Châu Âu có nên sợ Hy Lạp?

Chiến thắng của đảng Syriza chống đường lối “thắt lưng buộc bụng” của châu Âu tại Hy Lạp đã biến mối lo ngại của lãnh đạo EU thành hiện thực. Hy Lạp sau đây sẽ rời Eurozone và gây ra một hiệu ứng domino cho các thành viên khác? Khu vực đồng tiền chung châu Âu liệu có sụp đổ vì Hy Lạp?

Cuộc bầu cử Quốc hội Hy Lạp hôm 25/1 đã đem lại chiến thắng cho đảng Syriza với 149/300 ghế. Như vậy chỉ thiếu 2 chỗ trong Quốc hội là đảng này đạt đa số cần thiết để toàn quyền lãnh đạo. Cùng ngày, Syriza đã liên minh với một đảng cánh hữu, đảng Hy Lạp Độc lập (Greek Independents) để thành lập chính phủ. Sẽ là hết sức bình thường nếu đây chỉ là một cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn.

Điều khiến lãnh đạo khối EU mà Hy Lạp là một quốc gia thành viên, lo ngại là cả hai đảng vừa giành chiến thắng đều muốn chấm dứt tình trạng thắt lưng buộc bụng và tái đàm phán nợ Hy Lạp. Đây là điều hoàn toàn không thể chấp nhận vì nó đi ngược lại chính sách tài chính kinh tế hiện nay của EU nhằm kiểm soát và bình ổn nợ công ở các nước thành viên.

Cuộc bầu cử trước thời hạn này diễn ra sau khi Hy Lạp 3 lần thất bại trong việc bầu chọn tổng thống mới do các đảng phái mâu thuẫn về chính sách kinh tế đang khiến quốc gia này lâm vào tình trạng trì trệ về kinh tế, tỉ lệ thất nghiệp cao (hơn phân nửa thanh niên thất nghiệp, người già thiếu trợ cấp, lương tối thiểu của công nhân chỉ bằng phân nửa đồng nghiệp Pháp).

Các đảng cực tả ở Hy Lạp, trong đó có Syriza, đổ lỗi cho chính sách thắt chặt chi tiêu mà EU buộc Chính phủ Athens phải thực hiện. Theo họ, chính sách hà khắc này đã khiến nền kinh tế Hy Lạp không thể phát triển được. Đối với số đông cử tri Hy Lạp, chính sách tiết kiệm do 3 định chế tài chính quốc tế là Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng Thế giới (WB) và Liên minh châu Âu (EU) áp đặt như một liều "thuốc đắng" vừa thiếu hiệu quả vừa là một sự sỉ nhục cho Hy Lạp sau 9 đợt cải cách.

Trước bầu cử, đảng Syriza tuyên bố không muốn Hy Lạp rời Eurozone, nhưng sẽ yêu cầu các chủ nợ tiến hành đàm phán lại các điều khoản cứu trợ. Nay họ đã chiến thắng. Vậy đảng này sẽ xử trí thế nào với các khoản nợ và xa hơn tương lai nào đang chờ đợi Hy Lạp ở phía trước?

Sắp tới, đảng Syriza sẽ phải đàm phán với “Bộ ba” (gồm EU, ECB và IMF), chủ nợ của 70,5% tổng nợ của Hy Lạp, để nhận được khoản trợ cấp 5,3 tỉ euro cuối cùng vào tháng 2 tới. Tiếp theo, là phải đạt được thỏa thuận về độ an toàn cần thiết mà các chủ nợ muốn áp dụng với Hy Lạp để thoát khỏi chương trình hỗ trợ. Nhận định về mối quan hệ giữa hai bên, các chuyên gia kinh tế cho biết, trên thực tế, sự đối đầu giữa Syriza và “Bộ ba” không đến mức nặng nề như người ta tưởng. Hiện nay, IMF cũng nhận thấy rằng chính sách khắc khổ quá hà khắc đối với người Hy Lạp.

