Các lệnh trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ tác động gì tới NATO?

Các biện pháp trừng phạt mà Mỹ áp đặt đối với Thổ Nhĩ Kỳ hồi trung tuần tháng 12 theo Đạo luật chống đối thủ thông qua trừng phạt (CAATSA) vì hành vi mua hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga, cho thấy sự khác biệt ngày càng tăng về tư duy chiến lược giữa hai đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Nguy cơ chia rẽ

Các lệnh trừng phạt nhắm vào Ủy ban Công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ (SSB) - cơ quan chuyên mua sắm quân sự của nước này cùng người đứng đầu là Giám đốc Ismail Demir và 3 quan chức cấp cao khác. Theo giới quan sát, căng thẳng giữa Mỹ-Thổ Nhĩ Kỳ đã gia tăng khi Washington thẳng tay gạt bỏ Ankara khỏi “Chương trình máy bay chiến đấu F-35” hồi tháng 7-2019 để thể hiện sự bất bình trước việc Thổ Nhĩ Kỳ khăng khăng rằng họ mua thiết bị phòng không của Nga chứ không phải của Mỹ.

“Rạn nứt trong quan hệ ngoại giao hiện có nguy cơ trở thành sự đối đầu do nhu cầu chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ khác với nhu cầu của Mỹ. Với tiềm năng ngày càng cứng rắn giữa Washington và Ankara, nguy cơ Thổ Nhĩ Kỳ rút khỏi NATO là rất lớn”, hãng AP nhận định.

Hệ thống phòng không S-400 của Nga mà Thổ Nhĩ Kỳ mua đã khiến Mỹ không bằng lòng.
Hệ thống phòng không S-400 của Nga mà Thổ Nhĩ Kỳ mua đã khiến Mỹ không bằng lòng.

Trên thực tế, bức tranh chiến lược đối với tất cả các thành viên NATO đã thay đổi đáng kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Được thiết kế để kiềm chế Liên Xô khi đó, NATO đã không ngừng tìm cách đổi mới tổ chức cũng như sứ mệnh của mình nhưng nguyên tắc sáng lập của nó thì không thay đổi. Mặc dù có rất ít nguy cơ NATO tan rã nhưng chắc chắn liên minh này sẽ bị giáng một đòn nặng nề nếu Thổ Nhĩ Kỳ rời đi.

Việc tách khỏi NATO đã có tiền lệ. Pháp từng rút khỏi cơ cấu chỉ huy của liên minh vào năm 1967 và chỉ tái gia nhập vào năm 2009. Đấy là chuyện của Pháp, còn với Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia đóng góp quân nhân lớn nhất của NATO sau Mỹ, thì hoàn toàn khác. Khi mối đe dọa về tầm ảnh hưởng rộng lớn của Nga đối với phương Tây giảm dần, ngoài NATO, Ankara ngày càng hướng đến những nhu cầu và mối quan tâm chiến lược của riêng mình. Cụ thể, Thổ Nhĩ Kỳ đã lên tiếng và nhấn mạnh rằng họ sẽ không dung thứ cho bất kỳ loại khu tự trị nào của người Kurd trước ngưỡng cửa của mình.

Ankara coi việc Mỹ ủng hộ Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo, một trong số ít các tổ chức vũ trang nước ngoài được Mỹ coi là có hiệu quả trong cuộc chiến chống Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) là một nguy cơ và khiến mối quan hệ đồng minh chuyển biến theo chiều hướng xấu đi. SDF chủ yếu gồm các chiến binh của Đơn vị bảo vệ nhân dân (YPG) mà Thổ Nhĩ Kỳ coi là nhóm “khủng bố” có liên hệ với đảng Công nhân người Kurd (PKK) nằm ngoài vòng pháp luật.

“Thổ Nhĩ Kỳ phải lựa chọn. Họ muốn tiếp tục là một đối tác quan trọng trong liên minh quân sự thành công nhất lịch sử, hay thích mạo hiểm an ninh của mối quan hệ đối tác đó bằng cách đưa ra những quyết định liều lĩnh làm suy yếu liên minh của chúng ta?”, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence cảnh báo Thổ Nhĩ Kỳ vào năm ngoái trong một cuộc họp của NATO. Nhận xét thẳng thừng này khiến Ankara tức giận.

Phó Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Fuat Oktay đã phản pháo lại bằng dòng tweet: “Mỹ phải lựa chọn. Liệu họ muốn tiếp tục là đồng minh của Thổ Nhĩ Kỳ hay mạo hiểm tình bạn của chúng ta bằng cách hợp lực với những kẻ khủng bố để làm suy yếu khả năng phòng thủ của đồng minh NATO chống lại kẻ thù?”. Và chính trong bầu không khí ngày càng tồi tệ ấy, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhận được và sau đó đã thử nghiệm hệ thống S-400 do Nga sản xuất.

