Chiến dịch qua mặt Đức Quốc xã của “cha đẻ” tiểu thuyết James Bond

Vào năm 1939, một sĩ quan tình báo Anh vô danh cùng với cấp trên của mình đã phác thảo ra một loạt các ý tưởng về những chiến dịch tình báo chống lại người Đức (Đức Quốc xã, ĐQX).

Nhiều chiến dịch trong số này được thiết kế nhằm khiến cho người Đức lờ mờ tin rằng có một cái gì đó đang sắp sửa diễn ra, trong khi có những kế hoạch khác đã được thay thế sang phương án khác. Những kế hoạch tác chiến như thế được gọi chung bằng cái tên “Trout memo” (Thông điệp cá Hồi, vì câu cá Hồi muốn thành công thì đòi hỏi mồi nhử phải thật ngon).

Âm mưu liên quân Anh – Mỹ

Một trong các tác giả của những kế hoạch tác chiến này là ai? Thiếu tá hải quân Ian Fleming, người đã gặt hái được danh hiệu vang dội sau chiến tranh khi ông là tác giả bộ tiểu thuyết điệp viên thần sầu James Bond. Ngoài ra còn có các sĩ quan tình báo khác tiến hành kế hoạch cũng được mô tả trong bài viết này. Phần cuối năm 1942 và phần đầu năm 1943, cuộc tranh luận đã diễn ra tại trụ sở của quân Đồng Minh nơi các lực lượng của Anh và Mỹ họp để cùng phát động mục tiêu hành binh tiếp theo.

Tác giả vĩ đại người Anh, Ian Fleming (1908 – 1964).
Tác giả vĩ đại người Anh, Ian Fleming (1908 – 1964).

Chiến dịch của họ ở Bắc Phi đã thành công mỹ mãn, và cả họ cũng như đồng minh Liên Xô cùng đang lên kế hoạch bắt đầu tiến vào lục địa Âu Châu già cỗi. Winston Churchill có vẻ rất háo hức khi ông ta muốn tấn công một nơi nào đó ở Địa Trung Hải. Churchill ra các lập luận và những thực tế nhằm chống lại cuộc xâm lăng của người Pháp, và với Churchill cũng sẽ có một hành động tương tự xâm chiếm một chỗ nào đó dọc theo vùng duyên hải Nam Âu.

Chuẩn đô đốc John Godfrey, người cho lưu hành “Thông điệp cá Hồi” đánh lạc hướng Adolf Hitler.
Chuẩn đô đốc John Godfrey, người cho lưu hành “Thông điệp cá Hồi” đánh lạc hướng Adolf Hitler.

Cuộc tranh luận rất sôi nổi với các câu hỏi nổi cộm như: thời gian tiến quân khi nào, thông qua đảo Sicily của Ý hay bán đảo Ban-căng từ phía Hy Lạp? Sicily gần kề Châu Phi, nơi các lực lượng quân Đồng Minh đang sẵn sàng bày binh bố trận. Tiến vào Ý sẽ làm sụp đổ chính phủ của Mussolini, đó cũng là con đường ngắn nhất để đến Đức. Tiến vào bán đảo Ban-căng thông qua ngả Hy Lạp có thể giải phóng một đồng minh cổ đại của Anh, và đồng thời còn cắt đứt nước Đức khỏi nguồn cung dầu hỏa của Rumani.

Còn có một mục tiêu bí mật hơn, đó là nếu các lực lượng đồng minh phương Tây có thể tiến theo hướng Bắc vào Trung Âu trước khi người Liên Xô làm được việc này. Các lập luận trên cả 2 phía đều nghe có vẻ rất kêu, sau rốt chỉ có tiến công qua ngả Sicily của Ý là hay nhất. Trong nhiều khâu chuẩn bị để tiến hành một kế hoạch tấn công, thì việc cần nhất là phải thu thập tin tức tình báo và tung hỏa mù thông tin sai lệch.

Phó đô đốc Louis Mountbatten, sĩ quan chỉ huy của “Thiếu tá hư cấu Martin”.
Phó đô đốc Louis Mountbatten, sĩ quan chỉ huy của “Thiếu tá hư cấu Martin”.

