Tham dự Hội nghị có 12 nguyên thủ, một thủ tướng, một phó chủ tịch nước, 2 phó thủ tướng, nhiều bộ trưởng và đại diện của 26 nước thành viên, nhiều nước và tổ chức quốc tế là quan sát viên và khách mời của CICA. Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Hội nghị.
Ytưởng về tổ chức Hội nghị cấp cao về Phối hợp hành động và Các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA) được Tổng thống Kazakhstan, Nursultan Nazarbeyev đưa ra lần đầu tại Đại hội lần thứ 47 Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tháng 10/1992. Và mười năm sau đó, Hội nghị CICA lần thứ nhất đã được tổ chức tại Almaty, Kazakhstan, đầu tháng 4/2002.
Hội nghị CICA lần thứ tư diễn ra tại Thượng Hải trong bối cảnh châu Á đang phải đối mặt với những thách thức chung về an ninh và phát triển. Những căng thẳng mới nảy sinh do thái độ ngang ngược của một số thế lực quốc tế trong những tham vọng lãnh thổ bất hợp pháp đang gây nên nhiều lo ngại về an ninh và ổn định trong khu vực. Không ngẫu nhiên mà Hội nghị CICA lần thứ tư đã lấy chủ đề là “Tăng cường đối thoại, lòng tin và phối hợp hành động vì một châu Á hòa bình, ổn định và hợp tác”. Phần lớn các bài phát biểu của các đoàn tại Hội nghị đều nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng môi trường hòa bình, ổn định thuận lợi cho phát triển chung, tăng cường các biện pháp xây dựng lòng tin ở khu vực; đề cao các quy chuẩn và nguyên tắc của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hiệp Quốc; giải quyết hòa bình các tranh chấp lãnh thổ trên biển.
Đại diện các đoàn cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải chống can thiệp, áp đặt, gây sức ép, sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực; kêu gọi tăng cường nỗ lực bảo đảm an ninh chính trị, an ninh hàng hải, an ninh năng lượng, an ninh lương thực; tăng cường hợp tác, trao đổi về kinh tế, thương mại, đầu tư, văn hóa, giao lưu nhân dân; đồng thời thúc đẩy liên kết để phát huy lợi thế của các khu vực...
Tham dự Hội nghị, Tổng thống Nga Vladimir Putin nêu rõ: “Hiện nay vẫn chưa giảm bớt những nguy cơ như sự phổ biến vũ khí giết người hàng loạt, chủ nghĩa khủng bố, sự cuồng tín tôn giáo, nạn tội phạm có tổ chức xuyên biên giới, cướp biển, gây nên những hiểm họa cho toàn bộ khu vực. Một yếu tố gây mất ổn định nghiêm trọng là các vấn đề liên quan tới Syria và tiến trình hòa giải ở Trung Đông. Tất cả chúng ta đều hiểu rằng, để chống lại một cách có hiệu quả những thách thức như thế phải cần tới những nỗ lực tập thể và cụ thể . Khu vực đang cần tới một kiến trúc an ninh có thể đảm bảo quyền bình đẳng trong hợp tác, sự cân đối đích thực các lực lượng và sự hài hòa các quyền lợi. Chúng tôi cho rằng, tất cả những việc này đều phải dựa trên cơ sở không thể chia cắt được của an ninh. Một hệ thống an ninh đích thực và bình đẳng ở châu Á sẽ phải dựa trên sự cân đối ngoại giao song phương và đa phương, tránh bất cứ một hệ thống, liên minh khép kín và chật hẹp nào. Chỉ với cách tiếp cận như thế mới có thể giúp tránh bùng nổ trong khu vực những đứt gãy chính trị và tư tưởng mới...”.