Hệ thống phòng không Patriot của Mỹ, mặc dù đã được chứng minh khả năng chiến đấu nhưng kém hơn rõ rệt so với S-400 của Nga - một hệ thống có thể theo dõi mục tiêu nhiều gấp 3 lần Patriot và bắn hạ chúng ở khoảng cách gấp 5 lần. Điều này có nghĩa là nó vừa có thể phòng thủ nhưng cũng thực thi vùng cấm bay đối với máy bay đối phương và ở một mức độ hạn chế thì là tên lửa đạn đạo tầm ngắn.

Lần này, cũng chính Phó Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Fuart Oktay kêu gọi Mỹ đạt được tình bạn thay vì áp đặt các biện pháp trừng phạt: “Như mọi khi, chúng tôi sẽ tiếp tục đứng về phía lẽ phải, phù hợp với lợi ích của quốc gia. Chúng tôi không sợ lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ. Thổ Nhĩ Kỳ không nản lòng trước bất kỳ lệnh trừng phạt nào”.

Quan hệ đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ - Mỹ ngày càng rạn nứt.
Quan hệ đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ - Mỹ ngày càng rạn nứt.

Ảnh hưởng của Nga

Hãng CNN phân tích, các biện pháp trừng phạt nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ phần nào kìm hãm tổ hợp công nghiệp-quân sự đang phát triển nhanh chóng của nước này. Hợp tác giữa các công ty quốc phòng của Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ ít nhất sẽ bị đình trệ. Điều này có thể thúc đẩy Thổ Nhĩ Kỳ hình thành các sáng kiến hợp tác với các cường quốc quốc phòng công nghệ cao khác và ngày càng phụ thuộc ít hơn vào các thiết bị quân sự do Mỹ sản xuất cũng như đa dạng hóa đối tượng cung cấp vũ trang và tăng cường sản xuất vũ khí trong nước. Ước tính, các lệnh trừng phạt của Mỹ có thể ảnh hưởng tới 40% giá trị ngành công nghiệp quốc phòng của Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong ngắn hạn, các lệnh trừng phạt sẽ ảnh hưởng mạnh đến lực lượng không quân của Thổ Nhĩ Kỳ. Thương vụ F-35 là một phần không thể thiếu của chiến lược hiện đại hóa không quân với các bộ phận của máy bay được chế tạo ở Thổ Nhĩ Kỳ. Hiện đã bị cấm tham gia chương trình, Ankakra đang tìm cách thiết kế máy bay phản lực tiên tiến của riêng mình nhưng còn lâu mới sản xuất được và bay thử nghiệm.

Trong khi đó, phi đội máy bay chiến đấu F-16 già cỗi - xương sống của lực lượng không quân Thổ Nhĩ Kỳ sẽ cần các bộ phận thay thế nhưng họ lại không thể mua được. Các máy bay cũ hơn, mặc dù được nâng cấp nhưng vẫn cần được bảo dưỡng nhiều hơn, điều này áp dụng cho phần lớn lực lượng không quân của Thổ Nhĩ Kỳ như máy bay tiếp dầu, máy bay vận tải và máy bay cảnh báo sớm (đều được mua từ Mỹ).

Bên cạnh đó, lực lượng không quân Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang thiếu hụt phi công được đào tạo do cuộc đàn áp sau cuộc đảo chính năm 2016 vì bị coi là đồng lõa một phần trong nỗ lực này và số lượng lớn nhân viên có kinh nghiệm bị sa thải. Chưa hết, ngày càng hoạt động tích cực trên một số mặt trận, các máy bay phản lực của Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia bảo vệ các tàu hải quân và tàu thăm dò dầu khí của Thổ Nhĩ Kỳ trong cuộc đối đầu gần đây với Hy Lạp...

Do đó, giờ đây, Ankara sẽ phải cân nhắc mua máy bay tiên tiến từ các nước khác. Với Pháp chắc là khó bởi hai quốc gia này ngày càng mâu thuẫn. Pháp đang giúp Hy Lạp - láng giềng của Thổ Nhĩ Kỳ và là đối thủ trong khu vực, tái trang bị cho mình các máy bay chiến đấu Rafale tiên tiến, trang bị tên lửa Meteor tầm xa và có khả năng hoạt động cao.

Nga, hiện đang có lợi, là quốc gia duy nhất trên thực tế có thể giúp Thổ Nhĩ Kỳ giải quyết sự thiếu hụt này trong nhu cầu tương lai của lực lượng không quân ít nhất là cho đến khi các thiết kế riêng của Thổ Nhĩ Kỳ cho máy bay chiến đấu tiên tiến trong nước thành hiện thực. Mối quan hệ năng động giữa Ankara-Moscow là sự đan xen giữa cạnh tranh và hợp tác.

Huyền Chi

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.