Cái giá của trung tâm dữ liệu

Một khía cạnh quan trọng trong cuộc chạy đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) là việc xây dựng các trung tâm dữ liệu. Microsoft, Amazon, Google và các tập đoàn công nghệ khác đang thi nhau xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn thế giới nhằm phục vụ nhu cầu xử lý ngày càng tăng của AI. Và bất kỳ cuộc chay đua kinh tế - công nghệ nào cũng đặt ra những câu hỏi về sự bền vững đối với môi trường và dân sinh địa phương.

Lợi ích không dành cho dân địa phương

Microsoft hiện đang vận hành một trung tâm dữ liệu tại làng La Esperanza, xã Colón, bang Querétaro, Mexico. Họ cũng sắp hoàn thành việc xây dựng trung tâm thứ hai đặt tại đây. Microsoft để lấy lòng dân làng đã cho mở một “lớp học đi động” đặt trong thùng container tái chế. Trung tâm dữ liệu đi vào vận hành từ năm 2024 trong khi lớp học chỉ mới hoạt động cầm chừng, tổng cộng chưa đầy 1 tháng.

khã´ng-ai-biết-ä‘iều-gã¬-ä‘ang-diá»…n-ra-bãªn-trong-cã¡c-trung-tã¢m-dữ-liệu.jpeg -0
Không ai biết điều gì đang diễn ra bên trong các trung tâm dữ liệu

Bà Hortensia là chủ quán bánh taco ở bên cạnh trung tâm dữ liệu Microsoft. Là hàng xóm của nhau nhưng bà Hortensia không hề biết điều gì đang diễn ra ở trong trung tâm. Ngoài lớp hàng rào dây thép gai cao gần 3m và hệ thống camera an ninh dày đặc, cơ sở này còn có bảo vệ có vũ trang canh gác 24/24 giờ. Điều mà bà chủ quán và những người dân Esperanza biết là trung tâm dữ liệu không đem lại cho họ nhiều điều tốt đẹp.

Sau khi trung tâm dữ liệu Microsoft đi vào vận hành, thiếu nước trở thành chuyện thường ngày với dân làng. Suối La Esperanza, nguồn nước sinh hoạt chính của dân làng, đã cạn kho đến mức lớp phù sa dưới đáy còn không in nổi dấu chân người.

Microsoft, Amazon và Google - 3 tập đoàn dẫn đầu cuộc đua AI - đang khẩn trương xây dựng vô số trung tâm dữ liệu tại các nước nói tiếng Tây Ban Nha. Riêng ở Querétaro, Mexico thì các trung tâm dữ liệu tập trung tại một số khu công nghiệp nằm ở phía đông bắc tiểu bang. Không phải ngẫu nhiên mà khu vực đông bắc Querétaro cũng đang hứng chịu tình trạng thiếu nước và thiếu điện nghiêm trọng. Vấn đề nằm ở chỗ kể cả khi người dân địa phương biết bên nào chịu trách nhiệm, họ không biết tìm ai để khiếu nại.

Trước đây các trung tâm dữ liệu chủ yếu phục vụ những hoạt động đơn giản như tìm kiếm website, vận hành mạng lưới hòm thư điện tử... không cần nhiều diện tích hay điện năng. Mọi chuyện thay đổi sau khi OpenAI đem ChatGPT đi “trình làng” tháng 11/2022. Để các AI như ChatGPT hoạt động được thì buộc phải có những trung tâm dữ liệu có quy mô cực kỳ lớn với hàng trăm máy chủ hoạt động cùng lúc. Những trung tâm như vậy không những tiêu thụ lượng điện năng khổng lồ mà còn tiêu thụ rất nhiều nước để làm mát hệ thống máy tính. Vậy là ở những nơi khô nóng như Mexico có nhiều trung tâm dữ liệu đã khoan giếng để trực tiếp hút nước làm mát. Việc này gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất và sinh hoạt của người dân xung quanh.

