Châu Âu và bài toán người tị nạn

Nếu thế giới không lựa chọn cách “can dự” tỉnh táo để tìm giải pháp cho xung đột tại Libya thì làn sóng người tị nạn chắc chắn vẫn là gánh nặng ngày càng lớn, đặc biệt với liên minh EU, vốn là “miền đất hứa” của làn sóng di cư từ phía Nam.

Thách thức âm thầm

Trong khi báo chí quốc tế đổ dồn sự chú ý vào cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) được tổ chức tại Davos hồi tháng 1 vừa qua, họ có thể sẽ bỏ lỡ câu chuyện về một động lực có thể ảnh hưởng tới tương lai của châu Âu nhiều hơn nhiều so với những gì được nói tới tại khu nghỉ dưỡng ở Thụy Sĩ.

Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với những mối đe dọa từ bên ngoài, xuất phát từ sự bất ổn dọc theo biên giới của liên minh này và những quốc gia láng giềng thích phiêu lưu nhưng rốt cuộc, theo ông Mike Watson, Phó Giám đốc Trung tâm Tương lai của xã hội tự do thuộc viện Hudson (Mỹ), thách thức lớn nhất đối với EU lại đến từ bên trong.

Tháng trước, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã chủ trì một hội nghị ở Berlin với nỗ lực nhằm giải quyết cuộc xung đột kéo dài ở Libya. Mặc dù những người tham dự đã cam kết trên giấy tờ về việc tuân thủ lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hiệp Quốc, vốn đã bị phớt lờ từ nhiều năm nay, song các phe phái đang chiến đấu chống lại nhau tại Libya vẫn chưa đạt được một lệnh ngừng bắn hay một thỏa thuận lớn hơn.

Nếu không có những chính sách rõ ràng, làn sóng người tị nạn sẽ khiến châu Âu quá tải.
Nếu không có những chính sách rõ ràng, làn sóng người tị nạn sẽ khiến châu Âu quá tải.

Tuyên bố được công bố sau hội nghị đã đưa ra một lập luận rất đúng đắn rằng “chỉ có một tiến trình chính trị do người Libya và của người Libya mới có thể chấm dứt được cuộc xung đột và mang lại hòa bình lâu dài”. Tuy nhiên, một tiến trình như vậy không chắc sẽ xảy ra. Thủ tướng Merkel nói: “Sự khác biệt giữa các bên là rất lớn, tới nỗi họ không thể đối thoại được với nhau”.

Vấn đề ngay trước mắt của châu Âu đó là cuộc xung đột này gây ra những ảnh hưởng rất sâu rộng. Vấn đề không chỉ là các nhóm khủng bố lợi dụng tình hình bất ổn tại Lybia mà sự mất trật tự tại quốc gia này còn giúp những kẻ buôn người lợi dụng hàng trăm nghìn người đang tìm cách vượt qua biển Địa Trung Hải để vào EU.

Khi những người di cư tới được châu Âu, họ làm nền chính trị châu Âu mất ổn định và EU không có khả năng giải quyết vấn đề này nếu không có sự giúp đỡ của Libya. Từ năm 2015, gần nửa triệu người di cư đã tới được Italy và các đảng cầm quyền dường như không có khả năng ngăn chặn dòng người nhập cư này. Chính điều đó đã góp phần vào sự trỗi dậy của những người theo chủ nghĩa dân túy tại Italy.

Chính phủ bị lật đổ thực sự đã áp dụng nhiều chính sách làm chậm lại đáng kể dòng người nhập cư nhưng vấn đề này còn phải phụ thuộc vào việc Libya ngăn chặn những kẻ buôn lậu người ở châu Phi. Một cuộc nội chiến leo thang ở Libya đe dọa phá hủy chiến lược này.

“Can dự” có lợi

Cuộc khủng hoảng đang diễn ra tại Libya là một mô hình thu nhỏ của thảm kịch đã bám chặt lấy nhiều quốc gia ở Trung Đông. Nếu nó không được xử lý sớm thì chiến tranh tại Libya có thể gieo rắc sự bất ổn sang các nước láng giềng như Tunisia, Ai Cập và kích động thêm nhiều làn sóng tị nạn tràn sang châu Âu.

