Body Farm - Trang trại tử thi hỗ trợ pháp y tin cậy

Body Farm ở đâu?

Phải nói ngay rằng BF là trung tâm đa năng, “mũi tên trúng nhiều đích” vừa phục vụ  nghiên cứu pháp y lại phục vụ cả cho mục đích nghiên cứu y học chữa bệnh cứu người. Ví dụ xác định thời điểm và nguyên nhân cái chết, và còn trong y học và các ngành khác để trả lời câu hỏi “sự sống sau cái chết” cùng nhiều vấn đề mà khoa học hiện đại vẫn chưa hiểu hết.

Nếu trung tâm nghiên cứu thi thể người AFTER ở Australia là cơ sở thực nghiệm bí mật tọa lạc dưới chân núi Blue, thuộc bang New South Wales, nơi có tới 45 thi thể thì tại  Knoxville, Tennessee, Mỹ lại có trang trại hoành tráng, công khai và không kém phần ma mị, đó là Trung tâm Nhân chủng học pháp y (Forensic Anthropology Center), gọi ngắn FAC) thuộc Đại học Tennessee (UoT).

Hơn 100 thi thể được hiến tặng cho UoT mỗi năm. Trang trại BF thậm chí còn sắp xếp vận chuyển thi thể trong phạm vi 160 km quanh Knoxville. Trong khi các trường y trả lại hài cốt cho gia đình sau khi sử dụng, thì FAC lại làm sạch hài cốt và bảo quản trong bộ sưu tập nhân chủng học, nơi lưu giữ hơn 1.600 cá thể từ giai đoạn bào thai cho đến 101 tuổi.

Ngày nay, có 9 trang trại nghiên cứu hài cốt trên khắp thế giới, 7 trong số này nằm ở Mỹ. Môi trường có tác động đáng kể đến quá trình phân hủy, vì vậy việc đặt các trang trại nghiên cứu hài cốt ở các vùng khí hậu khác nhau là hợp lý. Ngoài Tennessee, còn có các trang trại nghiên cứu hài cốt ở Texas, Illinois, Colorado, Bắc Carolina và Florida. Mỗi trang trại thi thể ở Mỹ thường nhận được khoảng 100 xác quyên góp mỗi năm, riêng ARF hiện đang có một danh sách chờ hiến lên đến trên 2.000 người.

BF cung cấp bằng chứng pháp y tin cậy

Theo các chuyên gia ở UoT, một trong những nhiệm vụ quan trọng của BF là phục vụ cho mục đích nghiên cứu khoa học, đặc biệt là y khoa và pháp y.  Về pháp y, các nghiên cứu ở BF đã giúp giải quyết nhiều vấn đề về tội phạm. Ví dụ, nhân viên của trại lấy mẫu DNA từ thịt thối rữa. Hay đọc đặc tính của người chết từ những mẫu xương còn lại như mắt cá chân của người béo cong ra phía ngoài; hình dáng khuôn mặt cho phép kết luận về nguồn gốc dân tộc; và khi các con sóc mài răng của chúng ở một bộ xương khô thì người ta có thể chắc chắn rằng người đó phải qua đời cách đây ít nhất là 18 tháng. Hầu hết xác chết được hiến là nạn nhân của các vụ án, thân nhân của họ muốn đóng góp một phần giúp cơ quan luật pháp lần ra dấu vết những kẻ giết người, giúp giảm nhẹ những mất mát mà họ phải gánh chịu.

Ví dụ, năm 1977, nhà nhân chủng học pháp y William Bass thuộc UoT được cảnh sát trưởng địa phương mời đến tư vấn về một vụ án khó hiểu. Trong vụ này, những kẻ trộm mộ đã đặt một nạn nhân bị sát hại vào ngôi mộ bị xáo trộn của Trung úy cảnh sát William Shy. Bass ước tính khoảng thời gian sau khi chết là từ 6 tháng đến 1 năm dựa trên tình trạng thi thể nạn nhân. Tuy nhiên, khi có thêm bằng chứng, Bass đã nhận thấy "nạn nhân bị sát hại" thực chất là thi thể được ướp xác một cách chuyên nghiệp, được bảo quản tốt trong một chiếc quan tài sắt kín. Từ kinh nghiệm này, Bass nhận ra rằng các nhà nhân chủng học pháp y cần phải biết nhiều hơn về quá trình phân hủy. Năm 1987, Bass mở cơ sở nghiên cứu nhân chủng học đầu tiên, sau này vào năm 1994 được gọi là "trang trại xác chết" như trong tiểu thuyết của Patricia Cornwell.

