Bước thụt lùi của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân

Sau 4 tuần thảo luận tích cực tại trụ sở của Liên hợp quốc (LHQ) ở New York, Hội nghị đánh giá Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 10 đã kết thúc hôm 26-8 mà không đưa ra được tuyên bố chung do vấp phải sự phản đối của Nga.

NPT bắt đầu có hiệu lực từ ngày 5-3-1970, chỉ cho phép 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân là Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga và Mỹ. Theo quy định, Hội nghị đánh giá NPT được triệu tập 5 năm một lần để đánh giá tình hình liên quan đến việc giải trừ vũ khí hạt nhân cùng các vấn đề khác liên quan đến hiệp ước hiện có 191 nước tham gia này.

Bước thụt lùi của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân -0
Người biểu tình kêu gọi cấm vũ khí hạt nhân. Nguồn: ICAN/Tim Wright

Đây là lần thứ hai liên tiếp hội nghị này kết thúc mà không đưa ra báo cáo, giống kỳ họp trước đó được tổ chức vào năm 2015. Kỳ họp năm 2020 bị trì hoãn tới năm nay do đại dịch COVID-19. Đại sứ Gustavo Zlauvinen của Argentina, Chủ tịch Hội nghị đánh giá NPT nói với các nhà báo rằng ông cảm thấy “thất vọng” khi các bên không thông qua được văn bản cuối cùng.

Bóng đen cuộc chiến Ukraine

Đại sứ Zlauvinen tiết lộ, ngay trước khi tiến trình thảo luận bắt đầu, ông biết rằng triển vọng sẽ “rất mong manh” bởi các bên có nhiều quan điểm khác biệt về hàng loạt vấn đề, ví dụ như các cam kết trước đây về các bảo đảm an ninh. Trong một cuộc họp báo tối 26-8, ông phát biểu: “Tuy nhiên, cuộc chiến ở Ukraine đã khiến những căng thẳng này thêm trầm trọng và chúng tôi biết rằng chiến tranh ở Ukraine sẽ phủ bóng đen lên Hội nghị đánh giá NPT lần này”.

Số phận của một nhà máy điện nguyên tử ở Ukraine đang do Nga kiểm soát và việc kêu gọi các quốc gia áp dụng học thuyết cấm sử dụng vũ khí hạt nhân trước là một trong những vấn đề gây tranh cãi khiến cuộc họp bắt đầu từ ngày 1-8 tại New York (Mỹ) không đạt được kết quả như mong muốn. Dự thảo cuối cùng cần được tất cả các nước tại hội nghị thông qua. Tuy nhiên, Nga phản đối một đoạn văn bản của dự thảo, trong đó bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về các hoạt động quân sự xung quanh các nhà máy hạt nhân của Ukraine - trong đó có nhà máy Zaporizhzhia mà Nga đã kiểm soát trong những ngày đầu của cuộc chiến. Tuần trước, nhà máy Zaporizhzhia bị ngắt khỏi lưới điện, làm dấy lên lo ngại sẽ xảy ra một thảm họa phóng xạ. Nga sau đó đã bày tỏ thái độ hoan nghênh chuyến thanh tra cơ sở hạ tầng của nhà máy do Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đang tiến hành.

Đoạn văn bản cũng bình luận về "sự mất kiểm soát của chính quyền Ukraine có năng lực tại những địa điểm như vậy do kết quả của các hoạt động quân sự đó và tác động hết sức tiêu cực của chúng đến tình hình an toàn chung". Đại diện của Nga - ông Igor Vishnevetsky nói dự thảo cuối cùng thiếu "cân bằng". Ông nhấn mạnh: "Phái đoàn của chúng tôi phản đối mạnh mẽ về một số đoạn mang tính chất chính trị rõ ràng”.

