Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen?

Hãng thông tấn RIA của Nga ngày 17/7 dẫn lời Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Maria Zakharova cho biết Nga đã chính thức thông báo với Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Liên hợp quốc rằng Moscow phản đối việc gia hạn thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen (thường được gọi là Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen).

Thông báo này làm dấy lên lo ngại đối với tình trạng an ninh lương thực toàn cầu nói chung và đặc biệt ở những nước nghèo rằng giá lương thực tăng cao sẽ vượt khả năng chi trả của người dân.

Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitri Peskov nhấn mạnh rằng ngay sau khi phương Tây thực hiện cam kết của họ, Moscow sẽ nối lại thỏa thuận. Ông nói: "Chúng tôi đang đình chỉ thỏa thuận ngũ cốc này. Nếu phương Tây thực hiện các lời hứa mà họ đã đưa ra với Nga, chúng tôi sẵn sàng nối lại thỏa thuận".

Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen? -0
Tàu chở hàng ARGO I cập cảng ODESSA của Ukraine ngày 10/4/2023 để vận chuyển lúa mì theo Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen.

Ngay sau thông báo của phía Nga, Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres bày tỏ “sự tiếc nuối sâu sắc” trước quyết định của Moscow. Ông khẳng định rằng thỏa thuận là “phao cứu sinh cho an ninh lương thực toàn cầu và là tia hy vọng cho thế giới đầy bất ổn" vào thời điểm có tới 783 triệu người đang đối mặt với nạn đói.

Tại sao đàm phán đình trệ?

Tháng 7/2022, LHQ và Thổ Nhĩ Kỳ đứng ra làm trung gian cho Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen. Thỏa thuận này bao gồm 2 phần riêng biệt: một là Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen giữa Nga, Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ; hai là bản ghi nhớ giữa Nga và LHQ. Văn kiện đầu đã 3 lần được gia hạn và theo lần gia hạn mới nhất ngày 18/5, thỏa thuận đã chấm dứt hiệu lực vào ngày 17/7. Trong khi đó, văn kiện giữa Nga và LHQ, có thời hạn 3 năm, bao gồm các cam kết của LHQ nhằm giúp Moscow giải quyết những trở ngại trong hoạt động xuất khẩu lương thực và phân bón của nước này.

Thời gian qua, Nga nhiều lần tuyên bố có kế hoạch rút khỏi Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen vì cho rằng những yêu cầu của nước này không được đáp ứng. Dù lương thực và phân bón của Nga không nằm trong danh mục bị phương Tây trừng phạt, nhưng Moscow cho rằng các giới hạn về thanh toán, hậu cần và bảo hiểm đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động vận chuyển hàng hóa của nước này. Hoạt động xuất khẩu lúa mì của Nga tăng trong năm ngoái, nhưng hoạt động xuất khẩu phân bón, đặc biệt là sản phẩm phân đạm, lại giảm.

Tổng thư ký LHQ Guterres hôm 17/7 nói rằng ông “biết về những trở ngại vẫn còn tồn tại đối với hoạt động xuất khẩu phân bón và lương thực của Nga”, nhưng cũng nhấn mạnh cho những tiến bộ mà LHQ đã đạt được, chẳng hạn như đặt ra một số ngoại lệ đối với các biện pháp trừng phạt và tạo ra một cơ chế thanh toán đặc biệt cho Ngân hàng Nông nghiệp Nga mà không dùng hệ thống SWIFT.

Trong số những yêu cầu của mình, Nga muốn LHQ giúp tái kết nối Ngân hàng Nông nghiệp của nước này với hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và nối lại xuất khẩu phân đạm thông qua một hệ thống vận chuyển từ Nga tới Ukraine mà hiện đang dừng hoạt động. Ngân hàng Nông nghiệp của Nga bị Liên minh châu Âu (EU) cô lập từ tháng 6/2022 để đáp trả chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine. Tháng 5 vừa qua, một phát ngôn viên của EU tuyên bố rằng liên minh này sẽ không xem xét khôi phục kết nối cho các ngân hàng Nga.

