Chính phủ một số quốc gia dùng phần mềm gián điệp để trấn áp công dân đối lập

Một kiểu theo dõi, quấy rối và thậm chí trấn áp mạnh tay đối với những đối tượng hoạt động chống đối đang được một số quốc gia Trung Đông và Bắc Mỹ triển khai thông qua việc sử dụng phần mềm gián điệp để theo dõi, bẻ khóa đọc trộm e-mail, đột nhập tài khoản ngân hàng, cùng nhiều hành vi khác.

Trong 5 năm qua, Ahmed Mansoor, một nhà hoạt động đối lập ở Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE), đã trải qua đủ thứ rắc rối: bị tù và bị mất việc làm, bị tịch thu hộ chiếu, bị mất xe, e-mail bị đọc trộm, bị theo dõi 24/24 giờ và tài khoản ngân hàng bị cướp sạch, thậm chí Mansoor còn bị đánh đập, mỗi tuần 2 lần.

Chuyên gia Bill Marczak.
Chuyên gia Bill Marczak.

Câu chuyện của Mansoor đang trở thành lời cảnh báo cho tất cả những ai bị xem là đối lập ở một số quốc gia, từ Trung Đông, châu Phi cho đến cả Bắc Mỹ. Họ có thể là những nhà báo, nhà hoạt động xã hội, hay chỉ đơn giản là kẻ chống đối chính quyền.

Trước đây, không nhiều quốc gia có khả năng tiếp cận các công cụ bẻ khóa phức tạp. Nhưng ngày nay, từ các quốc gia nhỏ bé và, giàu dầu mỏ như UAE, hay nghèo mà đông dân như Ethiopia, đều có thể được tiếp cận, mua các phần mềm gián điệp, hoặc thuê hay đào tạo các chuyên gia lập trình để tự mình phát triển công cụ gián điệp riêng. Không còn nhiều rào cản cho việc tham gia guồng máy do thám toàn cầu.

Hàng chục công ty chuyên về phần mềm gián điệp, như NSO Group và Cellebrite ở Israel, hay Finfisher ở Đức, Hacking Team ở Italia,… đã tham gia bán các phần mềm gián điệp cho các chính phủ nêu trên.

Một số công ty ở Mỹ đang tham gia huấn luyện cho các quan chức bảo vệ pháp luật và tình báo nước ngoài để tự viết code cho các công cụ của mình. Trong nhiều trường hợp, các công cụ này còn có khả năng vượt qua cả các hàng rào an ninh như mã hóa. Chính phủ một số quốc gia đã sử dụng chúng để theo dõi công dân đối lập với mình.

Một số khác sử dụng chúng để trấn áp, trừng phạt những kẻ chỉ trích, phê phán, bất kể ở trong hay ngoài lãnh thổ. "Bất kỳ quốc gia nào cũng đều có thể mua ngay phần mềm gián điệp hoặc thuê người xây dựng nó. Bây giờ, tiền bạc không còn là vấn đề nữa rồi" - nhận xét của Bill Marczak, chuyên gia theo dõi tình hình phổ biến phần mềm gián điệp trên thế giới thuộc Đại học Toronto, Canada.

Kiểm tra trường hợp của Mansoor, chuyên gia Marczak cho biết trước khi bị bắt giữ, Mansoor đã bị theo dõi bằng phần mềm gián điệp do hai công ty Finfisher và Hacking Team phát triển và bán cho Chính phủ UAE với giá rất rẻ, chỉ vài trăm ngàn đến vài triệu USD. Hai công ty này cũng bán các công cụ nghe lén điều khiển từ xa có thể biến máy vi tính và điện thoại di động thành phương tiện nghe lén chính chủ sử dụng chúng.

Sản phẩm của công ty Cellebrite, Israel.
Sản phẩm của công ty Cellebrite, Israel.

Năm 2011, giữa lúc phong trào "Mùa xuân Arập" đang bùng phát, Mansoor cùng 4 người nữa bị bắt vì tội "xúc phạm các nhà lãnh đạo" ở UAE, do đã kêu gọi quyền bầu cử rộng rãi. Họ nhanh chóng được thả nhờ áp lực quốc tế. Nhưng vấn đề rắc rối thật sự của Mansoor bắt đầu ngay sau khi anh được thả: Bị đánh đập và cướp xe, 140.000 USD trong tài khoản ngân hàng bị lấy sạch.

