Mưa Sài Gòn vội lắm, cả đến và đi, nhất là trong những chiều gần muộn. Cơn mưa phủ lên thành phố một màu khác, một không gian khác, một chuỗi thanh âm cũng khác. Sài Gòn đã không còn vẻ náo nhiệt cuồn cuộn của mình với những dòng người trôi, với những màu sắc hân hoan đa chiều, đa tầng, vốn dĩ. Cả thành phố lắng lại. Cả thành phố chùng lại. Cả thành phố một màu thôi. Tối. Sẫm. Cô đặc. Ngoài kia, lúc ấy, là trập trùng mưa tuôn.
Tôi nhón bước nhẹ nhàng nhưng uể oải bước ra ngoài ban công, hít căng cái mùi mới chuyển cơn ngai ngái; hứng trọn cái tê tê lạnh lạnh trên da của từng cơn gió dại. Mồi một điếu thuốc nhỏ, thả một vàng khói qua tay, tôi đón cơn mưa đầu tiên của mùa như đón một người quen mới về từ một thẳm xa nào đó. Tôi không thích mưa nhưng tôi yêu mùa mưa Sài Gòn. Với tôi, nó là một đặc sản. Với tôi, nó cho mình từ tâm hơn. Với tôi, nó mang lại cảm thức muốn làm kẻ quay lưng lại với mặt trời, và cứ thế, hướng về những giọt rơi-bay-quất-táp xiên xiên, phủ mờ trí nhớ, mà bước, mà bước…
Có may mắn nào hơn bằng may mắn đã được rải bàn chân mình đó đây suốt một thời tuổi trẻ? Nhưng cũng có tiếc nuối nào hơn là tiếc nuối đã qua nhiều miền đất mà chẳng bao giờ cảm nhận được cơn mưa của mỗi nơi mình đặt chân qua? Tôi may mắn và tôi không nuối tiếc. Những cơn mưa tôi qua vẫn còn ngay đây.
Cụ thể. Rõ ràng. Mới tinh. Vẹn nguyên. Mê mải. Chúng nằm ở chính chỗ này, nơi bàn tay tôi đang chống lên vầng trán. Chúng nằm ở chính chỗ này, nơi cánh tay tôi ôm quanh ngực mình. Chúng nằm ngay chính chỗ này, nơi mắt tôi đang nheo lại không phải vì khói. Chúng nằm ngay chính chỗ này, nơi da tôi đã tê đi không phải vì cơn gió hoang dại cuối buổi chiều.
Nơi tôi lớn lên, Hà Nội, là nơi tiếng mưa đêm hiện về rõ nhất. Những cơn mưa mùa Hạ gột rửa thành phố lúc giấc ngủ chườm lên những láy mắt đen tuổi thơ. Thảng khi có sấm, tuổi thơ ấy ôm lấy ba, nằm gọn trong lòng người, không còn sợ hãi nữa. Những cơn mưa ấy cho ngày mới một tổng hòa mùi-vị cũng rất mới. Rồi rón rén bàn chân bên những hè phố sớm mai để tìm trong đống lá còn hoai hoai mùi nước kia những trái rụng đầu mùa. Hà Nội của ngày ấy đã xa.
Trẻ con bây giờ có còn được đi trong sớm sau mưa mùa hạ? Ngây thơ của bây giờ có dám đắm đuối cắn một trái sấu chín đã dập vì quật quăng của gió mưa đêm để thử trên đầu lưỡi vị ngọt chát không ngờ? Thần tiên bây giờ có vịn tường rêu hái một búp ngọc lan còn vương giọt mưa đêm cũ? Xa rồi, trẻ con trong tôi đã lớn. Xa rồi, trẻ thơ bao năm đã nối tiếp để quên…
Nhưng những cơn mưa trong những chiều mùa đông lại ám ảnh tôi nhất. Có đứa trẻ nào ngồi lặng im bên ô cửa kính nhìn ra ngoài phố kia vắng bóng, không người. Đứa trẻ bị nhốt trong nhà không có chùm chìa khoá đeo trên cổ như chúng bạn nhìn cơn mưa và không hiểu vì sao mình thấy quá buồn. Căn phòng tối dần như một ám hiệu của chiều được đồng loã bởi cơn mưa dai dẳng khiến cho cái lạnh càng thêm lạnh.