Tháng 10/2022, Nga đã tạm ngừng tham gia thỏa thuận trong một thời gian ngắn để đáp trả cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào hạm đội của nước này ở Crimea. Tuy nhiên, một phát ngôn viên của Nga cho biết quyết định rút khỏi thỏa thuận lần này không liên quan đến cuộc tấn công diễn ra vào ngày thỏa thuận hết hạn nhằm vào cây cầu giữa Nga và Crimea.

Những ai sẽ bị ảnh hưởng?

Các báo cáo cho biết, trong khuôn khổ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, 32,9 triệu tấn lương thực, chủ yếu là ngô và lúa mì, đã được xuất khẩu tới 45 quốc gia ở 3 châu lục. Trong số này, 57% khối lượng hàng xuất khẩu có điểm đến là những quốc gia đang phát triển và khoảng 20% tới các nước có thu nhập trung bình và thấp.

Theo đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO), việc kết nối một trong những nhà xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất thế giới là Ukraine với các thị trường đã giúp giảm 11,6% giá lương thực toàn cầu kể từ tháng 7 năm ngoái.

Trong khi đó, Chương trình Lương thực thế giới (WFP) cho biết họ đã vận chuyển 725.000 tấn lúa mì, theo thỏa thuận giữa các bên, tới cho những người đang gặp khủng hoảng ở Afghanistan, vùng Sừng châu Phi và Yemen. Vì vậy, Dominique Ferretti - một quan chức cấp cao của WFP - cho rằng khi thỏa thuận sụp đổ, “người dân ở khu vực phía Đông của châu Phi sẽ chịu những tác động rất nặng nề”.

Chuyến tàu cuối cùng chở ngũ cốc của Ukraine theo thỏa thuận Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen rời cảng Odessa vào ngày 16/7. Trong những tháng gần đây, hoạt động xuất khẩu lương thực trong khuôn khổ sáng kiến này đã giảm vì thời gian kiểm tra - do các quan chức Ukraine, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ cùng tiến hành - tăng lên và một cảng của Ukraine đã bị loại khỏi sáng kiến.

Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen? -0
Trong khuôn khổ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, 32,9 triệu tấn lương thực đã được xuất khẩu tới 45 quốc gia ở 3 châu lục.

Tương lai của thỏa thuận

Nhà kinh tế trưởng của FAO Maximo Torero cho rằng quyết định của Nga đưa ra vào thời điểm nhạy cảm “khi đang chuẩn bị vào mùa gặt”. Ông cảnh báo nếu các bên không tìm được tiếng nói chung cho việc gia hạn thỏa thuận sẽ đẩy “giá cả ngũ cốc tăng đột biến”. Và, đúng như cảnh báo, giá lúa mì kỳ hạn giao tháng 9 trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago đã tăng hơn 3%, đạt mức 6,84 USD/giạ vào ngày 17/7 (theo giờ Moscow).

Ngay sau khi thông báo dừng tham gia thỏa thuận, Nga cho biết họ không thể bảo đảm an toàn cho tàu thuyền hoạt động ở khu vực phía Tây Bắc của Biển Đen. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố ông sẵn sàng duy trì hoạt động xuất khẩu ngũ cốc mà không cần có sự tham gia của Nga.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, một trong những người trung gian thúc đẩy thỏa thuận, vẫn lạc quan rằng có thể tìm ra một giải pháp. Ngay sau khi Nga tuyên bố rút khỏi thỏa thuận, nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ phát biểu: “Bất chấp tuyên bố được đưa ra ngày hôm nay, tôi tin rằng Tổng thống Vladimir Putin vẫn muốn tiếp tục duy trì cây cầu nhân đạo này”. Ông Erdogan cũng đã lên kế hoạch điện đàm hay thậm chí là gặp trực tiếp người đồng cấp Nga Valadimir Putin để thảo luận về thỏa thuận vào tháng 8 tới.

Khánh An (Tổng hợp)

Các tin khác

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.