BRICS và động lực tăng trưởng

Sau gần một thập kỷ hình thành và phát triển, Khối các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng này, một mặt, có một số lý do cụ thể như suy thoái kinh tế ở 3 nước là Brazil, Nga, Nam Phi; hay như sự gia tăng mâu thuẫn giữa Trung Quốc với Ấn Độ hoặc giữa Trung Quốc với Brazil. Từ những mâu thuẫn đó mà nhiều sáng kiến, bao gồm các nhiệm vụ tăng cường tiếng nói của các nước đang phát triển và cải cách các thể chế quản trị toàn cầu, vẫn chỉ là khẩu hiệu.

Có lẽ điểm đặc trưng và minh chứng cho nhận định trên là cách tiếp cận BRICS của Brazil. Các cựu Tổng thống Lula da Silva và người kế nhiệm ông là Dilma Rouseff đã tham gia thành lập BRICS và hiểu rõ về cách thức hoạt động để đạt được mục tiêu chiến lược chính trong chính sách đối ngoại của nước này, đó là nắm lấy vai trò lãnh đạo nhóm các nước đang phát triển. Đồng thời, các nước thành viên BRICS cũng nhiều lần nhắc lại rằng nhóm này không nhằm chống lại bất cứ nước nào, không nhằm thay thế sự hợp tác với các nước phát triển, mà sẽ tạo điều kiện cho các nước đang phát triển hợp tác ở vị trí bình đẳng hơn. Vai trò tích cực của Brazil trong BRICS được củng cố hơn qua việc xây dựng các cơ chế hợp tác song phương với nhóm các nước đang phát triển, nơi quốc gia này đóng vai trò dẫn đầu, như Hội nghị cấp cao châu Phi - Nam Mỹ hoặc Diễn đàn Đông Á - châu Mỹ Latinh.

Tuy nhiên, sau thời gian tập trung, BRICS cần chuyển sang giai đoạn mở rộng và tăng trưởng mới. Cho tới nay, BRICS vẫn chưa cho thấy tiềm năng thực sự cho việc này, được thể hiện rõ ràng qua thất bại của nhóm trong cuộc chiến chống lại đại dịch COVID-19 vừa qua. Nhưng, các sự kiện ở Ukraine vào đầu năm 2022 tất nhiên sẽ là cú sốc và thử thách nghiêm trọng nhất cho sự thống nhất của khối. Khả năng thích ứng của BRICS với thực tế mới phụ thuộc vào việc cuộc khủng hoảng hiện tại là yếu tố thay đổi cuộc chơi hay là thách thức đối với hệ thống, nhưng không phải là mối đe dọa đối với hướng phát triển trước đó của BRICS.

BRICS và động lực tăng trưởng -0
Các nhà lãnh đạo BRICS tại Hội nghị Thượng đỉnh khối cuối tháng 6-2022.

Phản ứng cho kịch bản thứ nhất hoặc thứ hai sẽ khác nhau, mặc dù chúng rất khó dự đoán, vì các đường nét chính của thực tế mới này vẫn chưa thể hiện đầy đủ. Không quốc gia BRICS nào ủng hộ các biện pháp trừng phạt của phương Tây chống lại Nga nhưng cho tới nay điều này không có nghĩa là họ sẵn sàng mạnh dạn tăng cường hợp tác với Nga, bất chấp những mối đe dọa có thể hiểu được, chủ yếu là các biện pháp trừng phạt thứ cấp từ Mỹ và EU.

Kịch bản đầu tiên là sự tái sinh của BRICS nhờ vào sự phát triển rộng rãi và mời các quốc gia tham gia, mà sẽ biến BRICS thành một tổ chức tương tự như G20, nhưng chỉ dành cho các nước đang phát triển. Sáng kiến này đã được nêu lên từ những năm đầu tiên thành lập BRICS. Trước hết, phương án mời một quốc gia Hồi giáo lớn để đưa BRICS trở thành một liên minh của nhiều nền văn minh đã được thảo luận. Hiện, Ai Cập có bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia BRICS và vào năm 2021, một đề xuất tương tự đã được đưa ra đối với Argentina. Đã có nhiều thảo luận về định dạng BRICS+ và quay trở lại ý tưởng “hội nhập trong hội nhập”. Phương án cuối cùng dường như không khả thi do xu hướng tâm lý tăng cao trong các tổ chức của khu vực Mỹ Latinh (CELAC, Mercosur) và Liên minh kinh tế Á – Âu (EAEU). Nhưng, với sự tham gia của các quốc gia mới với sức mạnh mới, câu hỏi về mục tiêu chiến lược, các giá trị, lý tưởng của BRICS và liệu tổ chức này có thể đóng góp thực sự vào sự phát triển của các nước tham gia hay không lại xuất hiện.

Kịch bản thứ hai là vai trò thống trị ngày càng tăng của Trung Quốc, sự phụ thuộc ngày càng lớn của các nước khác vào Trung Quốc và sự biến đổi của BRICS thành một “quỹ tương trợ lẫn nhau”, nơi Trung Quốc qua Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) và các công cụ khác để hỗ trợ các quốc gia đối tác, thông qua đó thúc đẩy chương trình nghị sự và lợi ích của mình. Rõ ràng là khả năng tiếp cận các nguồn lực bổ sung của NDB đã thu hút những quốc gia sẵn sàng trở thành thành viên của BRICS.

Kịch bản thứ ba là tìm kiếm sự cân bằng trong khi vẫn duy trì cơ cấu thành viên, mục đích và nhiệm vụ hiện tại của BRICS. Để làm được điều này, Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil cần xem xét lại cách tiếp cận của họ đối với quan hệ song phương, giải quyết các mâu thuẫn. BRICS nên thực hiện một số công tác để khắc phục những sai lầm sau đại dịch, cố gắng cùng nhau ứng phó với những thách thức nghiêm trọng hiện nay. Các nước BRICS chắc chắn có các nguồn lực để hành động hiệu quả, vì họ là các nhà sản xuất lương thực hàng đầu thế giới (ngoại trừ Nam Phi). Trong đó, dự án xây dựng hệ thống thanh toán BRICS Pay đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết trong điều kiện hiện tại.

Các thực tế địa chính trị mới chắc chắn sẽ làm thay đổi chương trình nghị sự của BRICS, khiến các sáng kiến trong lĩnh vực tài chính hoặc an ninh lương thực trở nên cấp thiết đối với tất cả các nước thành viên. Những sáng kiến này có thể trở thành động lực cho một giai đoạn phát triển mới của khối. Ngoài ra, nếu các sáng kiến thành công và có tiến bộ thực sự, đây sẽ là một yếu tố thu hút bổ sung đối với các nước thứ ba quan tâm đến việc tham gia các cơ chế toàn cầu mới độc lập với phương Tây. Cũng còn rất nhiều rủi ro trong quá trình này, bao gồm sự phản đối rõ ràng của các nước phương Tây thông qua việc gia tăng áp lực trừng phạt đối với các nước hợp tác với Nga. Tuy nhiên, những hạn chế nội tại cũng có thể có ảnh hưởng, nếu các quốc gia không thể đoàn kết hay loại bỏ tính ích kỷ dân tộc.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?