Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen?

Hãng thông tấn RIA của Nga ngày 17/7 dẫn lời Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Maria Zakharova cho biết Nga đã chính thức thông báo với Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Liên hợp quốc rằng Moscow phản đối việc gia hạn thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen (thường được gọi là Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen).

Thông báo này làm dấy lên lo ngại đối với tình trạng an ninh lương thực toàn cầu nói chung và đặc biệt ở những nước nghèo rằng giá lương thực tăng cao sẽ vượt khả năng chi trả của người dân.

Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitri Peskov nhấn mạnh rằng ngay sau khi phương Tây thực hiện cam kết của họ, Moscow sẽ nối lại thỏa thuận. Ông nói: "Chúng tôi đang đình chỉ thỏa thuận ngũ cốc này. Nếu phương Tây thực hiện các lời hứa mà họ đã đưa ra với Nga, chúng tôi sẵn sàng nối lại thỏa thuận".

Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen? -0
Tàu chở hàng ARGO I cập cảng ODESSA của Ukraine ngày 10/4/2023 để vận chuyển lúa mì theo Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen.

Ngay sau thông báo của phía Nga, Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres bày tỏ “sự tiếc nuối sâu sắc” trước quyết định của Moscow. Ông khẳng định rằng thỏa thuận là “phao cứu sinh cho an ninh lương thực toàn cầu và là tia hy vọng cho thế giới đầy bất ổn" vào thời điểm có tới 783 triệu người đang đối mặt với nạn đói.

Tại sao đàm phán đình trệ?

Tháng 7/2022, LHQ và Thổ Nhĩ Kỳ đứng ra làm trung gian cho Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen. Thỏa thuận này bao gồm 2 phần riêng biệt: một là Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen giữa Nga, Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ; hai là bản ghi nhớ giữa Nga và LHQ. Văn kiện đầu đã 3 lần được gia hạn và theo lần gia hạn mới nhất ngày 18/5, thỏa thuận đã chấm dứt hiệu lực vào ngày 17/7. Trong khi đó, văn kiện giữa Nga và LHQ, có thời hạn 3 năm, bao gồm các cam kết của LHQ nhằm giúp Moscow giải quyết những trở ngại trong hoạt động xuất khẩu lương thực và phân bón của nước này.

Thời gian qua, Nga nhiều lần tuyên bố có kế hoạch rút khỏi Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen vì cho rằng những yêu cầu của nước này không được đáp ứng. Dù lương thực và phân bón của Nga không nằm trong danh mục bị phương Tây trừng phạt, nhưng Moscow cho rằng các giới hạn về thanh toán, hậu cần và bảo hiểm đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động vận chuyển hàng hóa của nước này. Hoạt động xuất khẩu lúa mì của Nga tăng trong năm ngoái, nhưng hoạt động xuất khẩu phân bón, đặc biệt là sản phẩm phân đạm, lại giảm.

Tổng thư ký LHQ Guterres hôm 17/7 nói rằng ông “biết về những trở ngại vẫn còn tồn tại đối với hoạt động xuất khẩu phân bón và lương thực của Nga”, nhưng cũng nhấn mạnh cho những tiến bộ mà LHQ đã đạt được, chẳng hạn như đặt ra một số ngoại lệ đối với các biện pháp trừng phạt và tạo ra một cơ chế thanh toán đặc biệt cho Ngân hàng Nông nghiệp Nga mà không dùng hệ thống SWIFT.

Trong số những yêu cầu của mình, Nga muốn LHQ giúp tái kết nối Ngân hàng Nông nghiệp của nước này với hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và nối lại xuất khẩu phân đạm thông qua một hệ thống vận chuyển từ Nga tới Ukraine mà hiện đang dừng hoạt động. Ngân hàng Nông nghiệp của Nga bị Liên minh châu Âu (EU) cô lập từ tháng 6/2022 để đáp trả chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine. Tháng 5 vừa qua, một phát ngôn viên của EU tuyên bố rằng liên minh này sẽ không xem xét khôi phục kết nối cho các ngân hàng Nga.