Trong bài phát biểu của mình, Phó Chủ tịch nước ta Nguyễn Thị Doan đã kêu gọi các nước châu Á cùng nhau thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác nhằm thực hiện nguyện vọng chung của nhân dân châu Á là hòa bình, ổn định và phát triển. Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cho rằng sự thiếu vắng lòng tin là một trong những nguyên nhân chính của những bất ổn hiện nay ở Trung Đông-Bắc Phi, trong các tranh chấp chủ quyền, biển đảo tại khu vực... Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan khẳng định, phải có lòng tin mới có hòa bình, ổn định; phải có hòa bình, ổn định lâu dài mới có phát triển bền lâu; đồng thời, lòng tin cần được gây dựng qua các cam kết và hành động nhất quán của các nước, phù hợp với những chuẩn mực chung, đó là tuân thủ Hiến chương Liên Hiệp Quốc và luật pháp quốc tế.
Cũng trong bài phát biểu của mình, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đã nhấn mạnh, Tuyên bố của Hội nghị thượng đỉnh CICA nêu rõ, phù hợp với Hiến chương Liên Hiệp Quốc và các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, các nước khẳng định tôn trọng chủ quyền, độc lập, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, kiềm chế không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Trên cơ sở đó, Việt Nam mong muốn các bất đồng và tranh chấp hiện nay ở khu vực được giải quyết theo tinh thần trên...
Đề cập tới “câu chuyện nóng” là vấn đề Biển Đông hiện nay, Phó Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Thị Doan khẳng định thiện chí của Việt Nam thúc đẩy giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 và Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)...
Nhận thức rõ những hiểm họa đang đe dọa an ninh và hòa bình ở châu Á hiện nay, phát biểu tại Hội nghị, Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc đã kêu gọi các nước trong khu vực hãy vượt qua những bất đồng mang tính lịch sử bằng con đường hợp tác trên cơ sở những lợi ích chung. Ông Ban Ki-moon nhận xét rằng châu Á hiện đang trên đà đi lên. Tốc độ phát triển cao và tiềm năng của châu Á tạo nên sự lạc quan. Thế nhưng, ông Ban Ki-moon cũng chỉ ra những mối đe dọa chính cho sự thịnh vượng của châu Á. Trước hết, đó là cuộc xung đột dai dẳng đang diễn ra ở Syria, sự phổ biến vũ khí hạt nhân, những tranh chấp lãnh thổ, chủ nghĩa khủng bố và sự biến đổi khí hậu...
Ông Ban Ki-moon nhấn mạnh rằng, những hiện tượng thời tiết bất thường và những thay đổi khí hậu hiện đang là mối đe dọa thực tế đối với hòa bình và an ninh ở khu vực cũng như trên toàn thế giới: “Hệ lụy của chúng sẽ mang tính hủy diệt đối với cả môi trường lẫn con người. Các nhà khoa học đã cảnh báo rằng, mối nguy hiểm sẽ càng ngày càng gia tăng và mọi sự chậm trễ sẽ chỉ mang lại nhiều tổn thất hơn. Việc châu Á sẽ chọn phương thức nào để đi trong lĩnh vực năng lượng sẽ đóng vai trò then chốt trên con đường phát triển bền vững...”.
Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc kêu gọi các quốc gia có ảnh hưởng đối với các bên xung đột ở Syria hãy bộc lộ thái độ nhất quán đích thực đối với việc giảm nhiệt tình hình ở quốc gia này và tìm kiếm một giải pháp chính trị... Ông cũng bày tỏ mối lo ngại trước việc phổ biến trong khu vực vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí giết người hàng loạt khác. Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc đặc biệt nêu ra tình hình “dễ bùng nổ” trên bán đảo Triều Tiên...
Ông Ban Ki-moon cũng bày tỏ sự lo ngại trước hiện tượng gia tăng các cuộc tranh chấp lãnh thổ và những tuyên bố không mang tính xây dựng từ các nước thành viên Hội nghị cấp cao về Phối hợp hành động và Các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á... Ông Ban Ki-moon nhấn mạnh: “Văn hóa đối thoại từ xa xưa đã là một thuộc tính của châu Á. Tất cả chúng ta tập trung ở đây để củng cố niềm tin và gia tăng sự hợp tác. Cư dân trong khu vực hy vọng ở tầm nhìn xa và sự anh minh của các bạn sẽ giúp giải quyết các bất đồng bằng con đường đối thoại phù hợp với luật pháp quốc tế...”
