Châu Phi: “Chiến địa” Âu - Á mới

Bắc Kinh đang duy trì chương trình nghị sự kinh tế bảo thủ trong quan hệ với châu Phi, trong khi ngày càng khó tránh khỏi xung đột chính trị với các nước phương Tây.

Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - châu Phi (FOCAC) lần thứ 9 và Hội nghị thượng đỉnh FOCAC được tổ chức tại Bắc Kinh từ ngày 4 đến 6/9 đã đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong quan hệ của châu Phi với các đối tác toàn cầu của họ trong kỷ nguyên hậu COVID-19. Được biết, Trung Quốc là đối tác lớn cuối cùng tổ chức hội nghị thượng đỉnh với các quốc gia châu Phi sau khi đại dịch kết thúc; các hội nghị thượng đỉnh châu Phi được tổ chức bởi EU và Mỹ vào năm 2022 và bởi Nga vào năm 2023.

Đại dịch, cùng với căng thẳng toàn cầu gia tăng, những thay đổi kinh tế vĩ mô và một loạt các cuộc khủng hoảng đã nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của châu Phi trong nền kinh tế và chính trị toàn cầu - điều mà Trung Quốc, quốc gia đã trải qua những thay đổi lớn (cả bên trong và bên ngoài) do đại dịch gây ra, rất thấu hiểu.

Châu Phi: “Chiến địa” Âu - Á mới -0
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo các quốc gia châu Phi tại Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-Châu Phi năm 2024.

Rõ ràng là mối quan hệ giữa Trung Quốc và châu Phi đang bước vào giai đoạn mới. Trung Quốc không còn chỉ là đối tác kinh tế ưu tiên của châu Phi như trong 2 thập kỷ trước mà đã trở thành đồng minh chính trị và quân sự quan trọng đối với nhiều quốc gia châu Phi.

Mối quan hệ này thể hiện rõ qua vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc đào tạo các công chức châu Phi và chia sẻ chuyên môn với họ, cũng như qua một số sáng kiến được công bố tại hội nghị thượng đỉnh, bao gồm hợp tác quân sự - kỹ thuật: Các chương trình đào tạo sĩ quan, nỗ lực rà phá bom mìn và hơn 100 triệu USD mà Trung Quốc sẽ cung cấp để hỗ trợ lực lượng vũ trang của các quốc gia châu Phi.

Trong lĩnh vực chính trị, Bắc Kinh đang tiến hành rất thận trọng và các sáng kiến nêu trên nên được coi là những nỗ lực ban đầu hơn là một chiến lược có hệ thống.

Mặc dù Trung Quốc nỗ lực tránh xung đột chính trị với phương Tây ở châu Phi và thậm chí hợp tác chặt chẽ với phương Tây về một số vấn đề nhất định, nhưng ngày càng khó để duy trì điều này. Washington quyết tâm theo đuổi chính sách đối đầu với Bắc Kinh ở châu Phi - điều này thể hiện rõ qua cả giọng điệu lẫn các tài liệu chiến lược của Mỹ.

Một cuộc “chia tay” giữa Trung Quốc và phương Tây gần như là điều không thể tránh khỏi. Điều này có nghĩa là các công ty Trung Quốc có thể mất hợp đồng với các tập đoàn phương Tây và không còn tiếp cận được hạ tầng vận tải, hậu cần. Do đó, Trung Quốc cần phát triển một cách tiếp cận toàn diện với châu Phi, hoặc độc lập hoặc hợp tác với các trung tâm quyền lực toàn cầu khác.

Một dấu hiệu quan trọng của cuộc đối đầu ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc tại châu Phi là việc ký kết biên bản ghi nhớ 3 bên giữa Trung Quốc, Tanzania và Zambia liên quan đến việc tái thiết đường sắt Tanzania - Zambia (TAZARA), tuyến đường sắt được Trung Quốc xây dựng vào những năm 1970.

