Châu Phi: “Chiến địa” Âu - Á mới

Bắc Kinh đang duy trì chương trình nghị sự kinh tế bảo thủ trong quan hệ với châu Phi, trong khi ngày càng khó tránh khỏi xung đột chính trị với các nước phương Tây.

Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - châu Phi (FOCAC) lần thứ 9 và Hội nghị thượng đỉnh FOCAC được tổ chức tại Bắc Kinh từ ngày 4 đến 6/9 đã đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong quan hệ của châu Phi với các đối tác toàn cầu của họ trong kỷ nguyên hậu COVID-19. Được biết, Trung Quốc là đối tác lớn cuối cùng tổ chức hội nghị thượng đỉnh với các quốc gia châu Phi sau khi đại dịch kết thúc; các hội nghị thượng đỉnh châu Phi được tổ chức bởi EU và Mỹ vào năm 2022 và bởi Nga vào năm 2023.

Đại dịch, cùng với căng thẳng toàn cầu gia tăng, những thay đổi kinh tế vĩ mô và một loạt các cuộc khủng hoảng đã nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của châu Phi trong nền kinh tế và chính trị toàn cầu - điều mà Trung Quốc, quốc gia đã trải qua những thay đổi lớn (cả bên trong và bên ngoài) do đại dịch gây ra, rất thấu hiểu.

Châu Phi: “Chiến địa” Âu - Á mới -0
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo các quốc gia châu Phi tại Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-Châu Phi năm 2024.

Rõ ràng là mối quan hệ giữa Trung Quốc và châu Phi đang bước vào giai đoạn mới. Trung Quốc không còn chỉ là đối tác kinh tế ưu tiên của châu Phi như trong 2 thập kỷ trước mà đã trở thành đồng minh chính trị và quân sự quan trọng đối với nhiều quốc gia châu Phi.

Mối quan hệ này thể hiện rõ qua vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc đào tạo các công chức châu Phi và chia sẻ chuyên môn với họ, cũng như qua một số sáng kiến được công bố tại hội nghị thượng đỉnh, bao gồm hợp tác quân sự - kỹ thuật: Các chương trình đào tạo sĩ quan, nỗ lực rà phá bom mìn và hơn 100 triệu USD mà Trung Quốc sẽ cung cấp để hỗ trợ lực lượng vũ trang của các quốc gia châu Phi.

Trong lĩnh vực chính trị, Bắc Kinh đang tiến hành rất thận trọng và các sáng kiến nêu trên nên được coi là những nỗ lực ban đầu hơn là một chiến lược có hệ thống.

Mặc dù Trung Quốc nỗ lực tránh xung đột chính trị với phương Tây ở châu Phi và thậm chí hợp tác chặt chẽ với phương Tây về một số vấn đề nhất định, nhưng ngày càng khó để duy trì điều này. Washington quyết tâm theo đuổi chính sách đối đầu với Bắc Kinh ở châu Phi - điều này thể hiện rõ qua cả giọng điệu lẫn các tài liệu chiến lược của Mỹ.

Một cuộc “chia tay” giữa Trung Quốc và phương Tây gần như là điều không thể tránh khỏi. Điều này có nghĩa là các công ty Trung Quốc có thể mất hợp đồng với các tập đoàn phương Tây và không còn tiếp cận được hạ tầng vận tải, hậu cần. Do đó, Trung Quốc cần phát triển một cách tiếp cận toàn diện với châu Phi, hoặc độc lập hoặc hợp tác với các trung tâm quyền lực toàn cầu khác.

Một dấu hiệu quan trọng của cuộc đối đầu ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc tại châu Phi là việc ký kết biên bản ghi nhớ 3 bên giữa Trung Quốc, Tanzania và Zambia liên quan đến việc tái thiết đường sắt Tanzania - Zambia (TAZARA), tuyến đường sắt được Trung Quốc xây dựng vào những năm 1970.