Tôi đã bao nhiêu lần ngồi thu mình, chống cằm, tựa cửa nhìn ra ngoài mùa đông phủ màu mưa rả rích ấy. Và đã bao nhiêu lần nhìn những dòng nước kéo dài trên cửa kính theo một đường chảy vô định, chậm rãi và nhạt nhòa dần. Trong màu xám xám não nề của những chiều như thế, tôi đã hình dung ra biết bao nhiêu điều. Rồi đọng lại chỉ còn là một gạch hằn trong trí não, một gạch hằn rất sâu, một gạch hằn rất lâu, một gạch hằn như đánh dấu của số phận báo trước cho tôi rằng “mày sẽ phải ra đi”…
Tôi chợt nhớ hôm xưa khi tuổi cũng còn đang xuân thì. Trong một lần vượt mình để tìm kiếm một chuyến đi đầu tiên như thế, tôi đã liều lĩnh lội qua vùng nước lụt giữa một đêm Quảng Trị để bằng mọi cách phải vào đất Huế. Con tàu chở tôi đi đã phải quay về Hà Nội khi cầu đã sập ngay cửa ngõ Đồng Hới cách đó nửa ngày. Không hiểu điều gì đã cuốn bàn chân tôi liều lĩnh nhường ấy. Cùng một người đồng hành mới quen trên xe lửa, tôi đã xuyên vào mưa, lướt vào đêm qua những cung đường tắt điện với khát vọng duy nhất là phải đến đích.
Rồi khuya ấy, khi đã ở đất thần kinh, trong bụi mưa mơn mởn báo hiệu cơn lũ đã qua, sau chai bia bên quán vắng ven đường cùng người bạn mới, tôi đã một mình rong ruổi quanh thành phố nhỏ. Đi để lục tìm ký ức của những ngày còn sinh viên, một mối tình bé mọn. Đi để biết, hóa ra mưa Huế cũng chẳng quá buồn.
Cơn mưa đêm ấy khác hẳn với những cơn mưa tôi đã nhìn thấy ở Huế khi đoàn tàu chầm chậm đi qua những ngày tôi còn thơ bé. Nó không rầu rĩ, không dè dặt, không lê thê kéo dài. Có lẽ là tại vì đêm. Có lẽ là tại vì quên. Có lẽ là tại vì tôi không còn nhận ra tôi của vài năm trước, trong một chuyến đi cùng người đầu tiên ấy, cũng giữa thành phố này, một buổi mùa đông, trời chuyển mưa. Buốt. Sững…
Ừ, mưa miền Trung, có phải lúc nào cũng là mưa buồn đâu. Chỉ có lòng người buồn nên cơn mưa bỗng thành đồng hành cùng gõ cửa căn nhà ủ rũ. Mưa Đà Nẵng không buồn như thế. Mưa Đà Nẵng cũng náo nhiệt lắm, gần như mưa Sài Gòn. Những cơn mưa vội vàng chiều sớm. Những cơn mưa làm dậy lên mùi đất oi nồng, rồi sau đó là cái mát tê đi của những hạt to, đều nặng rơi như nảy nhịp ngoài sân. Sau cơn mưa vội vàng kia, thành phố rạng lên ráng cuối ngày màu đỏ. Đà Nẵng luôn đẹp nhất như thế, lúc về chiều…
Chẳng hiểu sao, những cơn mưa lúc về chiều vẫn luôn là những cơn mưa gợi nhắc nhất. Như cơn mưa tháng chín, năm ấy, khi tôi đang rong ruổi giữa
Để rồi, trong cơn ướt lạnh run rẩy; trong sự buồn nản của bàn chân tê đi trong đôi giày sũng nước, tôi đã ngồi lại trong một ngôi mộ cổ của một người tôi không nhớ tên. Hai thiếu nữ 17 tuổi từ
Trong khói bay lang mang của chiều muộn ấy, tôi đã ngước nhìn lên những ngọn sồi đung đưa theo cơn gió cuốn mưa. Và nghĩ. Cuộc đời chỉ là một cuộc trôi đi. Chúng ta đưa sự sống đi gặp người anh em song sinh là lẽ chết ở một điểm dừng nào đó.
