Kỷ niệm 450 năm Ngày sinh đại văn hào Anh William Shakespeare (1564-2014)

Cách tôn vinh độc nhất vô vị

William Shakespeare (1564-1616) là nhà thơ, nhà viết kịch nổi tiếng của nước Anh thời Phục hưng, tác giả của nhiều vở kịch bất hủ hiện vẫn được công diễn tại nhiều nhà hát trên thế giới như "Othello", "Hamlet", "Romeo và Juliet"... Ngày 23/4 vừa qua là chẵn 450 năm ngày sinh của ông. Nhân dịp này, không chỉ ở Anh - quê hương của William Shakespeare - mà tại nhiều quốc gia, các hoạt động kỷ niệm bậc thiên tài đã liên tiếp diễn ra với nhiều hình thức tôn vinh mới lạ, độc đáo...

Trước tiên cần phải nói ngay rằng, trong tiểu sử của Shakespeare có một điểm lạ, đó là ngày sinh của ông (23 tháng tư) cũng chính là ngày mất của ông. Và lễ kỷ niệm 450 năm ngày sinh của ông khá gần với lễ kỷ niệm 400 năm ngày mất của ông. Có lẽ vì thế mà tại Anh, hàng loạt chương trình kỷ niệm, triển lãm cũng như phim tài liệu về Shakespeare đã và sẽ được thực hiện một vệt từ cuối tháng tư 2014 cho tới tận tháng tư 2016, đúng vào dịp kỷ niệm 400 năm ngày mất của Shakespeare. Không chỉ có vậy, theo dự tính của các quan chức du lịch Anh thì lễ hội kỷ niệm 400 năm ngày mất của Shakespeare - được xác định là một "lễ hội quốc gia" - về quy mô sẽ không thua kém gì Olympic diễn ra tại London năm 2012.

Trở lại với lễ kỷ niệm 450 năm ngày sinh của tác giả "Romeo và Juliet":  

Tại thị trấn Stratford Upon Avon, quê hương của Shakespeare, Ban tổ chức cho căng một lá cờ khổng lồ có in hình Shakespeare ngay trung tâm thị trấn. Mở đầu lễ hội là màn diễu hành với sự tham gia của hàng ngàn người dân và du khách từ trung tâm thị trấn tới mộ của Shakespeare đặt tại Nhà thờ Holy Trinity (đây cũng là nơi nhà soạn kịch vĩ đại được làm lễ rửa tội). Đoàn diễu hành đi theo một chiếc xe có 2 ngựa kéo, bên trên đặt một chiếc bánh sinh nhật khổng lồ, nhiều tầng, gắn con số 450 - ứng với năm sinh của  Shakespeare.

Dường như đã thành thông lệ, những người tham gia đoàn diễu hành đều mặc trang phục giống trang phục được thể hiện trong bức chân dung vẽ lúc sinh thời Shakespeare hoặc giống trang phục của những nhân vật nổi tiếng mà ông mô tả trong các vở kịch của mình. Các du khách tỏ ra rất hứng khởi khi được đặt trên mộ nhà soạn kịch mà họ yêu mến những bông hoa tươi thắm.

Được biết, tại nơi chôn nhau cắt rốn của Shakespeare, truyền thống kỷ niệm ngày sinh của ông mới bắt đầu cách đây 100 năm nhưng ngay từ lần đầu tiên, nó đã thu hút được sự quan tâm tham gia của nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng, kể cả một số chính khách. Hiện mỗi năm, Stratford Upon Avon thu hút được 3 triệu lượt du khách tới tham quan. 

Chân dung Shakespeare được thể hiện bằng vệt sáng của... pháo hoa.

Chân dung Shakespeare được thể hiện bằng vệt sáng của... pháo hoa.