Nếu được mở rộng, điện khí hóa và hiện đại hóa, TAZARA có tiềm năng trở thành một giải pháp thay thế khả thi cho một trong những dự án đầu tư quan trọng của Mỹ tại khu vực hành lang Lobito, nhằm mục đích nâng cao cơ sở hạ tầng hậu cần để xuất khẩu khoáng sản từ Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia bằng cách hiện đại hóa tuyến đường sắt từ DR Congo đến cảng Lobito của Angola.

Ở các vùng nội địa như Đông Congo, cơ sở hạ tầng giao thông đóng vai trò quan trọng trong quá trình khai thác khoáng sản. Xét đến tình trạng thiếu hụt mạng lưới đường sắt và đường bộ của khu vực, ngay cả một tuyến đường sắt không có điện dẫn đến một cảng ở Đại Tây Dương hoặc Ấn Độ Dương cũng có thể thúc đẩy đáng kể hoạt động của ngành khai khoáng.

Có vẻ như sáng kiến của Trung Quốc có triển vọng hơn so với sáng kiến của Mỹ, đặc biệt là vì các công ty Trung Quốc kiểm soát các mỏ lớn ở cả Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia. Điều này mang lại cho họ lợi thế rõ ràng khi làm việc với các nhà khai thác và thiết bị của Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu khoáng sản qua các cảng Đông Phi. Nhìn chung, điều này cho thấy Đông Phi sẽ duy trì vai trò là đầu tàu kinh tế của lục địa và là một trong những khu vực hội nhập và phát triển nhanh nhất về nhập khẩu.

Điểm nổi bật của hội nghị thượng đỉnh là cam kết của Trung Quốc sẽ cung cấp 50 tỷ USD cho các nước châu Phi trong 3 năm tới. Con số này tương ứng với cam kết 55 tỷ USD mà Mỹ đưa ra cho châu Phi (trong 3 năm) tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Phi năm 2022 và 170 tỷ USD mà EU đã hứa cung cấp trong 7 năm, từ 2021. Do đó, các công ty hàng đầu thế giới phân bổ khoảng 15-20 tỷ USD hằng năm cho châu Phi.

Đáng nói là trong những năm gần đây, những lời hứa như vậy ngày càng nhiều. Hầu như quốc gia nào cũng muốn hứa hẹn điều gì đó với châu Phi - ví dụ, Ý đã cam kết tài trợ 1 tỷ USD hằng năm.

Tuy nhiên, những gói tài chính khổng lồ được gọi là “viện trợ” này thường không liên quan nhiều đến viện trợ thực tế, vì chúng thường là các khoản vay thương mại hoặc đầu tư của các công ty. Hơn nữa, một phần lớn trong số các khoản tiền này được chi cho các quốc gia tài trợ (chẳng hạn như mua sắm và sản xuất hàng hóa), điều đó có nghĩa là chúng chỉ đóng góp rất nhỏ vào sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia châu Phi.

Về phía Trung Quốc, họ sẽ cung cấp khoảng 11 tỷ USD viện trợ thực sự. Số tiền khủng này sẽ được sử dụng để phát triển y tế và nông nghiệp ở châu Phi. Khoảng 30 tỷ USD khác sẽ ở dưới dạng các khoản vay (khoảng 10 tỷ USD mỗi năm) và thêm 10 tỷ USD dưới dạng đầu tư.

Bắt đầu từ năm 2020, sự kết hợp của các yếu tố bên trong và bên ngoài đã khiến Trung Quốc cắt giảm đáng kể khoản cho vay đối với các nước châu Phi - từ khoảng 10-15 tỷ USD xuống còn 2-3 tỷ USD. Việc cắt giảm tài trợ này đã thúc đẩy các cải cách kinh tế ở một số nước châu Phi (ví dụ: Ghana, Kenya và Nigeria) chuyển sang các chính sách thuế và tiền tệ nghiêm ngặt hơn.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?