Cơ hội nào cho quan hệ Nga-Nhật?

Sau một thời gian dài không muốn làm “mất mặt” đồng minh Mỹ, Nhật Bản tham gia vào các biện pháp trừng phạt Nga. Nhưng khi liên minh chống Nga tan rã thì cũng là lúc mối quan hệ Nga-Nhật trở lại đúng bản chất với hai mâu thuẫn lớn, đó là hiệp ước hòa bình và tranh chấp lãnh thổ.

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Thủ tướng Nhật Abe và Tổng thống Putin sắp tới được cho là cơ hội để hai nước giải quyết những mâu thuẫn cơ bản trên mà không chịu tác động từ bên ngoài.

Trong hai ngày 15 và 16-12-2016, Tổng thống Putin và Thủ tướng Nhật Bản Abe sẽ có cuộc gặp lịch sử tại Tokyo. Đây là cuộc viếng thăm đầu tiên của ông Putin tại Nhật kể từ năm 2005. Chuyến thăm này của lãnh đạo Nga được cả hai phía đánh giá là rất quan trọng nên hai bên dàn xếp cả năm trời.

Hôm 3-12, đích thân Ngoại trưởng Nhật Fumio Kishida đã bay sang Moskva để chỉ... dàn xếp những chi tiết của chuyến thăm. Kể cả quà tặng cũng phải... cân đo đong đếm sao cho thật ý nghĩa. Đây là lần thứ 3, Nga-Nhật tiến hành đàm phán trước chuyến thăm Tokyo của Tổng thống Putin.

Hai vấn đề chính trong cuộc đàm phán cấp cao lần này sẽ được đề cập là chủ quyền quần đảo Kuril và hiệp ước hòa bình. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm 3-12 cho hay trước chuyến viếng thăm Nhật của Tổng thống Putin rằng nhà lãnh đạo hai nước sẽ tìm cách giải quyết cuộc tranh chấp biển đảo đã có từ thời Đệ nhị thế chiến.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe gặp Tổng thống Nga Putin tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok, tháng 9-2016.
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe gặp Tổng thống Nga Putin tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok, tháng 9-2016.

Mối quan hệ giữa Moskva và Tokyo đã gặp nhiều khó khăn từ mấy thập niên nay vì tình trạng của 4 hòn đảo trong vùng biển Thái Bình Dương ở khu phía bắc nước Nhật, được Nga gọi là quần đảo Nam Kurils và Nhật gọi là Lãnh thổ phương Bắc.

Tranh chấp giữa hai nước khởi sự vào cuối Đệ nhị thế chiến khi Hồng quân Liên Xô chiếm các đảo cực nam của một quần đảo ngoài khơi bờ biển đông bắc của Hokkaido, ngay sau khi Nhật đầu hàng. Vấn đề chủ quyền biển đảo kéo dài đã 7 thập niên này khiến Moskva và Tokyo không thể ký một thỏa ước hòa bình và ngăn trở thương mại và đầu tư giữa hai quốc gia.

Chuyến thăm Nhật của ông Putin đã bị hoãn tới hoãn lui vài lần từ năm 2014, mà nguyên nhân cơ bản là do... Mỹ. Chính quyền Obama luôn muốn thế giới nghĩ rằng “Nga đang bị cô lập” nên được cho là tìm cách can ngăn chính sách đối ngoại của Thủ tướng Shinzo Abe. Ở đây, phải thấy sự mềm dẻo và kiên nhẫn của người Nhật. Nhật biết Mỹ “xằng bậy” nhưng với tình thế hiện tại thì đành... vậy, và chờ thời. Nhật biết rất rõ sẽ cực kỳ nguy hiểm cho bản thân nếu có quan hệ (chính trị) không tốt với 2 láng giềng hùng mạnh Nga và Trung Quốc.

Hồi tháng 9-2016, ông Putin đã gặp Thủ tướng Abe tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok trong 3 giờ đồng hồ. Kết thúc cuộc hội đàm, cả hai đã đồng ý thúc đẩy phát triển kinh tế và cùng nhau đàm phán để ký kết hiệp ước hòa bình trước chuyến thăm Nhật Bản của ông Putin.