Cũng tại Stratford Upon Avon, đúng vào ngày 23/4 vừa qua, một nhà hát mang tên Shakespeare đã cho tiến hành màn bắn pháo hoa rực rỡ trên nóc nhà hát của mình nhằm kỷ niệm 450 năm ngày sinh của nhà soạn kịch lỗi lạc. Điểm độc đáo là, trong màn trình diễn này, các vệt sáng của pháo hoa đã được sắp xếp, tạo hình thành bức chân dung khổng lồ của Shakespeare nổi bật trên nền trời thị trấn quê hương.

Hòa vào khí thế chào đón sự kiện trọng đại liên quan tới Shakespeare, vào ngày 23/4 vừa qua, đoàn kịch Reduced Shakespeare gồm các nghệ sĩ hài người Mỹ đã có cách kỷ niệm 450 năm ngày sinh của tác giả "Romeo và Juliet" hết sức độc đáo: Trong vòng 1 giờ, các nghệ sĩ của đoàn đã lần lượt biểu diễn các phiên bản rút gọn của "Romeo và Juliet", "Hamlet", "Othello", "Macbeth" và những vở kịch khác của Shakespeare trong một chiếc máy bay khi nó đang bay ở độ cao…11.000 mét. Khán giả của show diễn "có một không hai" này là các hành khách trên chuyến bay của Hãng Hàng không Easyjet đang bay theo lịch trình từ London đến Verona (nơi đã trở thành bối cảnh quen thuộc trong kịch của Shakespeare).

Chương trình biểu diễn của đoàn kịch  Reduced Shakespeare không hề là một sự ngẫu hứng mà đã có sự chuẩn bị kỹ càng từ trước. Bằng chứng là trên thân chiếc máy bay nói trên có in bức chân dung khổng lồ của Shakespeare. Hiệu quả nghệ thuật đến đâu chưa nói, chỉ biết là, màn trình diễn hôm ấy của đoàn kịch Reduced Shakespeare hiện đang được tổ chức Guinness xem xét công nhận là "cuộc biểu diễn sân khấu… cao nhất thế giới".

Cũng là lập kỷ lục - nhưng ở khía cạnh khác - nhân dịp kỷ niệm 450 năm ngày sinh Shakespeare, Nhà hát Globe ở London cũng đã lên kế hoạch cho chương trình lưu diễn vòng quanh thế giới (dự kiến kéo dài trong hai năm). Theo đó, vở  "Hamlet" - một trong những vở kịch đặc sắc nhất của Shakespeare sẽ được biểu diễn tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Triều Tiên. Hiện một số nhà nghiên cứu đang đặt vấn đề: Liệu tình tiết chàng Hoàng tử Hamlet đã giết người chú Claudius của mình để trả thù cho cha có khiến khán giả Triều Tiên liên tưởng tới vụ nhà lãnh đạo Kim Jong-un thanh trừng người chú rể của mình cách đây vài tháng? Và vì thế mà đoàn kịch có thể bị gây khó dễ? Bất kể những ý kiến căn ngan, lãnh đạo Nhà hát Globe vẫn khẳng định quyết tâm giữ nguyên ý định ban đầu. Với họ, kịch của Shakespeare cần phải được đến với đông đảo công chúng trên thế giới, càng nhiều càng tốt.

Đoàn kịch Reduced Shakespeare diễn vở "Hamlet" trên máy bay.

Đoàn kịch Reduced Shakespeare diễn vở "Hamlet" trên máy bay.

Theo kế hoạch, chương trình lưu diễn của Nhà hát Globe sẽ kết thúc vào năm 2016 tại Đan Mạch, cụ thể hơn là tại tòa lâu đài Kronborg, là nơi đã được William Shakespeare chọn làm nền cho vở kịch nổi tiếng này.