Hàng ngàn người ủng hộ Syriza đã đổ xuống đường tụ tập trước Đại học Athens để mừng chiến thắng đêm 25/1.

Hàng ngàn người ủng hộ Syriza đã đổ xuống đường tụ tập trước Đại học Athens để mừng chiến thắng đêm 25/1.

Về lý thuyết, giảm bớt nợ cho Hy Lạp có thể diễn ra dưới 2 hình thức. Khả năng thứ nhất, thuyết phục hơn cả, là không chạm tới tổng nợ, nhưng sẽ kéo dài thời gian thanh khoản và giảm bớt lãi suất. Việc này sẽ giúp thanh trả khoản nợ hàng năm. Khả năng thứ hai là xóa bớt một phần nợ. Thế nhưng, điều này khó có thể xảy ra vì một số nước nợ khác như Bồ Đào Nha và Ailen, với khoản nợ lên tới hơn 120% GDP, cũng có thể vin vào để yêu cầu xóa bớt nợ.

Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận với các chủ nợ, Hy Lạp có thể đưa ra lựa chọn mất khả năng thanh toán, tức tuyên bố phá sản. Như vậy, khu vực Eurozone sẽ mất tối đa 256,4 tỉ euro và các nước thành viên của khối lại phải gánh chịu.

Khả năng Hy Lạp rút khỏi EU cũng được các chuyên gia nêu lên, cho dù rất khó có thể xảy ra. Vì thứ nhất, 73% người Hy Lạp muốn nước mình ở lại trong khu vực đồng euro. Tiếp theo, nếu rút khỏi khối, đồng tiền Hy Lạp sẽ được tái định giá. Các khoản nợ của Hy Lạp hiện đang được tính theo đồng euro, sẽ chiếm tới 200% GDP của nước này. Khi đó Hy Lạp chắc chắn sẽ phá sản. Và khu vực đồng euro sẽ bất ổn.

Theo đánh giá của các chuyên gia, ít có khả năng tình hình tại Hy Lạp lây lan sang các nước Nam Âu khác, như Tây Ban Nha hay Bồ Đào Nha, so với cách đây 3 năm. Vì trước hết, do các ngân hàng của các quốc gia này đã vững chắc hơn. Ngoài ra, nếu có vấn đề, ECB sẽ mua lại công nợ của các nước này.

Tuy nhiên, kết quả bầu cử tại Hy Lạp lại tác động tới nhiều tổ chức cánh tả của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp, vốn xem chủ trương tranh đấu của Syriza là luồng gió cách mạng trong bối cảnh ảm đạm của kinh tế chung trong vùng euro. Theo Tổng thư ký đảng Xã hội Bồ Đào Nha Antonio Costa, chiến thắng của cánh tả Hy Lạp là dấu hiệu đổi mới ở châu Âu. Đối đầu với khó khăn, Hy lạp và Tây Ban Nha đã liên kết với nhau chống đường lối khắc khổ của Bruxelles theo mô hình Đức. Đối với Italia thì biến cố lịch sử tại Hy Lạp sẽ làm cho châu Âu bớt cứng rắn hơn.

Ở lại Eurozone có nghĩa Hy Lạp sẽ phải tiếp tục thực hiện những biện pháp khắc khổ “đầy đau đớn” và điều này sẽ là một sự thất hứa của đảng cầm quyền Syriza. Nhưng kịch bản ra khỏi Eurozone cũng chưa chắc sẽ mang lại cho Hy Lạp một viễn cảnh tốt đẹp hơn, thậm chí có thể là mầm mống kích động những mâu thuẫn xã hội vốn đang âm ỉ trong lòng Hy Lạp. Kịch bản nào cho tương lai của Hy Lạp là điều khó ai có thể trả lời, nhưng chắc chắn sắp tới sẽ là quãng thời gian đàm phán khó khăn giữa Hy Lạp với “Bộ ba” chủ nợ.

Lãnh đạo đảng cực tả Syriza, Alexis Tsipras thông báo thắng lợi.

