỗ trợ, nuôi dưỡng và bảo vệ các điệp viên hoạt động bí mật - bao gồm cả nữ điệp viên huyền thoại Violette Szabo và các phong trào kháng chiến trên khắp châu Âu.

Chuyên gia giả mạo người Ba Lan Jerzy Maciejewski đứng bên một máy in trong Briggens House.
Chuyên gia giả mạo người Ba Lan Jerzy Maciejewski đứng bên một máy in trong Briggens House.

Thời gian gần đây, lần đầu tiên các tài liệu được giải mật và một cuốn sách mới tiết lộ câu chuyện giả mạo giấy tờ ngoạn mục này. Những hình ảnh mới được giải mật phát hiện cho thấy một hộ chiếu Hitler giả được thực hiện, trong đó liệt kê nghề nghiệp “họa sĩ”, và với một bộ “ria mép nhỏ” trở thành điểm nhấn tạo ra đặc điểm khác biệt. Hộ chiếu được đóng dấu 2 lần, trong đó 1 lần với một chữ “J” màu đỏ được Đức Quốc xã sử dụng trên hộ chiếu của người Do Thái, và một lần với tem của Chính phủ Palestine xác nhận Hitler là người nhập cư.

Tác giả Turner cho biết: “Điều đó cho thấy nhóm chuyên gia có thể làm giả bất cứ loại giấy tờ gì - và thậm chí họ còn có khiếu hài hước tuyệt vời”. Những chuyên gia làm giả giấy tờ được tập hợp lần đầu tiên vào năm 1941 với tư cách là một phần của SOE (cơ quan tình báo thời chiến của Anh), hay còn gọi là “Bộ Chiến tranh không khoan nhượng”, do Churchill tạo ra để cứu châu Âu thoát khỏi cuộc xâm lược tàn bạo của Hitler. 

Nhóm đặt trụ sở làm việc tại Briggens House, gần Harlow thuộc hạt Essex miền đông nước Anh. Briggens House (cũng là một cơ sở huấn luyện chiến binh kháng chiến Ba Lan) được lãnh đạo bởi chủ nhà in người Scotland - Đại úy Morton Bisset. Ông tuyển dụng một đội ngũ gồm 50 nhân viên, thợ sửa ống nước, kỹ thuật viên, một chuyên gia về chữ viết tay của Scotland Yard và nhóm tình nguyện viên nữ từ Tổ chức Điều dưỡng Sơ cứu (FANY).

Đại úy Morton Bisset, sĩ quan chỉ huy ban đầu tại Briggens House.
Đại úy Morton Bisset, sĩ quan chỉ huy ban đầu tại Briggens House.

FANY là một tổ chức từ thiện toàn nữ độc lập đã đăng ký của Anh được thành lập vào năm 1907 và hoạt động trong cả công việc điều dưỡng và tình báo trong chiến tranh. Mặc dù các thành viên tổ chức mặc đồng phục theo phong cách quân đội nhưng thực ra không thuộc Quân đội Chính quy hay Quân đội Dự bị.

Trước khi qua đời, đại úy Morton Bisset có tiết lộ với nhà sử học Des Turner: “Với đội ngũ chuyên gia làm giả thủ công có tay nghề cao này, chúng tôi có thể tạo ra tất cả các loại tài liệu phục vụ cho mọi phong trào kháng chiến khác nhau. Chúng tôi đã trải qua những nỗi đau vô hạn nên luôn hết sức cố gắng để đảm bảo những giấy tờ giả mạo này đạt đến mức giống thật nhất có thể, vì biết rằng sinh mạng các điệp viên chúng ta có thể phụ thuộc rất lớn vào chúng”.

