Bước thụt lùi của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân

Sau 4 tuần thảo luận tích cực tại trụ sở của Liên hợp quốc (LHQ) ở New York, Hội nghị đánh giá Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 10 đã kết thúc hôm 26-8 mà không đưa ra được tuyên bố chung do vấp phải sự phản đối của Nga.

NPT bắt đầu có hiệu lực từ ngày 5-3-1970, chỉ cho phép 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân là Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga và Mỹ. Theo quy định, Hội nghị đánh giá NPT được triệu tập 5 năm một lần để đánh giá tình hình liên quan đến việc giải trừ vũ khí hạt nhân cùng các vấn đề khác liên quan đến hiệp ước hiện có 191 nước tham gia này.

Bước thụt lùi của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân -0
Người biểu tình kêu gọi cấm vũ khí hạt nhân. Nguồn: ICAN/Tim Wright

Đây là lần thứ hai liên tiếp hội nghị này kết thúc mà không đưa ra báo cáo, giống kỳ họp trước đó được tổ chức vào năm 2015. Kỳ họp năm 2020 bị trì hoãn tới năm nay do đại dịch COVID-19. Đại sứ Gustavo Zlauvinen của Argentina, Chủ tịch Hội nghị đánh giá NPT nói với các nhà báo rằng ông cảm thấy “thất vọng” khi các bên không thông qua được văn bản cuối cùng.

Bóng đen cuộc chiến Ukraine

Đại sứ Zlauvinen tiết lộ, ngay trước khi tiến trình thảo luận bắt đầu, ông biết rằng triển vọng sẽ “rất mong manh” bởi các bên có nhiều quan điểm khác biệt về hàng loạt vấn đề, ví dụ như các cam kết trước đây về các bảo đảm an ninh. Trong một cuộc họp báo tối 26-8, ông phát biểu: “Tuy nhiên, cuộc chiến ở Ukraine đã khiến những căng thẳng này thêm trầm trọng và chúng tôi biết rằng chiến tranh ở Ukraine sẽ phủ bóng đen lên Hội nghị đánh giá NPT lần này”.

Số phận của một nhà máy điện nguyên tử ở Ukraine đang do Nga kiểm soát và việc kêu gọi các quốc gia áp dụng học thuyết cấm sử dụng vũ khí hạt nhân trước là một trong những vấn đề gây tranh cãi khiến cuộc họp bắt đầu từ ngày 1-8 tại New York (Mỹ) không đạt được kết quả như mong muốn. Dự thảo cuối cùng cần được tất cả các nước tại hội nghị thông qua. Tuy nhiên, Nga phản đối một đoạn văn bản của dự thảo, trong đó bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về các hoạt động quân sự xung quanh các nhà máy hạt nhân của Ukraine - trong đó có nhà máy Zaporizhzhia mà Nga đã kiểm soát trong những ngày đầu của cuộc chiến. Tuần trước, nhà máy Zaporizhzhia bị ngắt khỏi lưới điện, làm dấy lên lo ngại sẽ xảy ra một thảm họa phóng xạ. Nga sau đó đã bày tỏ thái độ hoan nghênh chuyến thanh tra cơ sở hạ tầng của nhà máy do Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đang tiến hành.

Đoạn văn bản cũng bình luận về "sự mất kiểm soát của chính quyền Ukraine có năng lực tại những địa điểm như vậy do kết quả của các hoạt động quân sự đó và tác động hết sức tiêu cực của chúng đến tình hình an toàn chung". Đại diện của Nga - ông Igor Vishnevetsky nói dự thảo cuối cùng thiếu "cân bằng". Ông nhấn mạnh: "Phái đoàn của chúng tôi phản đối mạnh mẽ về một số đoạn mang tính chất chính trị rõ ràng”.