Microsoft đang vận hành hai trung tâm dữ liệu tại khu công nghiệp Vesta, Querétaro. Vào tháng 10/2023, giữa lúc trung tâm còn đang thi công, chính quyền địa phương cấp cho công ty vận hành cơ sở này giấy phép khai thác 25 triệu lít nước mỗi năm. Theo các nguồn tin địa phương thì hai trung tâm dữ liệu thực tế đã khai thác gấp nhiều lần con số trên. Chưa hết, họ khai thác từ tầng chứa nước trong lòng thung lũng San Juan del Río. Nguồn nước này hiện được ước tính thiếu hụt khoảng 56,9 triệu lít nước so với ngưỡng an toàn.

Ai trả giá?

Khu tự trị Aragón của Tây Ban Nha là một “điểm nóng” trung tâm dữ liệu khác. Chỉ riêng Amazon Web Service (công ty con chuyên cung cấp dịch vụ máy chủ của Tập đoàn Amazon) đã xây dựng 3 trung tâm dữ liệu ở El Burgo de Ebro, Villanueva de Gállego và khu công nghiệp PHLUS. Họ cũng đang trong quá trình xây dựng hai trung tâm nữa tại La Cartuja và khu công nghiệp Walqa.

Chính quyền khu tự trị Aragón đã coi kinh tế công nghệ cao nói chung và trung tâm dữ liệu nói riêng là mũi nhọn phát triển. Chủ tịch khu tự trị Jorge Azcón mới phát biểu rằng ông muốn biến Aragón thành “Virginia của Tây Ban Nha”. Bang Virginia của Mỹ hiện là tiểu bang có nhiều trung tâm dữ liệu nhất quốc gia này. Chính quyền và báo chí thường nhắc nhiều tới tiềm năng về công ăn việc làm do các trung tâm dữ liệu đem lại. Nhưng các trung tâm dữ liệu thực chất đã tạo ra bao nhiêu việc làm mới?

Álvaro Sanz, thành viên đảng cánh tả Izquierda Unida và thành viên hội đồng nhân dân Aragón, nhận xét với tờ El Pais: “Chính quyền nhiều nơi đang đi theo một xu hướng đáng lo ngại. Họ mù quáng chạy theo các mô hình phát triển và những đại dự án kinh tế mà không hề tính đến ảnh hưởng đối với môi trường hay mạng lưới điện nước. Mặt khác các dự án trên vẫn chưa chứng tỏ rằng chúng sẽ đem lại được những lợi ích như đã hứa, mà chính quyền cũng không có khả năng giám sát đem lại lợi ích của dự án.”

Đảng Izquierda Unida đang kiến nghị đề xuất một loạt chính sách mới trước hội đồng nhân dân Aragón với mục tiêu tăng khả năng giám sát của chính quyền đối với các trung tâm dữ liệu. Điểm chung của những chính sách này là chuẩn bị cho nhà chức trách trước khả năng các trung tâm dữ liệu mở rộng quy mô.

Người dân quận La Pincoya, thủ đô Santiago của Chile có cách phản ứng còn quyết liệt hơn. Tập đoàn Amazon cách đây gần ba năm tuyên bố mở dự án xây dựng ba trung tâm dữ liệu tại Santiago, trong đó một cơ sở đặt tại La Pincoya. Công trình này cùng với các dự án phụ trợ trực tiếp ảnh hưởng đến đất ở của hàng nghìn hộ dân tại khu vực, chủ yếu là dân lao động. Mặt khác việc xây dựng trung tâm sẽ buộc chính quyền địa phương phải đóng cửa và quy hoạch lại công viên đặt tại đồi Punta Mocha, không gian xanh duy nhất ở trong quận.

Cách La Pincoya khoảng hai tiếng lái xe là huyện Cerillos, nơi dự án xây dựng trung tâm dữ liệu của Google đang bị đình chỉ thi công. Tòa án tỉnh Santiago đã ra phán quyết vào năm 2024 là Google chưa đủ thành khẩn trong việc báo cáo về tác động môi trường đến từ dự án trung tâm dữ liệu, nhất là trong bối cảnh Santiago đang trải qua cuộc khủng hoảng thiếu nước trầm trọng. Đây là kết quả của sự đấu tranh của các nhà hoạt động xã hội sau nhiều tháng ròng rã.

Lê Công Vũ

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.