Nhóm chuyên gia giả mạo giấy tờ thường xuyên chạy đua với thời gian để sao chép các tài liệu thực một cách nhanh nhất để từ đó được đưa ra khỏi châu Âu do Đức Quốc xã chiếm đóng rồi sau đó quay trở lục địa trước khi bất kỳ ai chú ý. Nhưng nhóm chuyên gia đã xử lý tốt áp lực và từng một lần giả mạo thẻ khẩu phần mới của Pháp vào cùng ngày thẻ thật xuất hiện. 

Có một người nói vào thời điểm đó: “Thẻ khẩu phần giả mạo là những bản sao tuyệt vời đến mức những ô phiếu cắt từ chúng không thể được nhận ra ngay lập tức là giả mạo”.

Thượng sĩ Arthur Gatward, một chuyên gia về chữ viết được giao nhiệm vụ giả mạo chữ ký, đã từng cứu một con tàu gián điệp khi ông đánh lừa thành công một tên phát xít có chữ ký được ông… giả mạo! Pauline Preston (đã qua đời), một thư ký tại Briggens, nhớ lại: “Chúng tôi nghe nói một sĩ quan Đức đã lên chiếc tàu và yêu cầu kiểm tra giấy tờ theo quy định thông thường. Hắn nhận nhận ra chữ ký của người bạn mình mà không hoàn toàn biết đó là… chữ ký giả mạo”.

Nhóm Briggens rất nghiêm túc trong công việc. Nhiều người đã mang những bí mật thời chiến của họ xuống mồ, giấu kín cả với chính gia đình của họ. Như trường hợp Jerzy Maciejewski, một trong những chuyên gia giả mạo gốc Ba Lan – người duy nhất tiết lộ sự thật với những người thân yêu của mình ngay trước khi qua đời năm 2004 - đã vứt bỏ một số tài liệu có giá trị lịch sử.

Giấy tờ là sinh mạng của các điệp viên

Một chuyên gia giả mạo khác tên là Dennis Collins chỉ để lại một manh mối về vai trò bí mật thời chiến quan trọng của mình. Ông giữ một báo cáo năm 1949 trình bày chi tiết về sự tồn tại của SOE, với các đoạn được tô sáng để thể hiện công việc ông đã làm. 

Căn cước quân kháng chiến của Pháp cho Trung tá không quân Edward Yeo-Thomas, được gọi là “Thỏ trắng”.
Căn cước quân kháng chiến của Pháp cho Trung tá không quân Edward Yeo-Thomas, được gọi là “Thỏ trắng”.

Một đoạn văn nổi bật mô tả các giấy tờ giả mạo mà SOE tạo ra cho Violette Szabo – nữ điệp viên huyền thoại được bất tử hóa bởi nữ diễn viên điện ảnh Virginia McKenna trong bộ phim tựa “Carve Her Name With Pride: Câu chuyện của Violette Szabo” (tạm dịch: Khắc tên bà với niềm kiêu hãnh: Câu chuyện của Violette Szabo) của đạo diễn Lewis Gilbert.

Đây là bộ phim truyền hình chiến tranh của Anh năm 1958 dựa trên cuốn sách cùng tên của R.J. Minney. Nhiệm vụ đầu tiên Szabo thực hiện vào tháng 4-1944 – tức 2 tháng trước cuộc đổ bộ Normandy nổi tiếng của quân Đồng minh gọi là D-Day (Ngày D) - liên quan đến việc bà nhảy dù xuống Cherbourg trong một nhiệm vụ đơn lẻ để đánh giá số phận một mạng lưới điệp viên mật SOE đồng thời thu thập thông tin về chuỗi nhà máy sản xuất vật liệu chiến tranh cho quân Đức nhằm giúp quân Đồng minh có thể lên phương án đánh bom.

Bộ phim “Carve Her Name With Pride” vinh danh Violette Szabo.
Bộ phim “Carve Her Name With Pride” vinh danh Violette Szabo.