Mansoor không hề hay biết mình bị theo dõi cho đến một năm sau, khi Marczak phát hiện ra phần mềm gián điệp trong các thiết bị Mansoor sử dụng. Ngay sau đó, Marczak không mấy khó khăn truy ra nơi phát xuất phần mềm gián điệp, đó là Royal Group, một tập đoàn kinh tế thuộc gia đình Al Nahyan, một trong 6 gia tộc cai trị tại UAE. Vụ việc hiện vẫn đang trong quá trình điều tra bởi Chính phủ UAE.

Marczak tiếp tục truy tìm nguồn gốc của phần mềm gián điệp này. Các hóa đơn chứng từ giao dịch từ Công ty Hacking Team cho thấy trong cả năm 2015, UAE là khách hàng lớn thứ nhì của Hacking Team, chỉ sau Morocco. UAE đã trả cho Hacking Team 634.000 USD để mua phần mềm theo dõi 1.100 người. Các hóa đơn được công khai hóa vào năm 2015 sau khi chính Hacking Team bị bẻ khóa đột nhập, hàng ngàn e-mail nội bộ và hợp đồng giao dịch của công ty bị tung lên mạng Internet.

Hậu quả là đầu năm 2016, Hacking Team đã bị Bộ Kinh tế Italia rút giấy phép giao dịch toàn cầu. Phát ngôn viên của công ty đã xác nhận điều này. Hiện tại, Hacking Team không còn bán phần mềm gián điệp ra bên ngoài ranh giới châu Âu nữa, còn Tổng giám đốc công ty David Vincenzetti thì đang bị điều tra.

Một trường hợp khác, cuối năm 2015, Marczak tiếp đón một nhà báo tên là Rori Donaghy từ London, phóng viên của tờ báo điện tử Middle East Eye và là nhà sáng lập của cái gọi là Trung tâm Nhân quyền Các Tiểu vương Quốc Arập (ECHR) ở UAE.

Ông Donaghy yêu cầu Marczak kiểm tra giúp một số e-mail lạ mà ông nhận được từ một tổ chức ảo tên là Right to Fight (Quyền đấu tranh). Nội dung e-mail yêu cầu ông Donaghy nhấp chuột vào đường dẫn để đọc thông tin về một hội đồng nhân quyền gì đó. Kết quả kiểm tra, Marczak phát hiện e-mail chứa đầy phần mềm gián điệp được thiết kế linh hoạt, không giống như loại phần mềm lưu động mà ông đã quá quen mặt.

Kiểm tra sâu thêm một chút, Marczak phát hiện ra nó được triển khai từ không chỉ một mà đến 67 máy chủ khác nhau. Marczak cũng phát hiện, phần mềm đó đã nhử thành công hơn 400 người và sau khi nhấp chuột vào đường dẫn, họ đã không hề hay biết mình đã vô tình tự động tải mã độc về thiết bị của mình và bị theo dõi. Mở rộng hơn, Marczak còn phát hiện hàng chục người dùng Twitter ở UAE cũng đã bị theo dõi bởi cùng loại phần mềm gián điệp vừa nêu. Trong số đó, đã có ít nhất 3 người bị bắt giữ; một một người khác nữa thì bị buộc tội vắng mặt tội "xúc phạm các nhà lãnh đạo UAE".

Để hạn chế và giúp nhiều người UAE khác tránh bị theo dõi và bị bắt giữ, Marczak đã công bố lên mạng Internet thông tin về phần mềm gián điệp mà chính phủ UAE sử dụng.

Đồng thời, ông và phòng thí nghiệm Citizen Lab của ông còn xây dựng một công cụ gọi là Himaya, tiếng Arập có nghĩa là "Bảo vệ", để giúp người dùng Internet ở UAE nhận biết mình có bị theo dõi hay không. Riêng về Mansoor, ông vẫn tiếp tục thẳng thắn lên án việc chính phủ UAE sử dụng phần mềm gián điệp theo dõi công dân, nhưng hạn chế tiếp xúc nhiều người, vì lo ngại những người ông tiếp xúc cũng sẽ trở thành nạn nhân như ông.

Quốc Vương (theo New York Times)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.