Châu Âu - Tương lai an ninh còn bỏ ngỏ?

Mới đây, trang mạng của Viện Nghiên cứu Hoàng gia Anh về quốc phòng và an ninh (RUSI) đưa ra đánh giá rằng, bối cảnh chiến lược của châu Âu đang thay đổi và quá trình thay đổi để thích ứng của khối này có thể sẽ được thúc đẩy bởi những cú sốc chiến lược hoặc một loạt thay đổi khác.

Cũng theo bài đánh giá này, vấn đề an ninh châu Âu đang ở thời điểm bước ngoặt. Môi trường an ninh của khối đang diễn biến phức tạp và thay đổi mạnh mẽ hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, với những thách thức mới như sự trỗi dậy của Trung Quốc, vấn đề an ninh năng lượng, khủng hoảng khí hậu, hoạt động can thiệp bầu cử và khả năng dễ bị tổn thương trong không gian mạng.

Trong khi đó, những thách thức lâu năm từ phía Đông, câu chuyện an ninh biên giới, di cư và chia sẻ gánh nặng quốc phòng giữa các thành viên vẫn chưa được giải quyết. Cam kết của Mỹ đối với an ninh châu Âu cũng như tầm quan trọng của châu Âu với tư cách là một tác nhân an ninh trên toàn cầu đang ngày càng bị hoài nghi. Môi trường chiến lược của châu Âu đang thay đổi và ngày càng khó đoán, có khả năng sẽ rất khác trong thập niên tới.

Châu Âu - Tương lai an ninh còn bỏ ngỏ? -0
Lực lượng đặc nhiệm Takuba do Pháp dẫn đầu làm nhiệm vụ ở Mali.

Một số diễn biến địa chính trị có khả năng biến đổi môi trường an ninh châu Âu đương đại. Sự cạnh tranh của các cường quốc đã thúc đẩy Mỹ tăng tốc xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Các quốc gia châu Âu riêng lẻ đang củng cố hành động xoay trục này nhưng đó là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng Washington sẽ tập trung vào những nơi khác trong những thập niên tới. Có một điều không thể phủ nhận rằng châu Âu cũng đang trăn trở với thực tế về sự trỗi dậy của Trung Quốc: Sự trỗi dậy này sẽ mang lại cơ hội, mối đe dọa hay thách thức hay là cả 3 điều trên?

Hậu quả về chính trị và hành chính từ Brexit tiếp tục làm tiêu hao năng lực hoạch định chính sách của London và khiến Brussels bị phân tâm. Ngoài ra, mối đe dọa về sự chia rẽ chính trị cũng đang diễn ra khắp lục địa. Những mối đe dọa đối với EU đã xuất hiện rõ ràng ở cả hai bờ eo biển Manche.

Bên cạnh đó, những sự kiện bên ngoài cũng ảnh hưởng không nhỏ tới Lục địa già. Việc Mỹ, NATO và phương Tây rút quân khỏi Afghanistan hồi tháng 8-2021 là một cú sốc kép đối với châu Âu. Thứ nhất, quyết định rút quân của Mỹ được thực hiện một cách đơn phương, chỉ cung cấp cho các thành viên NATO thuộc châu Âu những lựa chọn hạn chế, đồng thời cho thấy rõ việc hai bên không thể thống nhất về một kế hoạch dự phòng hiệu quả và khoảng cách rõ rệt về năng lực quân sự giữa Mỹ và châu Âu. Thứ hai, việc rút quân đã đặt dấu chấm hết cho hoạt động quan trọng đầu tiên của NATO ở bên ngoài khu vực mà đỉnh điểm là một thất bại chiến lược.

Châu Âu - Tương lai an ninh còn bỏ ngỏ? -0
Phái bộ nhận thức hàng hải châu Âu (EMASOH) triển khai tại eo biển Hormuz.

Việc thành lập AUKUS -thỏa thuận hợp tác an ninh chiến lược 3 bên giữa Australia, Anh và Mỹ - đã khiến Pháp tức giận, cho thấy Mỹ và Anh đã hiểu nhầm hoặc không quan tâm đến lợi ích chiến lược và văn hóa của Pháp. Sau những sự kiện này, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng châu Âu nên ngừng “ngây thơ” về Mỹ, cần thể hiện tình đoàn kết mới và quan tâm đến việc bảo vệ chính mình. Lời kêu gọi hàn gắn của Tổng thống Mỹ Joe Biden và người đồng cấp Macron sau AUKUS cũng mở ra cánh cửa cho những thay đổi lớn hơn về an ninh châu Âu, với tuyên bố chung nhấn mạnh “Mỹ cũng nhận thức được tầm quan trọng của một nền quốc phòng châu Âu mạnh mẽ hơn và có năng lực hơn, đóng góp tích cực vào an ninh xuyên Đại Tây Dương và toàn cầu, đóng vai trò bổ sung cho NATO”.

Và châu Âu cũng đã bắt đầu chuyển đổi để đối phó với môi trường đang thay đổi này. Đánh giá thường niên phối hợp về quốc phòng (CARD 2016), Hợp tác cấu trúc thường trực (PESCO 2017) và Sáng kiến can thiệp châu Âu (EI2 2018) là những ví dụ về các phương pháp tiếp cận mới nhằm lèo lái qua một cơ cấu thể chế gồm nhiều cơ quan và mang lại tính linh hoạt. Điểm đáng chú ý là các sáng kiến của EU đang bắt đầu đưa ra những thỏa thuận cho phép các nước tùy chọn tham gia, qua đó cho phép các thành viên không thuộc EU có thể tham gia các sáng kiến cụ thể nếu thấy phù hợp. Sự thích nghi này đã dẫn đến các đợt triển khai lực lượng quan trọng: Lực lượng đặc nhiệm Takuba ở Mali và Phái bộ nhận thức hàng hải châu Âu (EMASOH) tại eo biển Hormuz ở Vùng Vịnh.

Năm 2022 sẽ là một năm quan trọng đối với sự phát triển của an ninh châu Âu. Pháp sẽ giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng châu Âu trong 6 tháng đầu tiên. Bản “Định hướng chiến lược của EU” - trong đó đánh giá về các mối đe dọa chung đối với liên minh - sẽ công bố kết quả. Tuyên bố chung EU - NATO mới sẽ được ký kết, cùng với đó, Hội nghị Thượng đỉnh quốc phòng châu Âu cũng sẽ diễn ra.

Một trong những vấn đề quan trọng trong chương trình nghị sự sắp tới chắc chắn sẽ là “Quyền tự chủ chiến lược của châu Âu”, ý nghĩa thực sự của nó và câu hỏi liệu nó sẽ bổ sung hay cạnh tranh với NATO - vốn chỉ tập trung vào phòng thủ tập thể và quản lý khủng hoảng mà thiếu tính chủ động. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel tuyên bố năm 2022 là “năm về quốc phòng châu Âu” và trụ cột đầu tiên trong quyền tự chủ của châu Âu sẽ là kinh tế và xã hội, thứ hai là an ninh và lấy liên minh Đại Tây Dương làm “xương sống”.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.