Khi thực hiện nhiệm vụ, Szabo không may bị quân Đức Quốc xã bắt 2 lần nhưng sau đó đều được thả ra nhờ vào số giấy tờ giả mạo che đậy thân phận thực sự của bà. Szabo cuối cùng cũng bị bắt sau một cuộc đấu súng với binh sĩ Đức Quốc xã và bị xử tử năm 1945. Một điệp viên khác sử dụng số giấy tờ giả mạo do Briggens House tạo ra là Edward Yeo-Thomas, mang biệt danh “Thỏ Trắng” - người nhận được George Cross (Chữ Thập George) và tránh bị quân Đức bắt giữ đến 6 lần trước khi bị phản bội ở Paris trong nhiệm vụ thứ 3.

George Cross là giải thưởng cao thứ 2 của hệ thống danh dự Anh được trao “cho các hành động của chủ nghĩa anh hùng vĩ đại nhất hoặc cho sự can đảm rõ rệt nhất trong hoàn cảnh nguy hiểm cao độ” cho các thành viên của lực lượng vũ trang Anh và cả thường dân nước này. Briggens House cũng là nơi làm giả nhiều loại tiền nước ngoài, bao gồm zloty của Ba Lan, được sử dụng để hỗ trợ các chiến binh kháng chiến. Những tờ tiền không mấy chất lượng tràn vào Ba Lan lúc này đang bị Đức Quốc xã chiếm đóng, với khoảng 43 triệu zloty vào năm 1944.

Briggens House không chỉ là nơi giả mạo giấy tờ và ngoại tệ mà còn là một cơ sở huấn luyện cho quân kháng chiến Ba Lan, tiếp nhận những thành viên ưu tú nhất từ cơ sở đào tạo sơ bộ ở ngôi làng Inverlochy của Scotland và chuẩn bị cho họ chỉ huy các chiến binh du kích hoạt động phía sau hàng ngũ kẻ thù.

Briggens House - cơ sở bí mật của những chuyên gia giả mạo giấy tờ trong Chiến tranh thế giới lần 2 - năm 1944.
Briggens House - cơ sở bí mật của những chuyên gia giả mạo giấy tờ trong Chiến tranh thế giới lần 2 - năm 1944.

Lịch sử đầy đủ của Briggens House được kể lại chi tiết trong cuốn sách của nhà sử học Des Turner tựa “SOEs Forgery and Polish Agent Training Station” (tạm dịch: Briggens: Cơ sở giả mạo giấy tờ và đào tạo điệp viên Ba Lan của SOE). Cuốn sách  là thành quả 11 năm nghiên cứu của Turner.

Nhà sử học Des Turner, tác giả của cuốn sách, cho biết: “Các điệp viên thời chiến được nhận mọi loại giấy tờ giả cần thiết. Chúng phải đáng tin cậy vì nếu không sẽ không có được hiệu quả. Những điệp viên hoạt động ngầm sẽ không thể sống sót nếu không có giấy tờ hợp pháp. Và nếu không có mạng lưới điệp viên ngầm trong lòng địch, chúng ta sẽ không thể có được thông tin tình báo giá trị. Chúng ta đã lừa Hitler rất nhiều lần. Hitler đã phạm rất nhiều sai lầm vì thông tin giả của chúng ta thuyết phục Đức Quốc xã đã thắng trong cuộc chiến. Nếu không có cơ sở giả mạo giấy tờ, chúng ta có thể đã thua trong cuộc chiến”.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Năm 1990, một tác phẩm điêu khắc bí ẩn được dựng lên trong khuôn viên của CIA tại Langley, bang Virginia. Công trình này gồm những tấm đồng khổng lồ được khắc các thông điệp mã hóa mà gần một thập kỷ không ai có thể giải được. Bước đột phá diễn ra ngay trước thềm thiên niên kỷ mới - 3 trong số 4 đoạn văn bản đã được giải mã, nhưng đoạn văn bản thứ 4 mà các chuyên gia coi là chìa khóa để hiểu nội dung toàn bộ tác phẩm, cho đến nay vẫn được giữ bí mật.