Và trong sự sống ấy chúng ta có là ai đi nữa thì khi lẽ chết đã tao ngộ rồi, cuối cùng những giọt mưa trên mộ phần cũng chỉ như nhau. Mưa rơi một chỗ nằm đó có khác gì mưa rơi một cõi nằm đây? Mưa rơi một mái mộ nghiêng nghiêng Pere Lachaise có khác chi mưa một nấm cỏ rầu rầu trên cánh đồng miền Trung quê tôi cằn cỗi? Mưa rơi một thân thể như bức tượng đồng của Victor Noir, kẻ đã chết vì Pierre Bonaparte, người anh em họ của Napoléon III, để rồi căn phần được coi là nơi mà mỗi cô gái muốn cầu có con đều tới và sờ lên dương vật của Noir, liệu có khác gì mưa rơi phủ một bụi tro xương được thả bay đâu đó trên một dòng sông vắng? Cũng chỉ là những giọt mưa ấy, không khác chi. Cũng chỉ là những buổi chiều như thế, chẳng sai lệch gì. Cũng chỉ là một thoáng gió tạt bay cho giọt nghiêng gọi bạn. Cũng chỉ là thế thôi, một chỗ nằm. Phận số con người, cuối cùng, cũng chỉ là như thế…
Còn những cơn mưa nào tôi đã đi qua? Tự nhiên cơn mưa chiều nay gọi lại bao nhiêu nỗi niềm đã cũ. Nó là hình ảnh đập thẳng vào tôi, như những giọt gió tạt vào ban công lúc này, táp thẳng lên trán, lên môi, lên ngực. Tôi bỗng nhắm nghiền mắt lại và thấy tất cả. Rõ. Mồn một. Đậm. Đầy. Tôi thấy tôi đứng bên khung kính một ngày như thế này, nhìn xuống đường Nguyễn Thị Minh Khai hơn mười năm trước. Trong tiếng vĩ cầm thổn thức trong Comme Toi tự nhiên buồn tê tái, tôi nhìn cơn mưa xối xả đầu tiên của Sài Gòn mà tự vấn mình “Sao mình lại ở đây?”.
Tôi thấy tôi ngả nghiêng trong một chiều say, trên dốc đồi Đà Lạt, co rúm mình xuýt xoa vì mùi mưa lạnh cao nguyên, mưa rấm rứt như cơn khóc ngày không bao giờ chịu tắt để tự hỏi mình: “Sao mình không dừng chân lại chốn này?”. Tôi thấy tôi hân hoan đứng dưới mái hiên nhà ngoại đón cơn mưa biển kéo về từ Mỹ Khê, Cửa Đại, Bắc Mỹ An… những ngày ấu thơ mới lớn và cũng băn khoăn thầm: “Sao mình còn ở đó?”.
Và tôi thấy tôi, bỗng nhiên, rõ nhất, một thằng bé chín tuổi ngồi bên cửa kính nhìn cơn mưa mùa đông cứ tuôn. Tôi đã không hỏi “bao giờ ba về?” mà tôi đã hỏi mình từ lúc đó “bao giờ ta sẽ ra đi?”. Tất cả những cơn mưa đã qua kia, tất cả những giọt mưa đầu mùa hôm nay đây bỗng nhiên ngay khắc này, giây này như đang dồn chân lại. Những ngai ngái mùi cỏ thơm; những hăng hăng mùi sấu rụng; những nồng nàn mùi hơi đất nóng; những nghiêng ngả vòm xà cừ mướt xanh; những cuốn tung hàng dầu lặng im vây quanh; những vàng vọt hàng phong nghĩa trang xa vắng; những con đường nhỏ quanh co đêm Huế yên lặng; những dào dạt tiếng tung tăng trên mặt sóng miền tây…
Chúng đã trộn vào nhau, tại đây, trong những giọt đang bay ngoài hiên kia và chườm lấy thân tôi, để tôi chợt thức mình dậy bằng một thổn-thức-tôi. “Có giọt nào bay, phủ mờ trí nhớ?”.
Sài Gòn, 5/2013