Lãnh đạo đảng cực tả Syriza, Alexis Tsipras thông báo thắng lợi.

Có lẽ phải cần một thời gian mới có thể thấy được những lời hứa của Syriza sẽ thành hiện thực hay chỉ là “ảo vọng” như giới chuyên gia Đức cảnh báo. Nhưng điều chắc chắn là kết quả bầu cử Hy Lạp đã mang lại niềm hy vọng cho cánh tả châu Âu muốn chinh phục quyền lực từ tay các đảng truyền thống để thực hiện một chính sách kinh tế ngược với chủ trương tăng thu giảm chi.

Thực tế bản thân các lãnh đạo châu Âu cũng bắt đầu thấy rằng chính sách thắt lưng buộc bụng của họ đã không phát huy hiệu quả mà còn đang là nguy cơ đẩy cả khối EU vào khủng hoảng. Ngày 22/1 vừa qua, Mario Draghi, Chủ tịch ECB, thông báo là định chế này quyết định tung ra một chương trình mua lại nợ công và tư, tổng cộng hơn 1.100 tỉ euro.

Theo lời ông Draghi, các nợ này sẽ được mua trung bình là 60 tỉ euro mỗi tháng, kể từ tháng 3/2015 cho đến cuối tháng 9-2016 và thậm chí còn kéo dài thêm, cho đến khi nào lạm phát trở về ở mức khoảng dưới 2% một chút. Việc mua lại nợ chủ yếu sẽ do ngân hàng trung ương của 19 quốc gia Eurozone thực hiện. Đây là cách từng được Ngân hàng Trung ương Nhật Bản và Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ sử dụng, nhằm tác động lên các lãi suất, thúc đẩy hoạt động kinh tế qua việc huy động tín dụng và đẩy giá cả tăng trở lại, để hồi phục từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Chủ tịch ECB khẳng định, chương trình mua lại nợ sẽ góp phần đẩy lạm phát tăng trở lại, nhưng ông Draghi khuyến cáo chính phủ các nước vùng euro và Ủy ban châu Âu không nên chỉ dựa vào chính sách tiền tệ, mà phải có chính sách đẩy mạnh đầu tư để kích thích tăng trưởng kinh tế.

Hành động của ECB đã dẫn đến các phản ứng trái ngược. Một số nhà phân tích e ngại nó được đưa ra quá muộn. Các kinh tế gia khác lại nghi ngờ biện pháp mua trái phiếu sẽ dẫn đến việc giới tiêu thụ và doanh nghiệp lại mua và đầu tư thêm nữa. Đức, nền kinh tế lớn nhất của khu vực châu Âu, phản đối việc mua trái phiếu vì lo ngại rằng biện pháp kích thích kinh tế này sẽ khiến những nền kinh tế yếu nhất của khối, như Hy Lạp, có ít động lực để cải cách những chính phủ ngập trong nợ nần của họ.

Báo chí Pháp đã khen ngợi quyết định dũng cảm của ông Draghi, đã dám bất chấp thái độ đối nghịch của Đức để nới lỏng chính sách tiền tệ chung, nhằm thúc đẩy tăng trưởng châu Âu đang hết sức èo uột. Cụ thể, ông Draghi đã thành công trong việc thuyết phục được Hội đồng Quản trị ECB là cần phải có một bước tiến quyết định để thoát ra khỏi lối mòn đang de dọa kinh tế châu Âu, một cấm kị được ghi trong các hiệp định châu Âu, là không được tài trợ cho thâm hụt ngân sách bằng cách tạo thêm tiền.

Nước Đức luôn luôn chống lại mọi chính sách bơm tiền vào nền kinh tế. Thế nhưng, Draghi đã dám đi ngược lại với tính chính thống của Đức để đẩy một châu Âu ù lì về kinh tế tiến lên, tránh cho châu Âu khỏi bị một "thập kỷ lãng phí" như trường hợp Nhật Bản, nơi mà cả tăng trưởng lẫn tăng giá đều không có.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.