Chuyến đi “cứu vãn đồng minh” của ông Obama

Tổng thống Mỹ sắp mãn nhiệm Barack Obama trong tuần này đã có chuyến công du từ biệt châu Âu trước khi rời Nhà Trắng. Châu Âu từng tỏ ra thất vọng với vai trò của Mỹ dưới thời ông Obama và có lẽ sắp tới họ sẽ còn phải thất vọng nhiều hơn nữa khi ông Donald Trump bước vào Nhà Trắng.

Nói là chuyến công du châu Âu nhưng ông Obama chỉ đến Hy Lạp trước tiên rồi Đức trước khi bay sang Peru tham dự thượng đỉnh APEC vào cuối tuần này. Một số lãnh đạo châu Âu khác như Anh, Pháp, Italia, Tây Ban Nha dự kiến trong ngày 18-11 sẽ bay sang Berlin để hội kiến với Tổng thống Obama.

Nhìn chung chuyến đi này của ông Obama được nhắm đến hai mục tiêu. Thứ nhất là trấn an đồng minh châu Âu về vai trò của Mỹ trong NATO và thứ hai là sự cam kết của Mỹ trong tiến trình toàn cầu hóa sau khi ông Donald Trump thắng cử Tổng thống Mỹ. Ông Trump là người theo chủ nghĩa dân túy. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump tuyên bố rằng sẽ buộc các đồng minh châu Âu trong NATO phải tự bỏ tiền ra mua sự bảo vệ của Mỹ và rằng ông sẽ xóa bỏ một số hiệp ước thương mại tự do. Điều này khiến các đồng minh của Mỹ lo ngại.

Hôm 15-11, ông đã gặp Tổng thống Hy Lạp Prokopis Pavlopoulos và Thủ tướng Alexis Tsipras. Hôm sau, ông đã thăm Acropolis và đến đọc diễn văn ở trung tâm văn hóa Stavros Niarchos. Bài phát biểu của ông Obama được đánh giá là một "di chúc chính trị", nêu bật quan điểm của ông về nền dân chủ, vào lúc chủ nghĩa dân túy đang dâng lên khắp nơi.

Trong cuộc hội kiến với Tổng thống Hy Lạp Prokopis Pavlopoulos, tuy không đề cập đến tên ông Donald Trump, nhưng ông Obama nói với rằng có được một khối NATO hùng mạnh là một điều “tối quan trọng” và sẽ tiếp tục duy trì ngay cả khi Mỹ “đang có sự chuyển quyền”. Tuy nhiên, trong dịp này tờ báo Rizospastis (Hy lạp) chạy một tựa lớn: “Một câu trả lời không giòn giã cho các liên minh đế quốc và những cuộc chiến của họ”.

Thủ tướng Đức Angela Merkel đón Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Berlin ngày 17-11.
Thủ tướng Đức Angela Merkel đón Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Berlin ngày 17-11.

Đấy là lời phản đối việc Hy Lạp tham gia NATO, điều đã được ông Obama nêu bật. Tổng thống Mỹ đã khen ngợi Hy Lạp là một trong 5 quốc gia “tôn trọng cam kết dành 2% GDP cho quốc phòng”, cho dù đang bị khủng hoảng.

Tuy nhiên mục tiêu tự do thương mại được nhấn mạnh hơn cả trong chuyến thăm này của Tổng thống Obama. Khi vừa đến Berlin ngày 16-11, ông Obama và Thủ tướng Đức đã ra thông cáo chung ủng hộ mạnh mẽ toàn cầu hóa. Hai nhà lãnh đạo nói rằng trong khi nền kinh tế thế giới phát triển nhanh hơn bao giờ hết, sự phối hợp giữa các quốc gia là vô cùng quan trọng.

Viết trong một bài báo cho tạp chí Wirtschaftswoche (bằng tiếng Đức), hai nhà lãnh đạo lên tiếng ủng hộ Hiệp định Đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) đang được đề xuất giữa Mỹ và EU. "Sẽ không có sự trở lại với một thế giới trước toàn cầu hóa. Chúng ta có trách nhiệm với các công ty và công dân của chúng ta, và toàn thể cộng đồng thế giới, là mở mang và đẩy mạnh sự hợp tác", ông Obama và bà Merkel viết.

Thắng lợi của Donald Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ là tiếng chuông báo động đối với toàn cầu hóa và thế giới phẳng. Giới chính trị tinh hoa phương Tây giờ đây nhận ra rằng bởi quá sa đà vào mục tiêu toàn cầu hóa mà họ bỏ quên lợi ích “đám đông im lặng” trên chính đất nước mình. Và “đám đông im lặng” đó đã lên tiếng, tạo nên phát súng đầu tiên Brexit, và nay là cú đại bác mang tên Donald Trump. Tất nhiên, có thể Trump không phải là người chống toàn cầu hóa, nhưng ông là người hiểu hơn ai hết những mặt trái của toàn cầu hóa. Ông đã khai thác nó triệt để...

Và giới chính trị tinh hoa cổ xúy toàn cầu hóa, họ không phải là không ý thức được các hệ quả xấu của toàn cầu hóa, nhưng có lẽ họ đã quá tự tin rằng họ gây ra vấn đề thì họ tự xử lý hoặc cũng có thể họ... phóng lao thì phải theo lao. Đặc biệt, họ không tin rằng có những kẻ phá bĩnh có thể phá vỡ được cấu trúc của họ. Việc họ chủ quan, trì hoãn, hoặc cũng có thể là bó tay (khi xử lý các phát sinh của toàn cầu hóa) khiến “đám đông im lặng” ngày càng thất vọng.