Được biết, cách đây 10 năm, đúng vào dịp kỷ niệm 440 năm ngày sinh Shakespeare, tại London, lãnh đạo Nhà hát Globe đã có sáng kiến tổ chức một buổi công diễn vở "Hamlet" của Shakespeare, theo đó, khán giả đến xem đã được mời lên sân khấu để cùng tham gia vào vở diễn, qua đó thể hiện tình cảm của mình đối với nhà viết kịch vĩ đại. Lời mời gọi này đã được hưởng ứng nhiệt liệt. Khán giả xếp thành một hàng dài, chờ lên sân khấu để tham gia vở diễn. Thậm chí, ông Ken Livingstone, Thị trưởng London khi ấy cũng hào hứng lên sân khấu để tham gia vai Hamlet. 

Tại Hàn Quốc, kế hoạch kỷ niệm 450 năm ngày sinh của Shakespeare cũng được giới chức văn hóa nước này chuẩn bị chu đáo. Một loạt tác phẩm kịch nói, opera, điện ảnh… được dàn dựng, chuyển thể từ tác phẩm của nhà đại văn hào Anh đã và sẽ tiếp tục ra mắt công chúng. Đặc biệt, bộ phim "Romeo và Juliet" của đạo diễn Baz Luhmann, với diễn xuất của hai diễn viên chính là Leonard DiCaprio và Clair Danes được sản xuất từ năm 1996 đã được công chiếu lại tại Hàn Quốc vào ngày 27/4.

Bên cạnh các hoạt động biểu diễn, để tỏ lòng biết ơn và tưởng nhớ tới một trong những nhà viết kịch xuất sắc nhất của mọi thời đại, tại Anh, các bảo tàng như Victoria và Albert đã cho trưng bày những kỷ vật liên quan tới cuộc đời Shakespeare. Phần nhiều trong đó là các đạo cụ, các trang phục mà nhiều đạo diễn đã sử dụng cách đây nhiều năm khi đưa tác phẩm của Shakespeare lên sân khấu.

Không chỉ có vậy, trước thời điểm diễn ra lễ kỷ niệm chừng hai tháng, Giáo sư Hildegard Hammerschmidt - Hummet thuộc Trường Đại học Mainz (Đức) đã công bố hai bức chân dung mà ông cho là của Shakespeare do các nhà nghiên cứu Đức mới tìm được. Một bức được xác định là chân dung Shakespeare khi ông 30 tuổi, với nụ cười đắc thắng khi đạt được những thành tựu văn học bước đầu và một bức được cho là chân dung Shakespeare khi ông đã 50 tuổi, với ánh mắt cương nghị, trang phục lịch lãm…

Theo James Bednarz, giáo sư Anh ngữ tại Đại học Long Island ở New York, Mỹ, ảnh hưởng của Shakespeare là vô cùng to lớn (ở Mỹ, số lượng tác phẩm được dàn dựng của Shakespeare bao giờ cũng nhiều gấp ba lần so với một tác giả Mỹ được dàn dựng nhiều vở kịch nhất). Ngay cả những người không có điều kiện nghiên cứu kỹ lưỡng tác phẩm của Shakespeare cũng vẫn có thể cảm nhận được dấu ấn thiên tài của ông.

Có thể nói, vượt lên tất cả những nhân vật nổi tiếng nhất trong lịch sử Anh quốc cả trong quá khứ lẫn hiện tại, Shakespeare chính là một đại diện văn hóa xuất sắc có vai trò kết nối người dân của xứ sở sương mù với cư dân nhiều nước trên thế giới. Bởi vậy, việc các nhà hoạch định văn hóa Anh long trọng tổ chức các hoạt động tưởng nhớ Shakespeare với những hoạt động phong phú, đa dạng chính là một trong những nỗ lực nhằm "xuất khẩu văn hóa" Anh ra toàn thế giới

Hoàng Ngọc Thọ

Các tin khác

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan tọa lạc trên đường Đông Phương Hồng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, do Nhà nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Nguyễn Tử Chương sáng lập từ năm 2020. Đó là một không gian nghiêm tĩnh, lưu giữ những tư liệu, kỷ vật thiêng liêng về cựu chiến binh - nhà giáo Nguyễn Tử Lan cùng đồng đội - những người đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngay từ những ngày đầu, và góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc.

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.