Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen?

Hãng thông tấn RIA của Nga ngày 17/7 dẫn lời Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Maria Zakharova cho biết Nga đã chính thức thông báo với Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Liên hợp quốc rằng Moscow phản đối việc gia hạn thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen (thường được gọi là Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen).

Thông báo này làm dấy lên lo ngại đối với tình trạng an ninh lương thực toàn cầu nói chung và đặc biệt ở những nước nghèo rằng giá lương thực tăng cao sẽ vượt khả năng chi trả của người dân.

Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitri Peskov nhấn mạnh rằng ngay sau khi phương Tây thực hiện cam kết của họ, Moscow sẽ nối lại thỏa thuận. Ông nói: "Chúng tôi đang đình chỉ thỏa thuận ngũ cốc này. Nếu phương Tây thực hiện các lời hứa mà họ đã đưa ra với Nga, chúng tôi sẵn sàng nối lại thỏa thuận".

Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen? -0
Tàu chở hàng ARGO I cập cảng ODESSA của Ukraine ngày 10/4/2023 để vận chuyển lúa mì theo Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen.

Ngay sau thông báo của phía Nga, Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres bày tỏ “sự tiếc nuối sâu sắc” trước quyết định của Moscow. Ông khẳng định rằng thỏa thuận là “phao cứu sinh cho an ninh lương thực toàn cầu và là tia hy vọng cho thế giới đầy bất ổn" vào thời điểm có tới 783 triệu người đang đối mặt với nạn đói.

Tại sao đàm phán đình trệ?

Tháng 7/2022, LHQ và Thổ Nhĩ Kỳ đứng ra làm trung gian cho Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen. Thỏa thuận này bao gồm 2 phần riêng biệt: một là Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen giữa Nga, Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ; hai là bản ghi nhớ giữa Nga và LHQ. Văn kiện đầu đã 3 lần được gia hạn và theo lần gia hạn mới nhất ngày 18/5, thỏa thuận đã chấm dứt hiệu lực vào ngày 17/7. Trong khi đó, văn kiện giữa Nga và LHQ, có thời hạn 3 năm, bao gồm các cam kết của LHQ nhằm giúp Moscow giải quyết những trở ngại trong hoạt động xuất khẩu lương thực và phân bón của nước này.

Thời gian qua, Nga nhiều lần tuyên bố có kế hoạch rút khỏi Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen vì cho rằng những yêu cầu của nước này không được đáp ứng. Dù lương thực và phân bón của Nga không nằm trong danh mục bị phương Tây trừng phạt, nhưng Moscow cho rằng các giới hạn về thanh toán, hậu cần và bảo hiểm đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động vận chuyển hàng hóa của nước này. Hoạt động xuất khẩu lúa mì của Nga tăng trong năm ngoái, nhưng hoạt động xuất khẩu phân bón, đặc biệt là sản phẩm phân đạm, lại giảm.

Tổng thư ký LHQ Guterres hôm 17/7 nói rằng ông “biết về những trở ngại vẫn còn tồn tại đối với hoạt động xuất khẩu phân bón và lương thực của Nga”, nhưng cũng nhấn mạnh cho những tiến bộ mà LHQ đã đạt được, chẳng hạn như đặt ra một số ngoại lệ đối với các biện pháp trừng phạt và tạo ra một cơ chế thanh toán đặc biệt cho Ngân hàng Nông nghiệp Nga mà không dùng hệ thống SWIFT.

Trong số những yêu cầu của mình, Nga muốn LHQ giúp tái kết nối Ngân hàng Nông nghiệp của nước này với hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và nối lại xuất khẩu phân đạm thông qua một hệ thống vận chuyển từ Nga tới Ukraine mà hiện đang dừng hoạt động. Ngân hàng Nông nghiệp của Nga bị Liên minh châu Âu (EU) cô lập từ tháng 6/2022 để đáp trả chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine. Tháng 5 vừa qua, một phát ngôn viên của EU tuyên bố rằng liên minh này sẽ không xem xét khôi phục kết nối cho các ngân hàng Nga.