Để thực hiện mục tiêu tình báo, tình báo Anh đã tận dụng lấy các ý tưởng “kỳ quặc” từ thông điệp của Ian Fleming và xây dựng nên cái gọi là “Chiến dịch thịt băm” (“Operation Mincemeat”).

Theo chiến dịch này thì sẽ có một cái xác trôi dạt trên biển ngoài khơi Tây Ban Nha, và thủy triều sẽ đẩy dạt cái xác lên bờ. Tử thi sẽ được cho mặc đồng phục Anh cùng lận theo những kế hoạch giả mạo về cuộc xâm lược đang tiến vào Hy Lạp. Có nguồn tin cho rằng chính phủ phát xít ở Tây Ban Nha trước đó hay chuyển các tin tức tình báo cho phía Đức, vì thế phe chủ “Chiến dịch thịt băm” khấp khởi hy vọng rằng trong ngắn hạn người Đức sẽ đọc các kế hoạch gây nhiễu liên quan đến “cuộc xâm lược Hy Lạp” và phản ứng tức thì. Kế hoạch dàn dựng chi tiết, nhưng không dễ cho ai đó tin theo.

Kỹ nghệ đánh lừa 

Xác chết của một người lính đã được tìm thấy. Thứ hai là một câu chuyện giật gân đã được lan truyền về cái chết của người đàn ông – một câu chuyện ăn khít không có điểm nào sai. Trên tử thi, người ta tìm thấy các túi chứa nhiều tư liệu tình báo gọi là “rác”, đó là những mẩu giấy nhỏ, các bức ảnh, cuống vé.. là những thứ mà nhiều người hay bọc theo.

Cái xác (từ trong ra ngoài) trong một thể trạng khiến người ta tin rằng nạn nhân chết do đuối nước bởi một vụ đắm tàu hay bất ngờ trợt chân rớt xuống biển. Đầu tiên là câu chuyện về cái xác. London cũng như bất kỳ đại đô thị nào, đều có rất nhiều người cùng đinh. Xác người trên bãi biển Tây Ban Nha là một người đàn ông xứ Wales tên là Glyndwr Michel, ông bị chết khi ăn chuột nhiễm độc.

Các sĩ quan trên tàu HMS Seraph, tàu ngầm phục vụ cho “Chiến dịch thịt băm”, trên boong tàu vào tháng 12 năm 1943.
Các sĩ quan trên tàu HMS Seraph, tàu ngầm phục vụ cho “Chiến dịch thịt băm”, trên boong tàu vào tháng 12 năm 1943.

Ngại rằng chất độc có thể lòi ra trong cuộc giải phẫu pháp y, cùng với ý kiến hoài nghi rằng nạn nhân không chết do đuối nước, nên người Anh đã đi một nước cờ cao hơn: Người Công giáo Tây Ban Nha khá khó chịu với việc giải phẫu pháp y.

Qua quan sát và chắc mẩm rằng xác chết trôi lâu ngày trên biển nên giới chức Tây Ban Nha đi đến kết luận rằng nạn nhân chết do đuối nước. Thứ hai là, lượng chất độc diệt chuột rất nhỏ, sau cùng thì phổi của tử thi ứ đầy nước. Bước khó khăn là phải làm sao để chụp chân dung “xác chết” y như thật?

Một sĩ quan Anh được phát hiện có khuôn mặt y hệt với xác chết…ít  nhất là về độ tuổi (nếu xác không bắt đầu phân hủy, nhưng phải làm sao cho xác “sống động” và phải giữ lạnh đủ để làm chậm quá trình phân hủy – nhưng không được làm đông cứng xác vì như thế rất dễ bị phát hiện qua xét nghiệm da tử thi).

Trong kế hoạch tinh vi của tình báo Anh, kẻ bần cùng Glyndwr Michel được “phù phép” để trở thành Đại úy (quyền Thiếu tá) William Martin của Hải quân hoàng gia Anh. Thư từ và ảnh được để trên xác chết nghe như một thiên diễm tình. Có một cách xử lý đặc biệt cho những lá thư này, đó là mực viết trên thư không bị phai mờ khi ngâm trong nước biển, và có thể tồn tại nguyên vẹn suốt một thời gian dài.