Trước đó, khoa học đã dùng xác lợn để tìm hiểu quá trình phân hủy giúp cảnh sát trong việc tìm kiếm, xác định nguyên nhân hay phục hồi các thi thể các vụ tai nạn hoặc ám sát, đồng thời giúp đẩy nhanh quá trình điều tra trong các vụ mất tích, giết người hay thiên tai. Tại đây, các thi thể được chôn cất hoặc lưu giữ cùng với quần áo bao gồm cả đồ lót, giày và tất. Có những thi thể còn mang cả  đồ trang sức, đeo kính, có ví trong túi và thậm chí có còn nguyên cả thẻ ATM.

Các nhà nghiên cứu về quá trình phân hủy xác chết cũng nghiên cứu các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến quá trình phân hủy. Xác chết phân hủy với tốc độ khác nhau tùy thuộc vào nhiệt độ, thời tiết và thành phần hóa học của đất. Nhiệt độ quá lạnh hoặc quá nóng để lại những dấu vết có thể phát hiện được trên cơ thể, chẳng hạn như các vết nứt nhỏ trên xương do chu kỳ đóng băng -tan chảy của nước trong mô.

Ban đầu, các nhà nghiên cứu ngại sử dụng xác người trong các nghiên cứu phân hủy vì một số yếu tố gây nhiễu. Không giống như lợn, đối với xác người, các nhà nghiên cứu không thể kiểm soát các biến số như tuổi tác và cân nặng. Hầu hết  xác người được hiến tặng đều chết vì nguyên nhân tự nhiên, vì vậy người già chiếm một phần lớn trong số các xác có sẵn. Con người cũng có thành phần hóa học cơ thể khác nhau do các yếu tố như chế độ ăn uống và việc sử dụng thuốc. Cuối cùng, xác người có thể đã được khám nghiệm tử thi hoặc đông lạnh trước khi đến cơ sở. Ngay cả với những hạn chế này, việc sử dụng xác người vẫn rất quan trọng để hiểu cách cơ thể người phân hủy.

BF giúp khoa học hiểu được thời tiết ảnh hưởng đến độ phân hủy. Qua các nghiên cứu ở BF, người ta mới có kết luận chính xác,trong đó thời tiết nóng sẽ đẩy nhanh quá trình phân hủy. BF giúp khai quật nguyên vẹn một xác chết phục vụ cho pháp y, giúp trả lời câu hỏi tại sao tốc độ phân hủy của xác chết lại khác nhau. Hay khám phá điều lạ, phát hiện thấy loài chuột thích xương còn dầu mỡ để nhai các đầu tận xương có tủy bên trong.

Điều này có nghĩa, nếu một thi thể được tìm thấy trong rừng với những vết cắn ở hai đầu, tức đã bị chuột gặm, rất có thể thi thể đã “băng hà” chưa quá lâu. Ngược lại với chuột, sóc là động vật gặm nhấm lại thích xương cũ, khô vì sóc thích canxi trong xương để giúp chúng khỏe mạnh và sinh ra những lứa sóc con khỏe mạnh hơn. Điều đó vừa đáng yêu lại vừa đáng sợ và là dấu vết để lại trên xương của nạn nhân. Xa hơn, cho thấy thi thể phơi trong môi trường khô nóng.