Tháng 10/2022, Nga đã tạm ngừng tham gia thỏa thuận trong một thời gian ngắn để đáp trả cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào hạm đội của nước này ở Crimea. Tuy nhiên, một phát ngôn viên của Nga cho biết quyết định rút khỏi thỏa thuận lần này không liên quan đến cuộc tấn công diễn ra vào ngày thỏa thuận hết hạn nhằm vào cây cầu giữa Nga và Crimea.

Những ai sẽ bị ảnh hưởng?

Các báo cáo cho biết, trong khuôn khổ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, 32,9 triệu tấn lương thực, chủ yếu là ngô và lúa mì, đã được xuất khẩu tới 45 quốc gia ở 3 châu lục. Trong số này, 57% khối lượng hàng xuất khẩu có điểm đến là những quốc gia đang phát triển và khoảng 20% tới các nước có thu nhập trung bình và thấp.

Theo đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO), việc kết nối một trong những nhà xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất thế giới là Ukraine với các thị trường đã giúp giảm 11,6% giá lương thực toàn cầu kể từ tháng 7 năm ngoái.

Trong khi đó, Chương trình Lương thực thế giới (WFP) cho biết họ đã vận chuyển 725.000 tấn lúa mì, theo thỏa thuận giữa các bên, tới cho những người đang gặp khủng hoảng ở Afghanistan, vùng Sừng châu Phi và Yemen. Vì vậy, Dominique Ferretti - một quan chức cấp cao của WFP - cho rằng khi thỏa thuận sụp đổ, “người dân ở khu vực phía Đông của châu Phi sẽ chịu những tác động rất nặng nề”.

Chuyến tàu cuối cùng chở ngũ cốc của Ukraine theo thỏa thuận Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen rời cảng Odessa vào ngày 16/7. Trong những tháng gần đây, hoạt động xuất khẩu lương thực trong khuôn khổ sáng kiến này đã giảm vì thời gian kiểm tra - do các quan chức Ukraine, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ cùng tiến hành - tăng lên và một cảng của Ukraine đã bị loại khỏi sáng kiến.

Cơ hội nào cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen? -0
Trong khuôn khổ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, 32,9 triệu tấn lương thực đã được xuất khẩu tới 45 quốc gia ở 3 châu lục.

Tương lai của thỏa thuận

Nhà kinh tế trưởng của FAO Maximo Torero cho rằng quyết định của Nga đưa ra vào thời điểm nhạy cảm “khi đang chuẩn bị vào mùa gặt”. Ông cảnh báo nếu các bên không tìm được tiếng nói chung cho việc gia hạn thỏa thuận sẽ đẩy “giá cả ngũ cốc tăng đột biến”. Và, đúng như cảnh báo, giá lúa mì kỳ hạn giao tháng 9 trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago đã tăng hơn 3%, đạt mức 6,84 USD/giạ vào ngày 17/7 (theo giờ Moscow).

Ngay sau khi thông báo dừng tham gia thỏa thuận, Nga cho biết họ không thể bảo đảm an toàn cho tàu thuyền hoạt động ở khu vực phía Tây Bắc của Biển Đen. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố ông sẵn sàng duy trì hoạt động xuất khẩu ngũ cốc mà không cần có sự tham gia của Nga.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, một trong những người trung gian thúc đẩy thỏa thuận, vẫn lạc quan rằng có thể tìm ra một giải pháp. Ngay sau khi Nga tuyên bố rút khỏi thỏa thuận, nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ phát biểu: “Bất chấp tuyên bố được đưa ra ngày hôm nay, tôi tin rằng Tổng thống Vladimir Putin vẫn muốn tiếp tục duy trì cây cầu nhân đạo này”. Ông Erdogan cũng đã lên kế hoạch điện đàm hay thậm chí là gặp trực tiếp người đồng cấp Nga Valadimir Putin để thảo luận về thỏa thuận vào tháng 8 tới.

Khánh An (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?