Mặc dù các bên không nhất trí được văn bản cuối cùng, tuy nhiên ông Zlauvinen tin tưởng rằng, xét về tổng thể, Hội nghị đánh giá NPT “có nhiều ý nghĩa”. Các đoàn đại biểu đã tham gia thảo luận về các vấn đề rất phức tạp và việc không thể đi tới thống nhất được văn bản cuối cùng không làm mất đi giá trị những gì họ đã làm. Ông nói: “Nó giống như một bộ phim kéo dài 4 tuần nhưng chúng ta không thể cùng chụp ảnh vào phút cuối. Không có bức ảnh nào không có nghĩa rằng bộ phim không tồn tại”.

Phản ứng của các bên

Adam Scheinman - đại diện đặc biệt của Tổng thống Mỹ về không phổ biến vũ khí hạt nhân - tuyên bố: "Nga là lý do khiến chúng ta không có sự đồng thuận ngày hôm nay. Nga là nước đã xâm lược một quốc gia có chủ quyền, vi phạm Hiến chương LHQ". Đại diện của Mỹ tại LHQ Bonnie Jenkins, nói phía Mỹ "rất lấy làm tiếc về kết quả này và còn tiếc hơn về hành động của Nga đã dẫn chúng ta đến tình huống ngày hôm nay".

Ngoại trưởng Australia Penny Wong nói bà "thất vọng sâu sắc" về việc không có một sự đồng thuận. "Nga ngăn chặn tiến triển bằng cách từ chối thỏa hiệp về một đoạn văn bản được tất cả các quốc gia khác chấp nhận", bà nói.

Hiệp hội Kiểm soát vũ khí có trụ sở ở Washington nói hội nghị này là "một cơ hội bị bỏ lỡ để thúc đẩy hiệp ước và an ninh toàn cầu".

Một số quốc gia, trong đó có Hà Lan và Trung Quốc, bày tỏ sự thất vọng rằng không có sự đồng thuận nào đạt được. Phái đoàn Hà Lan bày tỏ họ "hài lòng với các cuộc trao đổi hữu ích” nhưng "rất thất vọng rằng chúng ta chưa đạt được đồng thuận". Trong khi đó, phía Trung Quốc nói mặc dù không đạt được đồng thuận, quá trình bàn thảo là "sự thực thi quan trọng về an ninh chung và chủ nghĩa đa phương thực sự".

Trong khi đó, Tổng Thư ký LHQ António Guterres hoan nghênh sự tham gia chân thành và có ý nghĩa của các bên và thực tế rằng Hội nghị đánh giá NPT là "nền tảng" của chế độ giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Tuy nhiên, ông lấy làm tiếc rằng hội nghị này đã không thể giải quyết những thách thức cấp bách đang đe dọa an ninh tập thể của toàn cầu.

Con đường phía trước

Mặc dù Hội nghị đánh giá NPT lần này đã thất bại nhưng cộng đồng quốc tế đã đạt được một thành công trong năm nay vào tháng 6 vừa qua. Tại cuộc họp đầu tiên giữa các quốc gia thành viên tham gia ký kết Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân (TPNW), các nước đã cam kết thực hiện Kế hoạch hành động Vienna, 50 bước cụ thể để thúc đẩy giải trừ vũ khí, giúp đỡ các nạn nhân của việc sử dụng và thử nghiệm hạt nhân, cam kết thực hiện các bước đi tiến bộ về giải trừ quân bị. Đối mặt với tình hình toàn cầu nguy hiểm như hiện nay, trong 3 ngày, các quốc gia thành viên của TPNW đã làm những gì mà NPT không làm được trong 1 tháng qua.

NPT đang gặp khủng hoảng nhưng TPNW đã bắt đầu thực hiện các nghĩa vụ giải trừ vũ khí hạt nhân của NPT. Tất cả các quốc gia NPT khác không đạt được tiến bộ trong Hội nghị đánh giá NPT vừa qua cũng nên bắt tay tham gia vào công việc này.

 Khánh An (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?