BF còn giúp hiểu lý do tại sao ruồi nhặng là côn trùng đầu tiên tìm đến sau khi có người chết. Các nhà côn trùng học pháp y nghiên cứu hoạt động của côn trùng trên cơ thể và sử dụng dữ liệu đó để xác định thời gian chết thực sự. Ví dụ, nếu chỉ có ruồi nhặng thì nạn nhân chết chưa được lâu. Các nhà pháp y nghiên cứu sự phân hủy chính của thi thể qua 4 giai đoạn chính: tươi (mới chết), trương lên (khi khí tích tụ), phân hủy và khung xương còn lại.

BF còn giúp hiểu được quy trình phân rã. Quy trình này giúp các nhà nghiên cứu biết thi thể đã phân hủy trong bao lâu, về cơ bản cung cấp một khung thời gian, hay biết thời điểm cái chết xảy ra. Công thức cụ thể như sau: 1 tuần phơi ngoài trời bằng 2 tuần trong nước, tương đương 8 tuần chôn trong đất. Phần cuối cùng của công thức này đề cập đến những thi thể đã bị giết và sau đó được chôn cất, không phải những người đã được ướp hoặc ướp xác. Công thức có thể được điều chỉnh có tính đến các yếu tố khác, chẳng hạn như nhiệt độ môi trường và thời tiết. 

Về thời gian phân hủy, phải mất 18 tháng cơ thể mới phân hủy trở thành bộ xương nhưng kền kền lại có thể biến xác chết thành bộ khung xương chỉ trong vài giờ. Nếu ở nơi có khí hậu lạnh thì thời gian này sẽ biến thiên. Đây là lý do tại sao các nhà khoa học pháp y cần biết mọi thứ về vị trí của thi thể và môi trường xung quanh, vì những yếu tố này ảnh hưởng lớn đến thời gian nạn nhân qua đời.

Răng có thể giúp xác định thời điểm nạn nhân qua đời.  Lý do răng của con người tương tự như vòng trên thân cây, hàng năm nó tạo ra các sợi để bám vào viền nướu. Đặc biệt, có hai loại sợi được hình thành, một loại có màu sáng xuất hiện vào mùa xuân hoặc mùa hè, và loại kia, màu tối, xuất hiện vào mùa thu hoặc mùa đông. Bằng cách kiểm tra các đường xơ trên răng, sẽ xác định tuổi thời điểm nạn nhân qua đời một cách chính xác.

Xác người phân hủy và trở thành phân bón giống như các loại động vật khác. Thực vật phát triển mạnh nhờ yếu tố bổ sung này nên xanh tốt hơn so với các nơi khác. Khoa học tận dụng yếu tố này để xác định thi thể, cũng như nghiên cứu động vật xung quanh để bổ sung vào dữ liệu thu thập. Vì vậy, nếu một khu vườn nào đó tốt hơn trung bình thì chí ít nơi đó nhiều đạm nitơ, yếu tố khoa học khách quan để xác định nơi nạn nhân được chôn cất hoặc che giấu.

Ngoài tốc độ phân hủy,  BF còn giúp tìm hiểu nguyên nhân bị giết. Bằng cách lấy một chiếc búa đập vào cơ thể hiến tặng và chôn vào một thời điểm cụ thể, các nhà khoa học có thể biết các dấu vết để lại với những tốc độ phân hủy khác nhau, giúp cơ quan pháp y xác định một người đã bị giết như thế nào. Các loại vũ khí khác nhau để lại nhiều loại vết tích khác nhau và cách thức phân hủy cũng thay đổi và để lại bằng chứng khác nhau. Đây là lý do tại sao phải tiến hành các nghiên cứu xương cho dù đang phân hủy, bốc mùi khó chịu.

BF còn cho biết ADN cụ thể của được bảo tồn trong một con muỗi. Nếu người đó chưa chết lâu, thì câu trả lời đó là hiển nhiên, nhưng bị phân hủy nhiều thì khó thu được ADN. Các nhà nghiên cứu tại BF đã phát hiện thấy rằng muỗi và côn trùng cắn khác là công cụ bảo tồn một lượng ADN nhất định của cơ thể mà chúng ăn vào. Bằng cách bẫy và mổ xẻ những con côn trùng này, nhân viên pháp y sẽ có được nguồn ADN như ý.