Tuy nhiên giới quan sát nhận định, việc các nhà ngoại giao Nhật Bản và Nga trong 3 cuộc gặp gần đây vẫn giữ lập trường nguyên tắc trước cuộc gặp thượng đỉnh, khiến hai bên khó có thể đạt được bước đột phá. Mối quan hệ giữa hai nước cũng nổi sóng gần đây liên quan đến việc Nga triển khai hệ thống tên lửa chống hạm ở 2 đảo tranh chấp và vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ của Nhật Bản.

Điểm đáng chú ý được báo chí Nga nêu bật là sự kiện Moskva đã lưu ý Tokyo về những mối đe dọa liên quan đến hệ thống lá chắn chống tên lửa mà Mỹ, đồng minh của Nhật Bản, đang triển khai tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng thừa nhận, sẽ rất khó để thu hẹp bất đồng giữa hai nước về vấn đề hiệp ước hòa bình và bất đồng lãnh thổ: “Sẽ không dễ dàng trong việc thu hẹp lập trường cơ bản của hai bên. Vấn đề này rất khó khăn. Đây cũng là vấn đề đàm phán giữa hai nước nhiều năm qua. Mặc dù còn nhiều khó khăn, chúng tôi vẫn sẵn sàng để giải quyết và thúc đẩy mối quan hệ hợp tác giữa hai nước”.

Về phía Nga, theo giới bình luận nhượng bộ trong tranh chấp lãnh thổ sẽ mang lại rủi ro cho ông Putin, nhưng có thể thúc đẩy đầu tư của Nhật Bản vào Nga trong thời điểm Moskva rất cần nguồn vốn để bơm vào nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu thấp và lệnh trừng phạt của phương Tây vẫn còn áp đặt lên Nga.

Ngoại trưởng Nga và Nhật sau cuộc hội đàm hôm 3-12 ở Moskva.
Ngoại trưởng Nga và Nhật sau cuộc hội đàm hôm 3-12 ở Moskva.

Không thể phủ nhận bất đồng về tranh chấp lãnh thổ sẽ khó được giải quyết, nhưng giới quan sát cho rằng, Nhật Bản và Nga cũng sẽ không bỏ lỡ cơ hội trong chuyến thăm lần này nhằm thúc đẩy lĩnh vực hợp tác kinh tế và thương mại song phương.

Phía Nga kỳ vọng, chuyến thăm Nhật Bản tới đây của Tổng thống Putin sẽ tạo động lực mới trong phát triển quan hệ giữa hai nước trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là phát triển vùng Viễn Đông Nga.

Bản thân Thủ tướng Abe cũng biết rằng mâu thuẫn lãnh thổ giữa Nga và Nhật không thể giải quyết chỉ trong một cuộc gặp gỡ. Nhưng ông hy vọng cùng Tổng thống Putin thảo luận vấn đề này thẳng thắn, cởi mở và đạt được bước tiến triển trong đàm phán về hiệp ước hòa bình. Bên cạnh đó, ông Abe tin rằng việc tạo mối quan hệ thân thiết với ông Putin và vận động doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Nga trong nhiều lĩnh vực (từ công nghệ y tế cho đến năng lượng) có thể giúp xúc tiến quá trình giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phương bắc.

Bộ trưởng thương mại Nhật Bản Hiroshige Seko hôm 3-12 cho rằng tăng cường hợp tác trong các dự án kinh tế giữa đôi bên có thể đem lại tiến triển trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ. “Đây không phải là vấn đề Nhật Bản sẽ đưa tiền cho Nga mà là những dự án mang lại cơ hội kinh tế cho các công ty của Nhật. Các dự án này sẽ thúc đẩy tăng trưởng của các công ty Nhật Bản và tăng thêm lợi nhuận đối với Nga. Tức là cả đôi bên đều có lợi” - ông Seko nói.

Với những lợi ích và điều kiện thuận lợi như hiện nay, giới quan sát cho rằng, các cuộc đàm phán sẽ khó khăn và có thể kéo dài, nhưng Nhật Bản và Nga cũng sẽ cố gắng khắc phục những khác biệt về lập trường, hướng tới việc kí kết hiệp ước hòa bình theo một giải pháp mà cả hai bên đều có thể chấp nhận được.

Một chi tiết ngoài lề khá thú vị: Tổng thống Putin có thể được nhận quà tặng chính thức từ Chính phủ Nhật là chú chó Akita trong khuôn khổ chuyến thăm tới Tokyo. Akita được người Nhật tôn sùng là báu vật quốc gia của mình và chỉ những khách quý mới có vinh dự được tặng.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.