Ở đây, sự thất vọng về kinh tế chưa đến nỗi nào, nhưng sự thất vọng về mặt văn hóa, tôn giáo, chủng tộc... ngày càng trầm trọng. Như đã thấy, ngay cả một cộng đồng cởi mở như Mỹ mà ngày nay dân chúng cũng dần cảm thấy quá phiền toái với việc Mỹ cứ mở rộng cửa, cứ để cho dân nhập cư tràn vào nước Mỹ. Obama, một trong những sứ giả của toàn cầu hóa, nay cũng phải thừa nhận rằng: những hệ lụy của toàn cầu hóa đang mở ra cơ hội cho các phong trào dân túy cũng như dân tộc chủ nghĩa trên thế giới.

Giờ đây, các chính trị gia kiểu mới theo đường lối dân túy, quay trở lại với những giá trị quốc gia, dân tộc... đang trở nên “thịnh hành”. Và tất nhiên, thế hệ chính trị này sẽ cản đường toàn cầu hóa.

Việc một quốc gia này tìm đến một quốc gia khác, bên cạnh các yếu tố “râu ria” khác, thì yếu tố chính vẫn là tìm kiếm lợi ích, với hai lĩnh vực cơ bản là tài nguyên và thị trường. Trước đây thì các nước văn minh hiện đại hơn sử dụng sức mạnh quân sự để khống chế và bóc lột các nước thuộc địa. Nhưng kỷ nguyên đó giờ đã hết.

Giờ đây, để duy trì địa vị thống trị của mình, các nước đi trước không chỉ sử dụng quân sự, mà còn cả chính trị và kinh tế... Và toàn cầu hóa có vẻ là một trong những hình thức để thống trị thế giới của riêng người Mỹ. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Mỹ dường như cho rằng họ có thể nắm lấy toàn bộ thế giới. Và toàn cầu hóa là một trong những “vũ khí” lợi hại mà Mỹ vẫn đang cổ xúy.

Dĩ nhiên, nếu nói toàn bộ nước Mỹ có mục tiêu như vậy thì không đúng. Thực chất thì chỉ giới chóp bu quyền lực (kinh tế, tài chính, vũ khí...) Mỹ nghĩ ra và theo đuổi lý tưởng đó. Và như Trump từng ám chỉ, giấc mộng thống trị thế giới bằng toàn cầu hóa rất viển vông và rất nguy hiểm.

Trên con đường thực thi toàn cầu hóa của mình, giới tinh hoa Mỹ không từ bất kỳ thủ đoạn nào để đập vỡ những bức tường, những trở ngại. Nhưng như Trump cảnh cáo, có những bức tường... chớ đụng vào, ví dụ Nga. Đụng vào Nga khác nào muốn hủy diệt cả thế giới...

Nhưng giới tinh hoa Mỹ, cho tới lúc này vẫn còn tin rằng họ có thể chinh phục mọi trở ngại. Dù tạm thời đang bị Trump ngăn cản, nhưng họ sẽ phản công... Ở đây, mở ngoặc một chút để nói về sự đón nhận toàn cầu hóa ở các nước nhỏ. Không rõ giới chính trị cầm quyền bị mê hoặc bởi những điều tốt đẹp của toàn cầu hóa, hay là bị “tẩy não”, nhưng họ tỏ ra rất... nhiệt tình với toàn cầu hóa. Thậm chí nhiều quốc gia còn làm như thể “không có toàn cầu hóa thì không sống nổi”.

Nhưng nên nhớ, Nhật Bản thịnh vượng từ lâu và vào cái thời đâu có toàn cầu hóa, thế giới phẳng gì đâu? Nếu tham gia vào toàn cầu hóa mà không có năng lực, không biết vươn lên, thì trong thế giới đầy cá mập như vậy, cá con sống sót như thế nào nếu như không bán đi linh hồn của mình?

Tổng thống Mỹ Barack Obama họp báo với Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras, tại Athens ngày 15-11.
Tổng thống Mỹ Barack Obama họp báo với Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras, tại Athens ngày 15-11.

Đúng vào thời điểm Liên minh châu Âu (EU) và Canada ký kết Hiệp định Thương mai tự do (CETA), nhà xuất bản Seuil (Pháp) cho tái bản cuốn sách nổi tiếng của giáo sư kinh tế Jacques Sapir, có tên "La démondialisation - Phi toàn cầu hóa".

Theo chuyên gia Sapir, những quốc gia hưởng lợi nhiều nhất nhờ giao thương quốc tế không còn biên giới, lại là những quốc gia bảo vệ thị trường nội địa chặt chẽ nhất. Trong ván bài toàn cầu hóa đó, đừng quên là có rất nhiều nước chậm phát triển bị bỏ lại phía sau. Chỉ cần nhìn vào ngành dệt may của Tunisia hay Maroc, chúng ta cũng thấy được điều ấy.

Tựu trung lại, để trả lời câu hỏi: toàn cầu hóa có cho phép thúc đẩy tăng trưởng mậu dịch trên thế giới hay không, thì câu trả lời là có. Nhưng sự thịnh vượng đó đã không được chia sẻ đồng đều. Trong khi chỉ một số ít quốc gia hưởng lợi thì những vùng như châu Phi, đại đa số các nước Nam Mỹ và kể cả một số quốc gia châu Á vẫn bị gạt ra ngoài tiến trình toàn cầu hóa đó.

Trong 10 năm gần đây, tiến trình toàn cầu hóa bị chững lại và được thể hiện bằng cuộc khủng hoảng tài chính 2007/2008. Trong bối cảnh như trên, liệu lời trấn an đồng minh của ông Obama về toàn cầu hóa có nhận được sự cổ vũ nhiệt tình, đó là chưa kể giờ đây ông đâu còn khả năng làm nổi chuyện to tát gì nữa với châu Âu nói riêng và cho thế giới nói chung.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.