Các chuyên gia tâm lý học trợ giúp CIA tra tấn tù nhân?

Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), tổ chức nghiên cứu khoa học lớn nhất của các nhà tâm lý học Mỹ và Canada, đang rơi vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất sau khi một báo cáo được tiết lộ mới đây cho thấy các thành viên của tổ chức này dính líu sâu vào chương trình tra tấn tù nhân gây tranh cãi dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush sau ngày 11/9/2001.

Báo cáo dày 542 trang vạch trần sự dối trá kéo dài nhiều năm trời của các chuyên gia tâm lý học về nghi vấn hợp tác giữa họ với Cục Tình báo trung ương (CIA) và Lầu Năm Góc. Tiết lộ này đã dẫn đến quyết định sa thải một số quan chức APA đồng thời bộc lộ nguy cơ nhiều thành viên khác sẽ bị tước giấy phép hành nghề cũng như khả năng bị truy tố trước tòa án.

Báo cáo là kết quả cuộc điều tra kéo dài 7 tháng dưới sự lãnh đạo của David Hofman - luật sư Hãng luật Sidley Austin - theo yêu cầu từ Ban giám đốc APA.

Trong hơn một thập niên, APA - trụ sở tại Washington DC. - tuyên bố luôn tuân thủ chuẩn mực đạo đức một cách nghiêm ngặt khi cấm hơn 130.000 thành viên của mình dính líu đến những cuộc tra tấn tù nhân của quân đội và cơ quan tình báo. Giới chức APA cũng lên tiếng bác bỏ cáo buộc của giới truyền thông cho rằng các thành viên của tổ chức này có liên quan đến chương trình tra tấn tăng cường của CIA sau ngày 11/9.

Nhưng báo cáo của David Hoffman lại kết luận: Một số quan chức hàng đầu của APA làm việc với giới chức Lầu Năm Góc để "tìm kiếm sự dung hòa giữa chính sách đạo đức của tổ chức và chính sách về tra tấn của Bộ Quốc phòng".

Giám đốc phụ trách đạo đức APA Stephen Behnke.
Giám đốc phụ trách đạo đức APA Stephen Behnke.

Theo báo cáo, Giám đốc phụ trách đạo đức APA Stephen Behnke đã bí mật nhận được hợp đồng trợ giúp các chuyên gia thẩm vấn tù nhân từ Lầu Năm Góc. Stephen Behnke là Giám đốc APA từ tháng 11/2000 và lợi dụng vị trí của mình để kiềm chế những người bất đồng chính kiến.

Chủ tịch APA Nadine Kaslow cho biết, Behnke không còn làm việc cho APA sau ngày 8/7 khi tổ chức này nhận được báo cáo của David Hoffman. Tuy nhiên, bà Kaslow không tiết lộ Behnke tự nguyện từ chức hay bị sa thải.

Sau khi báo cáo của David Hoffman được công bố hôm 10/7 vừa qua, APA đã chính thức phát đi lời xin lỗi. Bà Nadine Kaslow dự báo trong thời gian tới sẽ có những thay đổi diễn ra tại APA.

Theo bà Nadine Kaslow: "Những hành động, chính sách và sự thiếu độc lập trước ảnh hưởng từ chính quyền được mô tả trong báo cáo của David Hoffman đã bộc lộ sự thất bại trong việc tuân thủ những giá trị cốt lõi của chúng tôi. Chúng tôi hối tiếc một cách sâu sắc và xin lỗi vì hành vi và những hậu quả đã xảy ra".

Trụ sở APA ở Washington DC.
Trụ sở APA ở Washington DC.

APA cũng đang xem xét những đề xuất cấm các nhà tâm lý học tham gia vào các cuộc thẩm vấn và thay đổi các chính sách về đạo đức cũng như một số thay đổi khác. Sự dính líu của giới chuyên gia tâm lý học trong các chương trình thẩm vấn là đề tài gây tranh cãi sôi nổi trong nhiều năm dài. Một báo cáo khác, do những người chỉ trích APA được công bố hồi tháng 4 vừa qua, cũng có những kết luận tương tự. Tuy nhiên, báo cáo của David Hoffman mô tả chi tiết hơn về vai trò của giới chuyên gia APA trong chương trình thẩm vấn tù nhân.

Dưới thời chính quyền George W. Bush, CIA tiến hành những cuộc tra tấn hết sức tàn bạo gọi là "tăng cường" bao gồm kỹ thuật giội nước "waterboarding" bị lên án mạnh mẽ. Những cuộc tra tấn dã man được tiến hành trong những nhà tù bí mật của CIA trên khắp thế giới.

Sự bất đồng quan điểm nổ ra bên trong CIA không bao lâu sau khi chương trình tra tấn tù nhân bắt đầu tiến hành. Vào khoảng cuối năm 2002, lãnh đạo Văn phòng Dịch vụ Y tế (OMS) của CIA Terrence DeMay lên tiếng phản đối sự tham gia của James Mitchell vào chương trình thẩm vấn của họ. James Mitchell - nhà tâm lý học và là huấn luyện viên tham gia chương trình của Không quân Mỹ gọi là SERE (tồn tại, lẩn trốn, đối đầu và đào thoát) - nghĩa là chương trình đào tạo khả năng sinh tồn cho binh sĩ, tránh bị kẻ địch bắt giữ cũng như đối phó với cuộc thẩm vấn. Mitchell cũng là cố vấn trong ban cố vấn CIA trong đó bao gồm 2 cựu chủ tịch APA.

Báo cáo của David Hoffman.
Báo cáo của David Hoffman.

Theo báo cáo của Hoffman, chính phản ứng của DeMay đã dẫn đến cuộc tranh cãi ầm ĩ trong nội bộ CIA về việc liệu sự tham gia của các nhà tâm lý học vào chương trình thẩm vấn tù nhân có vi phạm đạo đức hay không. Tháng 3/2004, một số chuyên gia y khoa CIA - bao gồm bác sĩ tâm thần Charles Morgan và nhà tâm lý học Kirk Hubbard đã gửi email đến APA bày tỏ mối lo ngại của họ về sự tham gia chương trình thẩm vấn của các nhà tâm lý học có thể vi phạm chuẩn mực đạo đức của tổ chức này. 

Susan McDaniel, thành viên ủy ban đặc biệt được APA thành lập để đánh giá báo cáo điều tra của David Hoffman, cho rằng: "Báo cáo Hoffman chứa đựng những phát hiện chưa từng biết đến trước đây về những trường hợp câu kết vi phạm đạo đức". Một người phát ngôn của Lầu Năm Góc cho biết nơi đây đang đánh giá báo cáo Hoffman và chưa thể đưa ra bình luận gì.

Thiên Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.