Nếu được mở rộng, điện khí hóa và hiện đại hóa, TAZARA có tiềm năng trở thành một giải pháp thay thế khả thi cho một trong những dự án đầu tư quan trọng của Mỹ tại khu vực hành lang Lobito, nhằm mục đích nâng cao cơ sở hạ tầng hậu cần để xuất khẩu khoáng sản từ Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia bằng cách hiện đại hóa tuyến đường sắt từ DR Congo đến cảng Lobito của Angola.

Ở các vùng nội địa như Đông Congo, cơ sở hạ tầng giao thông đóng vai trò quan trọng trong quá trình khai thác khoáng sản. Xét đến tình trạng thiếu hụt mạng lưới đường sắt và đường bộ của khu vực, ngay cả một tuyến đường sắt không có điện dẫn đến một cảng ở Đại Tây Dương hoặc Ấn Độ Dương cũng có thể thúc đẩy đáng kể hoạt động của ngành khai khoáng.

Có vẻ như sáng kiến của Trung Quốc có triển vọng hơn so với sáng kiến của Mỹ, đặc biệt là vì các công ty Trung Quốc kiểm soát các mỏ lớn ở cả Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia. Điều này mang lại cho họ lợi thế rõ ràng khi làm việc với các nhà khai thác và thiết bị của Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu khoáng sản qua các cảng Đông Phi. Nhìn chung, điều này cho thấy Đông Phi sẽ duy trì vai trò là đầu tàu kinh tế của lục địa và là một trong những khu vực hội nhập và phát triển nhanh nhất về nhập khẩu.

Điểm nổi bật của hội nghị thượng đỉnh là cam kết của Trung Quốc sẽ cung cấp 50 tỷ USD cho các nước châu Phi trong 3 năm tới. Con số này tương ứng với cam kết 55 tỷ USD mà Mỹ đưa ra cho châu Phi (trong 3 năm) tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Phi năm 2022 và 170 tỷ USD mà EU đã hứa cung cấp trong 7 năm, từ 2021. Do đó, các công ty hàng đầu thế giới phân bổ khoảng 15-20 tỷ USD hằng năm cho châu Phi.

Đáng nói là trong những năm gần đây, những lời hứa như vậy ngày càng nhiều. Hầu như quốc gia nào cũng muốn hứa hẹn điều gì đó với châu Phi - ví dụ, Ý đã cam kết tài trợ 1 tỷ USD hằng năm.

Tuy nhiên, những gói tài chính khổng lồ được gọi là “viện trợ” này thường không liên quan nhiều đến viện trợ thực tế, vì chúng thường là các khoản vay thương mại hoặc đầu tư của các công ty. Hơn nữa, một phần lớn trong số các khoản tiền này được chi cho các quốc gia tài trợ (chẳng hạn như mua sắm và sản xuất hàng hóa), điều đó có nghĩa là chúng chỉ đóng góp rất nhỏ vào sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia châu Phi.

Về phía Trung Quốc, họ sẽ cung cấp khoảng 11 tỷ USD viện trợ thực sự. Số tiền khủng này sẽ được sử dụng để phát triển y tế và nông nghiệp ở châu Phi. Khoảng 30 tỷ USD khác sẽ ở dưới dạng các khoản vay (khoảng 10 tỷ USD mỗi năm) và thêm 10 tỷ USD dưới dạng đầu tư.

Bắt đầu từ năm 2020, sự kết hợp của các yếu tố bên trong và bên ngoài đã khiến Trung Quốc cắt giảm đáng kể khoản cho vay đối với các nước châu Phi - từ khoảng 10-15 tỷ USD xuống còn 2-3 tỷ USD. Việc cắt giảm tài trợ này đã thúc đẩy các cải cách kinh tế ở một số nước châu Phi (ví dụ: Ghana, Kenya và Nigeria) chuyển sang các chính sách thuế và tiền tệ nghiêm ngặt hơn.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.