Châu Á, OPEC và năng lượng hóa thạch

Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu năm 2023 (COP28) đã bế mạc với thỏa thuận “chuyển đổi khỏi năng lượng hóa thạch”. Sau một cuộc tranh đấu kéo dài giữa những người ủng hộ và những người phản đối việc “loại bỏ dần” nguồn năng lượng này, các nhà đàm phán đã tìm ra một công thức ít ràng buộc hơn, cho phép đạt được sự đồng thuận.

Phải mất 28 hội nghị để tất cả các nguồn năng lượng hóa thạch được xem xét. Điều này cho thấy mức độ quan tâm của cộng đồng quốc tế khi đối mặt với biến đổi khí hậu. Thỏa thuận cuối cùng mà từng từ trong đó đã được đàm phán quyết liệt quy định thực hiện “sự chuyển đổi khỏi việc sử dụng năng lượng hóa thạch trong các hệ thống năng lượng một cách hợp lý, có trật tự và cân bằng, bằng cách thúc đẩy hành động trong thập kỷ quan trọng này, nhằm đạt được mức trung hòa carbon vào năm 2050 theo những khuyến nghị khoa học”. Ý tưởng tăng tốc này đến năm 2030 đáp ứng yêu cầu của Mỹ và châu Âu cũng như các khuyến nghị của Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA).

1.jpg -0
Pháp gần như là quốc gia duy nhất ở châu Âu có tỷ lệ năng lượng hóa thạch và năng lượng hạt nhân ở mức tương đương.

Nhu cầu tăng tốc là rõ ràng khi mà lượng phát thải CO2 vẫn tiếp tục tăng 1,1% vào năm 2023, so với 0,9% vào năm 2022. Theo IEA, cần phải giảm 42% lượng phát thải CO2 vào năm 2030 để ở lại quỹ đạo tương thích với xu hướng nhiệt độ toàn cầu nóng lên giới hạn ở mức 1,5 độ C. Những tiến bộ trong hệ thống hỗn hợp năng lượng đã diễn ra rất chậm, và châu Á - Thái Bình Dương vẫn không dẫn đầu cuộc đua chậm chạp này, bất chấp sự phát triển nhanh chóng của những năng lượng mới ở Trung Quốc, Ấn Độ và các nơi khác.

Từ năm 1990, tỷ trọng năng lượng hóa thạch trong hệ thống hỗn hợp năng lượng toàn cầu chỉ giảm 5 điểm, từ 86,9% năm 1990 xuống còn 81,8% vào năm 2022. Trung Đông là nơi không phát triển chút nào và hầu như vẫn dựa vào năng lượng hóa thạch (98,5%). 1990 cũng là năm đánh dấu khu vực châu Á - Thái Bình Dương có một hệ thống hỗn hợp năng lượng thiên về năng lượng hóa thạch hơn mức trung bình của thế giới, tuy nhiên châu lục này đã phát triển nhanh hơn một chút theo hướng khử carbon, với tỷ trọng nhiên liệu hóa thạch giảm 6,4 điểm, tương đương với Bắc Mỹ, nhưng vẫn ở trên mức trung bình của thế giới. Châu lục duy nhất đang tiến bộ hơn đáng kể là châu Âu (giảm 12,7 điểm), song năng lượng hóa thạch vẫn chiếm ưu thế (chỉ có Pháp ở mức 50% nhờ năng lượng hạt nhân), bất chấp cam kết được đưa ra từ Hội nghị Kyoto 1997.

OPEC lần này đi đầu trong việc chống lại sự thay đổi. Bởi vì COP27 tập trung vào một nguồn năng lượng hóa thạch duy nhất là than đá, nên COP28 mở rộng phạm vi chuyển đổi năng lượng sang dầu mỏ và khí đốt. Các nước châu Á đã nấp sau sự phản kháng của các nước Trung Đông để tránh những công thức quá ràng buộc trong văn bản cuối cùng của Hội nghị.

Trung Quốc đã thể hiện mong muốn “mang tính xây dựng” trong giai đoạn chuẩn bị cũng như trong quá trình diễn ra COP28 bằng Bản tuyên bố chung với Mỹ vừa qua - được gọi là “Tuyên bố Sunnylands” - nhất trí rằng các nỗ lực phải tiếp tục tăng gấp 3 công suất năng lượng tái tạo vào năm 2030. Về phần mình, phái đoàn Ấn Độ đã yêu cầu giảm nhẹ mức độ trong Tuyên bố Glasgow (COP27) vào năm 2023 liên quan đến than đá. Trong văn bản cuối cùng của Hội nghị, cụm từ “loại bỏ dần” than đá đã được thay thế bằng “giảm dần”. Quan điểm này được tái khẳng định trong chuyến thăm Dubai của Thủ tướng Narendra Modi đầu tháng 12/2023 vừa qua. Còn Nhật Bản, chính sách của họ có tên là “Code GX” (nghĩa là “Chuyển đổi xanh”). Kế hoạch này nhấn mạnh đến những công nghệ được gọi là “than sạch”, đặc biệt chuyển qua quá trình thu hồi và lưu trữ carbon (CCS) do các nhà máy nhiệt điện thải ra hoặc đồng phát dựa trên amoniac và than đá. Nhật Bản, với công suất lắp đặt 54GW, có số lượng nhà máy nhiệt điện than lớn thứ 4 trên thế giới sau Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ. Và nước này vẫn đang có kế hoạch tăng công suất một cách hạn chế cho đến năm 2030.

Theo sáng kiến của Pháp và Mỹ, tuyên bố tăng gấp 3 lần công suất hạt nhân dân sự đến năm 2050 đã được thông qua bên lề COP28. Tuyên bố này được 23 quốc gia ký kết, trong đó có 9 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu và 3 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương là Nhật Bản, Hàn Quốc và Mông Cổ. Trung Quốc và Ấn Độ vẫn chưa ký tuyên bố này. Tỷ trọng năng lượng hạt nhân trong hệ thống hỗn hợp năng lượng toàn cầu đã giảm từ 6% năm 1990 xuống chỉ còn 4% vào năm 2022. Không có sự đồng thuận về sự hồi sinh của lĩnh vực này, nhưng có ý kiến cho rằng năng lượng hạt nhân có thể góp phần vào quá trình chuyển đổi năng lượng đang được ủng hộ.

Nhìn chung, sự thận trọng của các nước châu Á trong các cuộc tranh luận tại COP28 vừa phản ánh vấn đề chủ quyền, vừa phản ánh chủ nghĩa hiện thực liên quan đến những tham vọng trái ngược với chủ nghĩa tự nguyện của châu Âu. Văn bản cuối cùng của Hội nghị có giá trị chính là nhấn mạnh vai trò trung tâm của năng lượng hóa thạch trong hiện tượng nóng lên toàn cầu. Nó xác định một tầm nhìn và cố gắng thúc đẩy khả năng tăng tốc. Châu Á - Thái Bình Dương với 53% lượng phát thải khí nhà kính và mức tăng 90% kể từ năm 2015, sẽ có ý nghĩa quyết định trong việc biến mục tiêu này thành hiện thực.

Ngọc Lan

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.