- Anh chấp nhận lùi thời hạn Brexit sau 3 ngày bỏ phiếu "nghẹt thở"
- Điều gì xảy ra với nước Anh sau khi bỏ phiếu Brexit lần 2 thất bại?
3 cuộc bỏ phiếu liên tiếp
Ngày 12-3, Nghị viện Anh bỏ phiếu bác bỏ thỏa thuận về các điều kiện nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU). Cản trở duy nhất vẫn là xung quanh điều khoản được gọi là backstop vừa được Thủ tướng Theresa May cố gắng thuyết phục Bruxelles điều chỉnh lại trước khi đưa qua Quốc hội bỏ phiếu lần thứ 2 không thành. Được soạn thảo nhằm giúp Anh chia tay nhẹ nhàng với EU và được đích thân bà May vất vả đàm phán với Bruxelles nhiều tháng trời, thỏa thuận Brexit đã bị Nghị viện Anh bác bỏ lần đầu hôm 15-1.
Backstop là điều khoản liên quan đến đường biên giới hữu hình kiểm soát lưu thông và chuẩn mực hàng hóa giữa Cộng hòa Ireland, thành viên EU, và Bắc Ireland vùng lãnh thổ của Anh. Theo thỏa thuận thì trong thời gian chuyển tiếp trước khi rời hẳn khỏi EU sau năm 2020, đường biên giới hữu hình trên không được thiết lập và như vậy nước Anh vẫn được hưởng một phần quyền lợi trong liên minh thuế quan châu Âu, có thời gian chuẩn bị cho chia tay êm đẹp, không gây sốc cho kinh tế - xã hội cũng như chính trị của Vương quốc Anh.
Tuy nhiên, các nghị sĩ Anh, gồm những người đòi “Brexit cứng”, muốn nước Anh dứt khoát ra khỏi EU không có thỏa thuận backstop, kết hợp với phe chống Brexit đã tạo thành đa số ở nghị viện bác bỏ thỏa thuận của chính phủ bà Theresa May mà không cần biết đến hệ quả thế nào. Những người này lập luận rằng, dù việc rời đi không có thỏa thuận có thể đưa tới một số bất ổn trong ngắn hạn, về lâu dài, nó sẽ cho phép Vương quốc Anh phát triển và thúc đẩy các thỏa thuận thương mại có lợi trên toàn thế giới.
Ngày 13-3, Nghị viện Anh lại bỏ phiếu chống việc Anh rút khỏi EU mà không có thỏa thuận (Brexit no deal). Với 321 phiếu thuận và 278 phiếu chống, các nhà lập pháp Anh đã phản đối việc rời EU trong bất cứ trường hợp nào nếu không có thỏa thuận.
Ngày 14-3, các dân biểu Anh sẽ bỏ phiếu về việc có nên yêu cầu EU trì hoãn Brexit hay không. Tối 13-3, bà May tung tối hậu thư khi đe dọa sẽ hoãn vô thời hạn sự ra đi Anh khỏi Liên minh châu Âu. Một cuộc bỏ phiếu thứ ba cho kế hoạch của bà May với Brussels tại Nghị viện Anh đã được lên kế hoạch từ nay đến ngày 20-3.
 |
| Thủ tướng Anh Theresa May tại Nghị viện trong cuộc tranh luận về Brexit, ngày 13-3. |
Trong bản kiến nghị gửi tới Hạ viện Anh tối 13-3, Thủ tướng May kêu gọi nghị viện một lần nữa xem xét để thông qua thỏa thuận Brexit mà Chính phủ Anh và EU thống nhất tháng 11-2018 và đã sửa đổi một vài điểm liên quan điều khoản backstop. Bà May cho rằng chỉ có như vậy, thời điểm nước Anh rời EU vào ngày 29-3 mới có thể được gia hạn.
Nếu các nghị sỹ Anh ủng hộ thỏa thuận Brexit sửa đổi trong cuộc bỏ phiếu thứ ba này, Thủ tướng May sẽ đề xuất với các nhà lãnh đạo EU một khoảng thời gian gia hạn Brexit ngắn từ ngày 29-3 sang ngày 30-6 tới, nhằm tạo điều kiện văn kiện trên được phê chuẩn.
Tuy nhiên, trong trường hợp thứ hai, nếu Nghị viện Anh từ chối hậu thuẫn thỏa thuận Brexit sửa đổi và phản đối việc Anh rời EU không thỏa thuận vào ngày 29-3, nước Anh sẽ phải đề xuất kéo dài thời gian hơn so với phương án đầu tiên.