Mặc dù các bên không nhất trí được văn bản cuối cùng, tuy nhiên ông Zlauvinen tin tưởng rằng, xét về tổng thể, Hội nghị đánh giá NPT “có nhiều ý nghĩa”. Các đoàn đại biểu đã tham gia thảo luận về các vấn đề rất phức tạp và việc không thể đi tới thống nhất được văn bản cuối cùng không làm mất đi giá trị những gì họ đã làm. Ông nói: “Nó giống như một bộ phim kéo dài 4 tuần nhưng chúng ta không thể cùng chụp ảnh vào phút cuối. Không có bức ảnh nào không có nghĩa rằng bộ phim không tồn tại”.

Phản ứng của các bên

Adam Scheinman - đại diện đặc biệt của Tổng thống Mỹ về không phổ biến vũ khí hạt nhân - tuyên bố: "Nga là lý do khiến chúng ta không có sự đồng thuận ngày hôm nay. Nga là nước đã xâm lược một quốc gia có chủ quyền, vi phạm Hiến chương LHQ". Đại diện của Mỹ tại LHQ Bonnie Jenkins, nói phía Mỹ "rất lấy làm tiếc về kết quả này và còn tiếc hơn về hành động của Nga đã dẫn chúng ta đến tình huống ngày hôm nay".

Ngoại trưởng Australia Penny Wong nói bà "thất vọng sâu sắc" về việc không có một sự đồng thuận. "Nga ngăn chặn tiến triển bằng cách từ chối thỏa hiệp về một đoạn văn bản được tất cả các quốc gia khác chấp nhận", bà nói.

Hiệp hội Kiểm soát vũ khí có trụ sở ở Washington nói hội nghị này là "một cơ hội bị bỏ lỡ để thúc đẩy hiệp ước và an ninh toàn cầu".

Một số quốc gia, trong đó có Hà Lan và Trung Quốc, bày tỏ sự thất vọng rằng không có sự đồng thuận nào đạt được. Phái đoàn Hà Lan bày tỏ họ "hài lòng với các cuộc trao đổi hữu ích” nhưng "rất thất vọng rằng chúng ta chưa đạt được đồng thuận". Trong khi đó, phía Trung Quốc nói mặc dù không đạt được đồng thuận, quá trình bàn thảo là "sự thực thi quan trọng về an ninh chung và chủ nghĩa đa phương thực sự".

Trong khi đó, Tổng Thư ký LHQ António Guterres hoan nghênh sự tham gia chân thành và có ý nghĩa của các bên và thực tế rằng Hội nghị đánh giá NPT là "nền tảng" của chế độ giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Tuy nhiên, ông lấy làm tiếc rằng hội nghị này đã không thể giải quyết những thách thức cấp bách đang đe dọa an ninh tập thể của toàn cầu.

Con đường phía trước

Mặc dù Hội nghị đánh giá NPT lần này đã thất bại nhưng cộng đồng quốc tế đã đạt được một thành công trong năm nay vào tháng 6 vừa qua. Tại cuộc họp đầu tiên giữa các quốc gia thành viên tham gia ký kết Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân (TPNW), các nước đã cam kết thực hiện Kế hoạch hành động Vienna, 50 bước cụ thể để thúc đẩy giải trừ vũ khí, giúp đỡ các nạn nhân của việc sử dụng và thử nghiệm hạt nhân, cam kết thực hiện các bước đi tiến bộ về giải trừ quân bị. Đối mặt với tình hình toàn cầu nguy hiểm như hiện nay, trong 3 ngày, các quốc gia thành viên của TPNW đã làm những gì mà NPT không làm được trong 1 tháng qua.

NPT đang gặp khủng hoảng nhưng TPNW đã bắt đầu thực hiện các nghĩa vụ giải trừ vũ khí hạt nhân của NPT. Tất cả các quốc gia NPT khác không đạt được tiến bộ trong Hội nghị đánh giá NPT vừa qua cũng nên bắt tay tham gia vào công việc này.

 Khánh An (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.