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Ngày 24/4/1945, tàu ngầm U-546 của Đức Quốc xã đã bị đánh chìm trên Đại Tây dương, khiến toàn bộ thủy thủ đoàn bị bắt làm tù binh. Trong quá trình thẩm vấn, họ bị ép trả lời câu hỏi: cuộc tấn công tên lửa của Đức vào lãnh thổ Hoa Kỳ sẽ diễn ra vào lúc nào? Tuy nhiên, các tù binh Đức không thể cung cấp những thông tin được yêu cầu, bởi kế hoạch tấn công tên lửa vào Mỹ chỉ tồn tại trong suy nghĩ của các điệp viên Mỹ.

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy cam go của dân tộc, có những trận đánh hiển hách được ghi vào sử sách, nhưng cũng có những "trận tuyến thầm lặng" đầy quyết liệt và hiểm nguy. Thiếu tướng Lê Tiền (tên thân mật là Hai Tiền), nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, với quá trình hoạt động cách mạng và công tác an ninh phong phú chính là biểu tượng của chiến sĩ an ninh trên trận tuyến ấy. Trải qua hơn 50 năm hoạt động cách mạng, ông đã dành trọn những năm tháng thanh xuân gắn bó với mảnh đất phương Nam, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Trong lịch sử tình báo quân sự Nga và Liên Xô, đại tá hải quân Vladimir Stashevsky là một trường hợp đặc biệt. Từng đứng đầu mạng lưới tình báo tại Bắc Âu trong Thế chiến I, ông lại trở thành điệp viên nằm vùng trong Thế chiến II. Sau Cách mạng Tháng 10, giới lưu vong coi ông là người thân Liên Xô, còn chính quyền Xô viết lại nghi ngờ lòng trung thành của ông, vì ông vốn là một sĩ quan Nga hoàng. Bất chấp mọi ngờ vực và biến động, Stashevsky vẫn tiếp tục phục vụ Tổ quốc.

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Ngày 18/7/2025, Bộ trưởng Điều phối An ninh quốc gia Singapore K. Shanmugam lần đầu công khai xác nhận UNC3886, một nhóm tấn công mạng tinh vi, đang nhắm vào hạ tầng trọng yếu của đảo quốc.

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Cuộc rà soát mới của FBI đối với một số cựu và đương nhiệm sĩ quan CIA đang kéo trở lại tâm điểm một hồ sơ tình báo từng gây tranh luận kéo dài suốt nhiều năm ở Washington: bản đánh giá liên ngành công bố đầu năm 2017 về can thiệp bầu cử Mỹ.

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

CEO Palantir Alex Karp tiết lộ Ukraine đang sử dụng các nền tảng AI của công ty để phân tích dữ liệu chiến trường theo thời gian thực, qua đó thay đổi cách người lính phát hiện mục tiêu, xử lý thông tin và tiến hành tác chiến trong chiến tranh hiện đại.

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Hành vi bất thường và thậm chí mang tính khiêu khích của một nhân viên đại sứ quán Anh đã thu hút sự chú ý của cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Kết quả là ông ta đã phải rời khỏi Nga vì bị cáo buộc sử dụng vỏ bọc ngoại giao để hoạt động gián điệp. Vậy, ông ta đã bị phát hiện như thế nào, đang tìm cách gặp ai, thu thập thông tin gì, và tại sao lại hành xử thiếu chuyên nghiệp như vậy?

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Trong lịch sử thế kỷ XXI, hiếm có nhân vật nào tạo ra làn sóng dư luận mạnh mẽ như Edward Snowden. Với người này, anh là anh hùng đấu tranh vì tự do và quyền con người; với người khác, anh lại là kẻ phản bội tiết lộ bí mật quốc gia. Năm 2013, những tuyên bố gây chấn động của Snowden về chương trình giám sát toàn cầu của tình báo Mỹ đã làm rung chuyển thế giới. Bài viết giới thiệu về cuộc sống hiện tại của Snowden tại nước Nga.