Cơ hội nào cho quan hệ Nga-Nhật?

Sau một thời gian dài không muốn làm “mất mặt” đồng minh Mỹ, Nhật Bản tham gia vào các biện pháp trừng phạt Nga. Nhưng khi liên minh chống Nga tan rã thì cũng là lúc mối quan hệ Nga-Nhật trở lại đúng bản chất với hai mâu thuẫn lớn, đó là hiệp ước hòa bình và tranh chấp lãnh thổ.

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Thủ tướng Nhật Abe và Tổng thống Putin sắp tới được cho là cơ hội để hai nước giải quyết những mâu thuẫn cơ bản trên mà không chịu tác động từ bên ngoài.

Trong hai ngày 15 và 16-12-2016, Tổng thống Putin và Thủ tướng Nhật Bản Abe sẽ có cuộc gặp lịch sử tại Tokyo. Đây là cuộc viếng thăm đầu tiên của ông Putin tại Nhật kể từ năm 2005. Chuyến thăm này của lãnh đạo Nga được cả hai phía đánh giá là rất quan trọng nên hai bên dàn xếp cả năm trời.

Hôm 3-12, đích thân Ngoại trưởng Nhật Fumio Kishida đã bay sang Moskva để chỉ... dàn xếp những chi tiết của chuyến thăm. Kể cả quà tặng cũng phải... cân đo đong đếm sao cho thật ý nghĩa. Đây là lần thứ 3, Nga-Nhật tiến hành đàm phán trước chuyến thăm Tokyo của Tổng thống Putin.

Hai vấn đề chính trong cuộc đàm phán cấp cao lần này sẽ được đề cập là chủ quyền quần đảo Kuril và hiệp ước hòa bình. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm 3-12 cho hay trước chuyến viếng thăm Nhật của Tổng thống Putin rằng nhà lãnh đạo hai nước sẽ tìm cách giải quyết cuộc tranh chấp biển đảo đã có từ thời Đệ nhị thế chiến.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe gặp Tổng thống Nga Putin tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok, tháng 9-2016.
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe gặp Tổng thống Nga Putin tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok, tháng 9-2016.

Mối quan hệ giữa Moskva và Tokyo đã gặp nhiều khó khăn từ mấy thập niên nay vì tình trạng của 4 hòn đảo trong vùng biển Thái Bình Dương ở khu phía bắc nước Nhật, được Nga gọi là quần đảo Nam Kurils và Nhật gọi là Lãnh thổ phương Bắc.

Tranh chấp giữa hai nước khởi sự vào cuối Đệ nhị thế chiến khi Hồng quân Liên Xô chiếm các đảo cực nam của một quần đảo ngoài khơi bờ biển đông bắc của Hokkaido, ngay sau khi Nhật đầu hàng. Vấn đề chủ quyền biển đảo kéo dài đã 7 thập niên này khiến Moskva và Tokyo không thể ký một thỏa ước hòa bình và ngăn trở thương mại và đầu tư giữa hai quốc gia.

Chuyến thăm Nhật của ông Putin đã bị hoãn tới hoãn lui vài lần từ năm 2014, mà nguyên nhân cơ bản là do... Mỹ. Chính quyền Obama luôn muốn thế giới nghĩ rằng “Nga đang bị cô lập” nên được cho là tìm cách can ngăn chính sách đối ngoại của Thủ tướng Shinzo Abe. Ở đây, phải thấy sự mềm dẻo và kiên nhẫn của người Nhật. Nhật biết Mỹ “xằng bậy” nhưng với tình thế hiện tại thì đành... vậy, và chờ thời. Nhật biết rất rõ sẽ cực kỳ nguy hiểm cho bản thân nếu có quan hệ (chính trị) không tốt với 2 láng giềng hùng mạnh Nga và Trung Quốc.

Hồi tháng 9-2016, ông Putin đã gặp Thủ tướng Abe tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok trong 3 giờ đồng hồ. Kết thúc cuộc hội đàm, cả hai đã đồng ý thúc đẩy phát triển kinh tế và cùng nhau đàm phán để ký kết hiệp ước hòa bình trước chuyến thăm Nhật Bản của ông Putin.