Cuộc khủng hoảng Libya bắt nguồn từ một cuộc nội chiến giữa nhiều nhóm bị chia rẽ bởi lòng trung thành sắc tộc và tôn giáo, cũng như bởi những niềm tin về hệ tư tưởng. Tất cả đang cạnh tranh nhau để kiểm soát những nguồn thu nhập từ dầu mỏ của đất nước. Hiện nay, có hai phe chính trong cuộc xung đột: đó là Chính phủ Đoàn kết dân tộc Libya (GNA) do những người Hồi giáo chi phối, được quốc tế công nhận, vẫn đang kiểm soát thủ đô Tripoli và phe Quốc hội và Quân đội Quốc gia Libya (LNA) đóng tại Tobruk nằm dưới sự chỉ huy của Nguyên soái Khalifa Haftar có tư tưởng chống Hồi giáo. Mặc dù hầu hết đất nước hiện đều nằm trong sự kiểm soát của nhà độc tài theo chủ nghĩa dân túy Haftar, song Tripoli vẫn chưa bị khuất phục.

Sẽ là thách thức lớn nếu châu Âu là cường quốc bên ngoài duy nhất can dự vào Libya nhưng không phải vậy. Các nước khác đã can thiệp trong nhiều năm qua nhưng cuộc chiến tại Libya gần đây đã thay đổi khi lính đánh thuê gốc Nga tới hỗ trợ thủ lĩnh Khalifa Hifter, buộc Thổ Nhĩ Kỳ phải triển khai các cố vấn quân sự và các lực lượng ủy nhiệm của Syria để hỗ trợ Chính phủ Đoàn kết dân tộc được Liên Hiệp Quốc công nhận của Libya.

Một tàu tị nạn của Libya bị lật nghiêng trong vụ chìm tàu năm 2016.
Một tàu tị nạn của Libya bị lật nghiêng trong vụ chìm tàu năm 2016.

Hiện tại, chưa rõ bên nào thắng cuộc sẽ ít gây ảnh hưởng hơn tới các lợi ích của châu Âu hơn. Nếu thủ lĩnh Hifter chiến thắng, người Nga sẽ tiếp cận được biển Địa Trung Hải tốt hơn so với từ các căn cứ của Nga ở Syria, giúp họ có thể đe dọa sườn phía Nam của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong bất kỳ cuộc đối đầu nào.

Mặt khác, năm ngoái, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã đe dọa trả đũa việc châu Âu chỉ trích các hành động của ông ở Syria bằng cách để cho người tị nạn đang ở Thổ Nhĩ Kỳ tràn vào châu Âu và nếu ông Erdogan kiểm soát được một cửa ngõ lớn khác dẫn vào châu Âu thì ông ta sẽ nắm trong tay quân át chủ bài để chống lại EU.

Rõ ràng, ẩn sau những mối nguy hiểm đó là một thách thức lớn đối với EU. Tháng 4-2019, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người luôn chủ trương ủng hộ EU - đã chống lại phần còn lại của khối bằng việc bác bỏ một nghị quyết lên án cuộc tấn công của thủ lĩnh Hifter. Lý do là vì các tài sản dầu mỏ của Pháp tại Libya đang nằm ở các khu vực chịu sự kiểm soát của Hifter. Kết quả là, như ông Erdogan từng chua chát chỉ ra, châu Âu hoàn toàn bị tê liệt.

Câu chuyện con thuyền bị chìm khiến khoảng 70 người thiệt mạng trên đường đến châu Âu từ Libya ở hải phận Tunisia có lẽ vẫn khiến nhiều người châu Âu ám ảnh. Tuy nhiên, nếu EU không có những quyết đoán về chính sách và nhận được sự đồng thuận từ các nước thành viên thì những thảm kịch tương tự chắc vẫn có thể xảy ra.

Nếu cuộc nội chiến tại Libya tiếp diễn thì những hệ quả của nó chắc chắn sẽ lan sang khác nơi khác của khu vực. Sẽ có thêm nhiều dân tị nạn phải trốn sang châu Âu. Tunisia, Sudan, hay Liban đều có thể trở thành sân khấu cho các thế lực khu vực hay quốc tế thực hiện các cuộc chiến ủy nhiệm với suy nghĩ trở thành bá chủ tiếp theo của thế giới Arab. EU cần có những chính sách và bước đi tỉnh táo để mang lại những lợi ích tối đa cho mình.

Hà Phương (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.