Để thiết lập thời gian cụ thể đi kèm với các kế hoạch “xâm lược Hy Lạp” hư cấu, những cuống vé dành cho các show diễn ở London, các hóa đơn tiền và có cả một tờ biên lai mua chiếc áo sơ mi… hao hao như có nhiều người cùng chung hội. Đồng phục mặc cho xác chết thì thực ra đã được mặc vài ngày trước đó bởi một trong các sĩ quan – người này có ý tưởng muốn làm cho đồng phục có vẻ như bị hư. Các tài liệu lừa đảo cũng có vẻ giống y như thật.

Theo đó, các tài liệu không phải là “chính thức” nhưng nó có dạng như một lá thư từ Phó giám đốc của Ban tham mưu hoàng gia Anh gửi cho người đứng đầu các lực lượng tác chiến quân sự ở Địa Trung Hải: Tướng Anh-Harold Alexander. Còn có các tài liệu quân sự không quan trọng khác được cho vào túi xác chết để đảm bảo “độ xác thực”.

Bức thư siêu đẳng

Bức thư “mật” chứa nhiều thông tin, một số tin nghe rất tầm thường, chẳng hạn như chuyện binh lính Anh đón nhận Huân chương Trái tim tím; nhưng một số tin lại có vẻ rất đáng để tâm như các thông điệp chào hỏi để làm quen. Phần quan trọng nhất của lá thư là nói về các kế hoạch “xâm lược Hy Lạp”. Lá thư “mật” được để trong một phong bì dán kín. Bên trong phong bì có một cái lông mi.      Người Anh tin và hy vọng rằng người Tây Ban Nha sẽ trao phong bì hay “tin mật” cho người Đức, và sau đó với tư cách là một quốc gia trung lập sẽ có hành động trả lại tài sản cho “Thiếu tá Martin”.

Không có lông mi, người Anh sẽ biết đối phương đọc được những “nội dung” gì. Buổi sáng của ngày 30 tháng 4 năm 1943, trên bờ biển của thành phố duyên hải Huelva (phía Tây của Tây Ban Nha), ngư dân phát hiện một xác chết. Cái xác được đem tới Sở hiến binh địa phương. Chỉ trong vòng 1 ngày, người Tây Ban Nha đã lục tung cái xác, họ tiến hành một xét nghiệm sơ bộ và thẩm tra nội dung bên trong cái va li nhỏ được khóa chặt.

Lá thư được lấy ra một cách khéo léo mà không cần phải mở bao thư. Lá thư được mở ra giữa môi của bao thư và xác chết. Nhưng… lông mi rơi ra. Người Anh biết đối phương đã trúng kế. Lập tức các nhà ngoại giao Anh xuất hiện, họ ra sức phản đối việc người Tây Ban Nha đơn phương tiến hành giải phẫu pháp y mà không báo trước, tình hình bị đẩy lên căng thẳng tột độ, và mùi hôi thối từ xác chết thật khủng khiếp.

Bên cạnh sự tôn kính người chết, liệu cái xác đó có được an táng tử tế? Bia mộ của “Thiếu tá Martin” để ở Tây Ban Nha, nhưng đến thập niên 1990, trên bia được cập nhật thêm cái tên Glyndwr Michel. Vào phút cuối, Adolf Hitler đã dính đòn lừa khi tung ra một lượng lớn quân đến cả Hy Lạp và đảo Sardinia. Hitler cho rút 7 sư đoàn từ Mặt trận phương Đông đến Hy Lạp, và phái thêm 10 đơn vị quân đội đến Nam Tư.

Ngay cả sau Chiến dịch Husky, bắt đầu xâm lược Sicily thì Hitler vẫn đinh ninh rằng quân Đồng Minh đang chuẩn bị tấn công Hy Lạp và rút thêm nhiều lính Đức từ Nga về, nơi đây lính Đức đã hao tổn nhiều khí tài, vật lực trong trận Kursk. Kế tung hỏa mù của xứ Wales quả cao tay!

Nguyễn Thanh Hải

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.