Tuy nhiên giới quan sát nhận định, việc các nhà ngoại giao Nhật Bản và Nga trong 3 cuộc gặp gần đây vẫn giữ lập trường nguyên tắc trước cuộc gặp thượng đỉnh, khiến hai bên khó có thể đạt được bước đột phá. Mối quan hệ giữa hai nước cũng nổi sóng gần đây liên quan đến việc Nga triển khai hệ thống tên lửa chống hạm ở 2 đảo tranh chấp và vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ của Nhật Bản.

Điểm đáng chú ý được báo chí Nga nêu bật là sự kiện Moskva đã lưu ý Tokyo về những mối đe dọa liên quan đến hệ thống lá chắn chống tên lửa mà Mỹ, đồng minh của Nhật Bản, đang triển khai tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng thừa nhận, sẽ rất khó để thu hẹp bất đồng giữa hai nước về vấn đề hiệp ước hòa bình và bất đồng lãnh thổ: “Sẽ không dễ dàng trong việc thu hẹp lập trường cơ bản của hai bên. Vấn đề này rất khó khăn. Đây cũng là vấn đề đàm phán giữa hai nước nhiều năm qua. Mặc dù còn nhiều khó khăn, chúng tôi vẫn sẵn sàng để giải quyết và thúc đẩy mối quan hệ hợp tác giữa hai nước”.

Về phía Nga, theo giới bình luận nhượng bộ trong tranh chấp lãnh thổ sẽ mang lại rủi ro cho ông Putin, nhưng có thể thúc đẩy đầu tư của Nhật Bản vào Nga trong thời điểm Moskva rất cần nguồn vốn để bơm vào nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu thấp và lệnh trừng phạt của phương Tây vẫn còn áp đặt lên Nga.

Ngoại trưởng Nga và Nhật sau cuộc hội đàm hôm 3-12 ở Moskva.
Ngoại trưởng Nga và Nhật sau cuộc hội đàm hôm 3-12 ở Moskva.

Không thể phủ nhận bất đồng về tranh chấp lãnh thổ sẽ khó được giải quyết, nhưng giới quan sát cho rằng, Nhật Bản và Nga cũng sẽ không bỏ lỡ cơ hội trong chuyến thăm lần này nhằm thúc đẩy lĩnh vực hợp tác kinh tế và thương mại song phương.

Phía Nga kỳ vọng, chuyến thăm Nhật Bản tới đây của Tổng thống Putin sẽ tạo động lực mới trong phát triển quan hệ giữa hai nước trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là phát triển vùng Viễn Đông Nga.

Bản thân Thủ tướng Abe cũng biết rằng mâu thuẫn lãnh thổ giữa Nga và Nhật không thể giải quyết chỉ trong một cuộc gặp gỡ. Nhưng ông hy vọng cùng Tổng thống Putin thảo luận vấn đề này thẳng thắn, cởi mở và đạt được bước tiến triển trong đàm phán về hiệp ước hòa bình. Bên cạnh đó, ông Abe tin rằng việc tạo mối quan hệ thân thiết với ông Putin và vận động doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Nga trong nhiều lĩnh vực (từ công nghệ y tế cho đến năng lượng) có thể giúp xúc tiến quá trình giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phương bắc.

Bộ trưởng thương mại Nhật Bản Hiroshige Seko hôm 3-12 cho rằng tăng cường hợp tác trong các dự án kinh tế giữa đôi bên có thể đem lại tiến triển trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ. “Đây không phải là vấn đề Nhật Bản sẽ đưa tiền cho Nga mà là những dự án mang lại cơ hội kinh tế cho các công ty của Nhật. Các dự án này sẽ thúc đẩy tăng trưởng của các công ty Nhật Bản và tăng thêm lợi nhuận đối với Nga. Tức là cả đôi bên đều có lợi” - ông Seko nói.

Với những lợi ích và điều kiện thuận lợi như hiện nay, giới quan sát cho rằng, các cuộc đàm phán sẽ khó khăn và có thể kéo dài, nhưng Nhật Bản và Nga cũng sẽ cố gắng khắc phục những khác biệt về lập trường, hướng tới việc kí kết hiệp ước hòa bình theo một giải pháp mà cả hai bên đều có thể chấp nhận được.

Một chi tiết ngoài lề khá thú vị: Tổng thống Putin có thể được nhận quà tặng chính thức từ Chính phủ Nhật là chú chó Akita trong khuôn khổ chuyến thăm tới Tokyo. Akita được người Nhật tôn sùng là báu vật quốc gia của mình và chỉ những khách quý mới có vinh dự được tặng.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?