Việc lùi thời hạn Brexit quá ngày 30-6 đồng nghĩa với việc nước Anh vẫn phải tham gia các cuộc bầu cử tại Nghị viện châu Âu vào ngày 24 và 26 tháng 5 tới, đồng thời lộ trình rời khỏi EU sẽ bị kéo dài không hạn định.
Theo Thủ tướng Anh, nếu lần ba tiếp tục bị bác bỏ, một cuộc bỏ phiếu thứ tư sẽ diễn ra trước thời hạn cuối cùng Anh phải rời EU (29-3). Giới quan sát cho rằng, dưới áp lực của thời gian và với sự kiên trì, bà May có thể đạt được mục đích của mình: có được sự phê chuẩn của nghị viện về kế hoạch Brexit của bà.
Không có cơ hội thứ 3
Báo chí châu Âu ngày 13-3 đồng loạt đưa tin dày đặc về vấn đề thời sự nóng bỏng Brexit. Trên báo Libération của Pháp, một chân dung nhìn nghiêng của Thủ tướng Anh đã chiếm trọn nửa trang nhất, với hàng tựa lớn: “Brexit: Trở về điểm xuất phát”.
Ở hai trang báo bên trong, Libération đã nhận định trong hàng tít: “Brexit: Cuộc ra đi không thành công chút nào”. Theo Libération, sẽ có thể có hai khả năng: một là Anh rời bỏ châu Âu mà không có thỏa thuận và hai là London xin Bruxelles cho dời ngày chia tay.
Trong trường hợp châu Âu đồng ý cho dời thời điểm Brexit, Libération nhắc lại quan điểm của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker và các nhà lãnh đạo châu Âu: Thời hạn chỉ có thể là rất ngắn, cho đến trước cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vào cuối tháng 5 mà thôi, để khỏi phải lâm vào tình thế vô lý là Anh chuẩn bị ra khỏi châu Âu nhưng lại bầu ra đại biểu của mình trong nghị viện của EU.
 |
| Không ai rõ kế hoạch Brexit sẽ đi về đâu trong những ngày tới. |
Trong khi tờ Les Echos cũng đăng ảnh Thủ tướng Anh trên trang nhất, với hàng tựa nhỏ: “Thêm một cú đánh tại nghị viện với bà May”, tương tự như hàng tít bài báo của Le Figaro theo đó “Các dân biểu Anh đã giáng cho Theresa May thêm một cú trời giáng” về vấn đề Brexit. Đối với Les Echos, thực tế hiển nhiên là chiến lược của bà May đã thất bại.
Đối với tờ báo, London sẽ không thể có được một cơ may thứ ba, như Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker đã xác định. Theo tờ báo, sau khi thỏa thuận của bà bị bác bỏ, Thủ tướng Anh đã gợi lên khả năng đề nghị Bruxelles cho dời ngày Brexit.
Trên vấn đề này, EU tối 12-3 cho biết họ sẵn sàng xem xét việc hoãn thời hạn Brexit trong trường hợp có yêu cầu chính đáng. Tuy nhiên, theo Les Echos, đó sẽ là một kế hoạch Brexit như thế nào, liệu Thủ tướng Anh còn có thể buộc Bruxelles thay đổi một số điểm khác trong thỏa thuận hay không? Đối với tờ báo Pháp, ngay từ tối 11-3, Chủ tịch Ủy ban châu Âu đã cho biết rõ ràng: “Trong chính trị, đôi khi chúng ta có cơ may thứ hai nhưng lần này sẽ không có cơ hội thứ ba”.
Về phần mình, Chủ tịch EU Donald Tusk nhận định: kết quả bỏ phiếu đã làm tăng đáng kể khả năng Brexit không thỏa thuận, trong lúc nhà đàm phán châu Âu là Michel Barnier cũng như Phủ Tổng thống Pháp đều cho rằng giải pháp cho sự bế tắc chỉ có thể được tìm thấy ở London.
Vậy thì lối thoát nào cho nước Anh những ngày tới? Tổ chức lại một cuộc trưng cầu dân ý về Brexit? Hay giải tán, bầu lại quốc hội? Cả hai giải pháp thông qua lá phiếu của cử tri Anh đều ẩn chứa những bất trắc mà Thủ tướng Theresa May không hề muốn.
