BRICS và động lực tăng trưởng

Sau gần một thập kỷ hình thành và phát triển, Khối các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng này, một mặt, có một số lý do cụ thể như suy thoái kinh tế ở 3 nước là Brazil, Nga, Nam Phi; hay như sự gia tăng mâu thuẫn giữa Trung Quốc với Ấn Độ hoặc giữa Trung Quốc với Brazil. Từ những mâu thuẫn đó mà nhiều sáng kiến, bao gồm các nhiệm vụ tăng cường tiếng nói của các nước đang phát triển và cải cách các thể chế quản trị toàn cầu, vẫn chỉ là khẩu hiệu.

Có lẽ điểm đặc trưng và minh chứng cho nhận định trên là cách tiếp cận BRICS của Brazil. Các cựu Tổng thống Lula da Silva và người kế nhiệm ông là Dilma Rouseff đã tham gia thành lập BRICS và hiểu rõ về cách thức hoạt động để đạt được mục tiêu chiến lược chính trong chính sách đối ngoại của nước này, đó là nắm lấy vai trò lãnh đạo nhóm các nước đang phát triển. Đồng thời, các nước thành viên BRICS cũng nhiều lần nhắc lại rằng nhóm này không nhằm chống lại bất cứ nước nào, không nhằm thay thế sự hợp tác với các nước phát triển, mà sẽ tạo điều kiện cho các nước đang phát triển hợp tác ở vị trí bình đẳng hơn. Vai trò tích cực của Brazil trong BRICS được củng cố hơn qua việc xây dựng các cơ chế hợp tác song phương với nhóm các nước đang phát triển, nơi quốc gia này đóng vai trò dẫn đầu, như Hội nghị cấp cao châu Phi - Nam Mỹ hoặc Diễn đàn Đông Á - châu Mỹ Latinh.

Tuy nhiên, sau thời gian tập trung, BRICS cần chuyển sang giai đoạn mở rộng và tăng trưởng mới. Cho tới nay, BRICS vẫn chưa cho thấy tiềm năng thực sự cho việc này, được thể hiện rõ ràng qua thất bại của nhóm trong cuộc chiến chống lại đại dịch COVID-19 vừa qua. Nhưng, các sự kiện ở Ukraine vào đầu năm 2022 tất nhiên sẽ là cú sốc và thử thách nghiêm trọng nhất cho sự thống nhất của khối. Khả năng thích ứng của BRICS với thực tế mới phụ thuộc vào việc cuộc khủng hoảng hiện tại là yếu tố thay đổi cuộc chơi hay là thách thức đối với hệ thống, nhưng không phải là mối đe dọa đối với hướng phát triển trước đó của BRICS.

BRICS và động lực tăng trưởng -0
Các nhà lãnh đạo BRICS tại Hội nghị Thượng đỉnh khối cuối tháng 6-2022.

Phản ứng cho kịch bản thứ nhất hoặc thứ hai sẽ khác nhau, mặc dù chúng rất khó dự đoán, vì các đường nét chính của thực tế mới này vẫn chưa thể hiện đầy đủ. Không quốc gia BRICS nào ủng hộ các biện pháp trừng phạt của phương Tây chống lại Nga nhưng cho tới nay điều này không có nghĩa là họ sẵn sàng mạnh dạn tăng cường hợp tác với Nga, bất chấp những mối đe dọa có thể hiểu được, chủ yếu là các biện pháp trừng phạt thứ cấp từ Mỹ và EU.

Kịch bản đầu tiên là sự tái sinh của BRICS nhờ vào sự phát triển rộng rãi và mời các quốc gia tham gia, mà sẽ biến BRICS thành một tổ chức tương tự như G20, nhưng chỉ dành cho các nước đang phát triển. Sáng kiến này đã được nêu lên từ những năm đầu tiên thành lập BRICS. Trước hết, phương án mời một quốc gia Hồi giáo lớn để đưa BRICS trở thành một liên minh của nhiều nền văn minh đã được thảo luận. Hiện, Ai Cập có bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia BRICS và vào năm 2021, một đề xuất tương tự đã được đưa ra đối với Argentina. Đã có nhiều thảo luận về định dạng BRICS+ và quay trở lại ý tưởng “hội nhập trong hội nhập”. Phương án cuối cùng dường như không khả thi do xu hướng tâm lý tăng cao trong các tổ chức của khu vực Mỹ Latinh (CELAC, Mercosur) và Liên minh kinh tế Á – Âu (EAEU). Nhưng, với sự tham gia của các quốc gia mới với sức mạnh mới, câu hỏi về mục tiêu chiến lược, các giá trị, lý tưởng của BRICS và liệu tổ chức này có thể đóng góp thực sự vào sự phát triển của các nước tham gia hay không lại xuất hiện.

Kịch bản thứ hai là vai trò thống trị ngày càng tăng của Trung Quốc, sự phụ thuộc ngày càng lớn của các nước khác vào Trung Quốc và sự biến đổi của BRICS thành một “quỹ tương trợ lẫn nhau”, nơi Trung Quốc qua Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) và các công cụ khác để hỗ trợ các quốc gia đối tác, thông qua đó thúc đẩy chương trình nghị sự và lợi ích của mình. Rõ ràng là khả năng tiếp cận các nguồn lực bổ sung của NDB đã thu hút những quốc gia sẵn sàng trở thành thành viên của BRICS.

Kịch bản thứ ba là tìm kiếm sự cân bằng trong khi vẫn duy trì cơ cấu thành viên, mục đích và nhiệm vụ hiện tại của BRICS. Để làm được điều này, Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil cần xem xét lại cách tiếp cận của họ đối với quan hệ song phương, giải quyết các mâu thuẫn. BRICS nên thực hiện một số công tác để khắc phục những sai lầm sau đại dịch, cố gắng cùng nhau ứng phó với những thách thức nghiêm trọng hiện nay. Các nước BRICS chắc chắn có các nguồn lực để hành động hiệu quả, vì họ là các nhà sản xuất lương thực hàng đầu thế giới (ngoại trừ Nam Phi). Trong đó, dự án xây dựng hệ thống thanh toán BRICS Pay đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết trong điều kiện hiện tại.

Các thực tế địa chính trị mới chắc chắn sẽ làm thay đổi chương trình nghị sự của BRICS, khiến các sáng kiến trong lĩnh vực tài chính hoặc an ninh lương thực trở nên cấp thiết đối với tất cả các nước thành viên. Những sáng kiến này có thể trở thành động lực cho một giai đoạn phát triển mới của khối. Ngoài ra, nếu các sáng kiến thành công và có tiến bộ thực sự, đây sẽ là một yếu tố thu hút bổ sung đối với các nước thứ ba quan tâm đến việc tham gia các cơ chế toàn cầu mới độc lập với phương Tây. Cũng còn rất nhiều rủi ro trong quá trình này, bao gồm sự phản đối rõ ràng của các nước phương Tây thông qua việc gia tăng áp lực trừng phạt đối với các nước hợp tác với Nga. Tuy nhiên, những hạn chế nội tại cũng có thể có ảnh hưởng, nếu các quốc gia không thể đoàn kết hay loại bỏ tính ích kỷ dân tộc.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.