Châu Âu - Tương lai an ninh còn bỏ ngỏ?

Mới đây, trang mạng của Viện Nghiên cứu Hoàng gia Anh về quốc phòng và an ninh (RUSI) đưa ra đánh giá rằng, bối cảnh chiến lược của châu Âu đang thay đổi và quá trình thay đổi để thích ứng của khối này có thể sẽ được thúc đẩy bởi những cú sốc chiến lược hoặc một loạt thay đổi khác.

Cũng theo bài đánh giá này, vấn đề an ninh châu Âu đang ở thời điểm bước ngoặt. Môi trường an ninh của khối đang diễn biến phức tạp và thay đổi mạnh mẽ hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, với những thách thức mới như sự trỗi dậy của Trung Quốc, vấn đề an ninh năng lượng, khủng hoảng khí hậu, hoạt động can thiệp bầu cử và khả năng dễ bị tổn thương trong không gian mạng.

Trong khi đó, những thách thức lâu năm từ phía Đông, câu chuyện an ninh biên giới, di cư và chia sẻ gánh nặng quốc phòng giữa các thành viên vẫn chưa được giải quyết. Cam kết của Mỹ đối với an ninh châu Âu cũng như tầm quan trọng của châu Âu với tư cách là một tác nhân an ninh trên toàn cầu đang ngày càng bị hoài nghi. Môi trường chiến lược của châu Âu đang thay đổi và ngày càng khó đoán, có khả năng sẽ rất khác trong thập niên tới.

Châu Âu - Tương lai an ninh còn bỏ ngỏ? -0
Lực lượng đặc nhiệm Takuba do Pháp dẫn đầu làm nhiệm vụ ở Mali.

Một số diễn biến địa chính trị có khả năng biến đổi môi trường an ninh châu Âu đương đại. Sự cạnh tranh của các cường quốc đã thúc đẩy Mỹ tăng tốc xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Các quốc gia châu Âu riêng lẻ đang củng cố hành động xoay trục này nhưng đó là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng Washington sẽ tập trung vào những nơi khác trong những thập niên tới. Có một điều không thể phủ nhận rằng châu Âu cũng đang trăn trở với thực tế về sự trỗi dậy của Trung Quốc: Sự trỗi dậy này sẽ mang lại cơ hội, mối đe dọa hay thách thức hay là cả 3 điều trên?

Hậu quả về chính trị và hành chính từ Brexit tiếp tục làm tiêu hao năng lực hoạch định chính sách của London và khiến Brussels bị phân tâm. Ngoài ra, mối đe dọa về sự chia rẽ chính trị cũng đang diễn ra khắp lục địa. Những mối đe dọa đối với EU đã xuất hiện rõ ràng ở cả hai bờ eo biển Manche.

Bên cạnh đó, những sự kiện bên ngoài cũng ảnh hưởng không nhỏ tới Lục địa già. Việc Mỹ, NATO và phương Tây rút quân khỏi Afghanistan hồi tháng 8-2021 là một cú sốc kép đối với châu Âu. Thứ nhất, quyết định rút quân của Mỹ được thực hiện một cách đơn phương, chỉ cung cấp cho các thành viên NATO thuộc châu Âu những lựa chọn hạn chế, đồng thời cho thấy rõ việc hai bên không thể thống nhất về một kế hoạch dự phòng hiệu quả và khoảng cách rõ rệt về năng lực quân sự giữa Mỹ và châu Âu. Thứ hai, việc rút quân đã đặt dấu chấm hết cho hoạt động quan trọng đầu tiên của NATO ở bên ngoài khu vực mà đỉnh điểm là một thất bại chiến lược.

Châu Âu - Tương lai an ninh còn bỏ ngỏ? -0
Phái bộ nhận thức hàng hải châu Âu (EMASOH) triển khai tại eo biển Hormuz.

Việc thành lập AUKUS -thỏa thuận hợp tác an ninh chiến lược 3 bên giữa Australia, Anh và Mỹ - đã khiến Pháp tức giận, cho thấy Mỹ và Anh đã hiểu nhầm hoặc không quan tâm đến lợi ích chiến lược và văn hóa của Pháp. Sau những sự kiện này, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng châu Âu nên ngừng “ngây thơ” về Mỹ, cần thể hiện tình đoàn kết mới và quan tâm đến việc bảo vệ chính mình. Lời kêu gọi hàn gắn của Tổng thống Mỹ Joe Biden và người đồng cấp Macron sau AUKUS cũng mở ra cánh cửa cho những thay đổi lớn hơn về an ninh châu Âu, với tuyên bố chung nhấn mạnh “Mỹ cũng nhận thức được tầm quan trọng của một nền quốc phòng châu Âu mạnh mẽ hơn và có năng lực hơn, đóng góp tích cực vào an ninh xuyên Đại Tây Dương và toàn cầu, đóng vai trò bổ sung cho NATO”.

Và châu Âu cũng đã bắt đầu chuyển đổi để đối phó với môi trường đang thay đổi này. Đánh giá thường niên phối hợp về quốc phòng (CARD 2016), Hợp tác cấu trúc thường trực (PESCO 2017) và Sáng kiến can thiệp châu Âu (EI2 2018) là những ví dụ về các phương pháp tiếp cận mới nhằm lèo lái qua một cơ cấu thể chế gồm nhiều cơ quan và mang lại tính linh hoạt. Điểm đáng chú ý là các sáng kiến của EU đang bắt đầu đưa ra những thỏa thuận cho phép các nước tùy chọn tham gia, qua đó cho phép các thành viên không thuộc EU có thể tham gia các sáng kiến cụ thể nếu thấy phù hợp. Sự thích nghi này đã dẫn đến các đợt triển khai lực lượng quan trọng: Lực lượng đặc nhiệm Takuba ở Mali và Phái bộ nhận thức hàng hải châu Âu (EMASOH) tại eo biển Hormuz ở Vùng Vịnh.

Năm 2022 sẽ là một năm quan trọng đối với sự phát triển của an ninh châu Âu. Pháp sẽ giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng châu Âu trong 6 tháng đầu tiên. Bản “Định hướng chiến lược của EU” - trong đó đánh giá về các mối đe dọa chung đối với liên minh - sẽ công bố kết quả. Tuyên bố chung EU - NATO mới sẽ được ký kết, cùng với đó, Hội nghị Thượng đỉnh quốc phòng châu Âu cũng sẽ diễn ra.

Một trong những vấn đề quan trọng trong chương trình nghị sự sắp tới chắc chắn sẽ là “Quyền tự chủ chiến lược của châu Âu”, ý nghĩa thực sự của nó và câu hỏi liệu nó sẽ bổ sung hay cạnh tranh với NATO - vốn chỉ tập trung vào phòng thủ tập thể và quản lý khủng hoảng mà thiếu tính chủ động. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel tuyên bố năm 2022 là “năm về quốc phòng châu Âu” và trụ cột đầu tiên trong quyền tự chủ của châu Âu sẽ là kinh tế và xã hội, thứ hai là an ninh và lấy liên minh Đại Tây Dương làm “xương sống”.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?