Tháng 10/2022, Nga đã tạm ngừng tham gia thỏa thuận trong một thời gian ngắn để đáp trả cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào hạm đội của nước này ở Crimea. Tuy nhiên, một phát ngôn viên của Nga cho biết quyết định rút khỏi thỏa thuận lần này không liên quan đến cuộc tấn công diễn ra vào ngày thỏa thuận hết hạn nhằm vào cây cầu giữa Nga và Crimea.

Những ai sẽ bị ảnh hưởng?

Các báo cáo cho biết, trong khuôn khổ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, 32,9 triệu tấn lương thực, chủ yếu là ngô và lúa mì, đã được xuất khẩu tới 45 quốc gia ở 3 châu lục. Trong số này, 57% khối lượng hàng xuất khẩu có điểm đến là những quốc gia đang phát triển và khoảng 20% tới các nước có thu nhập trung bình và thấp.

Theo đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO), việc kết nối một trong những nhà xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất thế giới là Ukraine với các thị trường đã giúp giảm 11,6% giá lương thực toàn cầu kể từ tháng 7 năm ngoái.

Trong khi đó, Chương trình Lương thực thế giới (WFP) cho biết họ đã vận chuyển 725.000 tấn lúa mì, theo thỏa thuận giữa các bên, tới cho những người đang gặp khủng hoảng ở Afghanistan, vùng Sừng châu Phi và Yemen. Vì vậy, Dominique Ferretti - một quan chức cấp cao của WFP - cho rằng khi thỏa thuận sụp đổ, “người dân ở khu vực phía Đông của châu Phi sẽ chịu những tác động rất nặng nề”.

Chuyến tàu cuối cùng chở ngũ cốc của Ukraine theo thỏa thuận Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen rời cảng Odessa vào ngày 16/7. Trong những tháng gần đây, hoạt động xuất khẩu lương thực trong khuôn khổ sáng kiến này đã giảm vì thời gian kiểm tra - do các quan chức Ukraine, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ cùng tiến hành - tăng lên và một cảng của Ukraine đã bị loại khỏi sáng kiến.

Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen? -0
Trong khuôn khổ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, 32,9 triệu tấn lương thực đã được xuất khẩu tới 45 quốc gia ở 3 châu lục.

Tương lai của thỏa thuận

Nhà kinh tế trưởng của FAO Maximo Torero cho rằng quyết định của Nga đưa ra vào thời điểm nhạy cảm “khi đang chuẩn bị vào mùa gặt”. Ông cảnh báo nếu các bên không tìm được tiếng nói chung cho việc gia hạn thỏa thuận sẽ đẩy “giá cả ngũ cốc tăng đột biến”. Và, đúng như cảnh báo, giá lúa mì kỳ hạn giao tháng 9 trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago đã tăng hơn 3%, đạt mức 6,84 USD/giạ vào ngày 17/7 (theo giờ Moscow).

Ngay sau khi thông báo dừng tham gia thỏa thuận, Nga cho biết họ không thể bảo đảm an toàn cho tàu thuyền hoạt động ở khu vực phía Tây Bắc của Biển Đen. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố ông sẵn sàng duy trì hoạt động xuất khẩu ngũ cốc mà không cần có sự tham gia của Nga.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, một trong những người trung gian thúc đẩy thỏa thuận, vẫn lạc quan rằng có thể tìm ra một giải pháp. Ngay sau khi Nga tuyên bố rút khỏi thỏa thuận, nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ phát biểu: “Bất chấp tuyên bố được đưa ra ngày hôm nay, tôi tin rằng Tổng thống Vladimir Putin vẫn muốn tiếp tục duy trì cây cầu nhân đạo này”. Ông Erdogan cũng đã lên kế hoạch điện đàm hay thậm chí là gặp trực tiếp người đồng cấp Nga Valadimir Putin để thảo luận về thỏa thuận vào tháng 8 tới.

Khánh An (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.