Các chuyên gia tâm lý học trợ giúp CIA tra tấn tù nhân?

Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), tổ chức nghiên cứu khoa học lớn nhất của các nhà tâm lý học Mỹ và Canada, đang rơi vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất sau khi một báo cáo được tiết lộ mới đây cho thấy các thành viên của tổ chức này dính líu sâu vào chương trình tra tấn tù nhân gây tranh cãi dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush sau ngày 11/9/2001.

Báo cáo dày 542 trang vạch trần sự dối trá kéo dài nhiều năm trời của các chuyên gia tâm lý học về nghi vấn hợp tác giữa họ với Cục Tình báo trung ương (CIA) và Lầu Năm Góc. Tiết lộ này đã dẫn đến quyết định sa thải một số quan chức APA đồng thời bộc lộ nguy cơ nhiều thành viên khác sẽ bị tước giấy phép hành nghề cũng như khả năng bị truy tố trước tòa án.

Báo cáo là kết quả cuộc điều tra kéo dài 7 tháng dưới sự lãnh đạo của David Hofman - luật sư Hãng luật Sidley Austin - theo yêu cầu từ Ban giám đốc APA.

Trong hơn một thập niên, APA - trụ sở tại Washington DC. - tuyên bố luôn tuân thủ chuẩn mực đạo đức một cách nghiêm ngặt khi cấm hơn 130.000 thành viên của mình dính líu đến những cuộc tra tấn tù nhân của quân đội và cơ quan tình báo. Giới chức APA cũng lên tiếng bác bỏ cáo buộc của giới truyền thông cho rằng các thành viên của tổ chức này có liên quan đến chương trình tra tấn tăng cường của CIA sau ngày 11/9.

Nhưng báo cáo của David Hoffman lại kết luận: Một số quan chức hàng đầu của APA làm việc với giới chức Lầu Năm Góc để "tìm kiếm sự dung hòa giữa chính sách đạo đức của tổ chức và chính sách về tra tấn của Bộ Quốc phòng".

Giám đốc phụ trách đạo đức APA Stephen Behnke.
Giám đốc phụ trách đạo đức APA Stephen Behnke.

Theo báo cáo, Giám đốc phụ trách đạo đức APA Stephen Behnke đã bí mật nhận được hợp đồng trợ giúp các chuyên gia thẩm vấn tù nhân từ Lầu Năm Góc. Stephen Behnke là Giám đốc APA từ tháng 11/2000 và lợi dụng vị trí của mình để kiềm chế những người bất đồng chính kiến.

Chủ tịch APA Nadine Kaslow cho biết, Behnke không còn làm việc cho APA sau ngày 8/7 khi tổ chức này nhận được báo cáo của David Hoffman. Tuy nhiên, bà Kaslow không tiết lộ Behnke tự nguyện từ chức hay bị sa thải.

Sau khi báo cáo của David Hoffman được công bố hôm 10/7 vừa qua, APA đã chính thức phát đi lời xin lỗi. Bà Nadine Kaslow dự báo trong thời gian tới sẽ có những thay đổi diễn ra tại APA.

Theo bà Nadine Kaslow: "Những hành động, chính sách và sự thiếu độc lập trước ảnh hưởng từ chính quyền được mô tả trong báo cáo của David Hoffman đã bộc lộ sự thất bại trong việc tuân thủ những giá trị cốt lõi của chúng tôi. Chúng tôi hối tiếc một cách sâu sắc và xin lỗi vì hành vi và những hậu quả đã xảy ra".

Trụ sở APA ở Washington DC.
Trụ sở APA ở Washington DC.

APA cũng đang xem xét những đề xuất cấm các nhà tâm lý học tham gia vào các cuộc thẩm vấn và thay đổi các chính sách về đạo đức cũng như một số thay đổi khác. Sự dính líu của giới chuyên gia tâm lý học trong các chương trình thẩm vấn là đề tài gây tranh cãi sôi nổi trong nhiều năm dài. Một báo cáo khác, do những người chỉ trích APA được công bố hồi tháng 4 vừa qua, cũng có những kết luận tương tự. Tuy nhiên, báo cáo của David Hoffman mô tả chi tiết hơn về vai trò của giới chuyên gia APA trong chương trình thẩm vấn tù nhân.

Dưới thời chính quyền George W. Bush, CIA tiến hành những cuộc tra tấn hết sức tàn bạo gọi là "tăng cường" bao gồm kỹ thuật giội nước "waterboarding" bị lên án mạnh mẽ. Những cuộc tra tấn dã man được tiến hành trong những nhà tù bí mật của CIA trên khắp thế giới.

Sự bất đồng quan điểm nổ ra bên trong CIA không bao lâu sau khi chương trình tra tấn tù nhân bắt đầu tiến hành. Vào khoảng cuối năm 2002, lãnh đạo Văn phòng Dịch vụ Y tế (OMS) của CIA Terrence DeMay lên tiếng phản đối sự tham gia của James Mitchell vào chương trình thẩm vấn của họ. James Mitchell - nhà tâm lý học và là huấn luyện viên tham gia chương trình của Không quân Mỹ gọi là SERE (tồn tại, lẩn trốn, đối đầu và đào thoát) - nghĩa là chương trình đào tạo khả năng sinh tồn cho binh sĩ, tránh bị kẻ địch bắt giữ cũng như đối phó với cuộc thẩm vấn. Mitchell cũng là cố vấn trong ban cố vấn CIA trong đó bao gồm 2 cựu chủ tịch APA.

Báo cáo của David Hoffman.
Báo cáo của David Hoffman.

Theo báo cáo của Hoffman, chính phản ứng của DeMay đã dẫn đến cuộc tranh cãi ầm ĩ trong nội bộ CIA về việc liệu sự tham gia của các nhà tâm lý học vào chương trình thẩm vấn tù nhân có vi phạm đạo đức hay không. Tháng 3/2004, một số chuyên gia y khoa CIA - bao gồm bác sĩ tâm thần Charles Morgan và nhà tâm lý học Kirk Hubbard đã gửi email đến APA bày tỏ mối lo ngại của họ về sự tham gia chương trình thẩm vấn của các nhà tâm lý học có thể vi phạm chuẩn mực đạo đức của tổ chức này. 

Susan McDaniel, thành viên ủy ban đặc biệt được APA thành lập để đánh giá báo cáo điều tra của David Hoffman, cho rằng: "Báo cáo Hoffman chứa đựng những phát hiện chưa từng biết đến trước đây về những trường hợp câu kết vi phạm đạo đức". Một người phát ngôn của Lầu Năm Góc cho biết nơi đây đang đánh giá báo cáo Hoffman và chưa thể đưa ra bình luận gì.

Thiên Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.