Bộ lọc siêu mỏng biến đổi kính mắt

Một nhóm nhà nghiên cứu đã phát triển bộ lọc hồng ngoại mỏng mang tính đột phá dành cho tầm nhìn ban đêm được tích hợp vào kính mắt hàng ngày, cho phép xem đồng thời quang phổ ánh sáng hồng ngoại và ánh sáng có thể nhận thấy bằng mắt thường.

Sự đổi mới này hứa hẹn sẽ biến đổi công nghệ nhìn đêm bằng cách làm cho nó nhẹ hơn và thiết thực hơn cho việc sử dụng hàng ngày, có khả năng cải thiện độ an toàn trong điều kiện ánh sáng yếu. Nhóm nhà khoa học từ TMOS, Trung tâm về Hệ thống Siêu quang Biến đổi ARC, đã đạt được tiến bộ đáng kể trong hành trình mang đến một cách tiếp cận mới cho công nghệ nhìn đêm, tạo ra bộ lọc hồng ngoại mỏng hơn một miếng bọc bám và điều đó có thể một ngày nào đó sẽ được đặt trên kính mắt hàng ngày, cho phép người dùng xem phổ ánh sáng hồng ngoại và ánh sáng nhìn thấy cùng một lúc.

Bộ lọc siêu mỏng biến đổi kính mắt -0
Nhóm nhà nghiên cứu của TMOS tạo ra một bộ lọc hồng ngoại cho phép tăng cường sự an toàn và thuận tiện vào ban đêm.

Nâng cao tầm nhìn ban đêm

Tầm nhìn ban đêm thu nhỏ có thể dẫn đến việc áp dụng rộng rãi. Việc tạo ra bộ lọc tầm nhìn ban đêm có trọng lượng chưa đến một gram và hoạt động như một tấm phim trên một cặp kính truyền thống hứa hẹn mở ra nhiều ứng dụng mới hàng ngày. Kính nhìn ban đêm dành cho người dùng cho phép nhìn thấy quang phổ và hồng ngoại cùng lúc giúp lái xe an toàn hơn trong bóng tối, đi bộ vào ban đêm an toàn hơn và ít gặp rắc rối hơn khi làm việc trong điều kiện ánh sáng yếu hiện đang cần đèn pha cồng kềnh và thường không thoải mái. Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Advanced Materials, nhóm nhà nghiên cứu TMOS từ Đại học Quốc gia Australia chứng minh công nghệ đảo ngược phi tuyến tính tầm nhìn hồng ngoại nâng cao bằng cách sử dụng siêu bề mặt (metasurface) lithium niobate không cục bộ.

Hợp lý hóa quy trình nhìn đêm

Công nghệ nhìn đêm truyền thống yêu cầu chùm photon hồng ngoại đi qua một thấu kính, sau đó gặp một cathode quang điện biến đổi chùm photon này thành chuỗi electron, sau đó đi qua một tấm vi kênh để tăng số lượng electron được tạo ra. Những electron này di chuyển qua màn phốt-pho để được chuyển đổi trở lại thành photon, tạo ra hình ảnh cường độ cao mà mắt có thể nhìn thấy được. Những bộ phận này yêu cầu làm mát bằng đông lạnh để ngăn tiếng ồn nhiệt tăng lên. Hệ thống nhìn đêm chất lượng cao, giống như hệ thống được mô tả ở trên, nặng và cồng kềnh. Ngoài ra, các hệ thống này thường chặn ánh sáng khả kiến.

Công nghệ chuyển đổi ngược dựa trên metasurface yêu cầu ít phần tử hơn, giảm đáng kể dấu chân của nó. Chùm photon đi qua một siêu bề mặt cộng hưởng duy nhất tại đó chúng được trộn với chùm tia bơm. Siêu bề mặt cộng hưởng tăng cường năng lượng của các photon, kéo chúng vào quang phổ ánh sáng khả kiến mà không cần chuyển đổi electron. Nó cũng hoạt động ở nhiệt độ phòng, loại bỏ sự cần thiết của hệ thống làm mát cồng kềnh và nặng nề. Metasurface là một khái niệm quang tử nano được phát triển gần đây để điều khiển các đặc tính của ánh sáng bằng cách thay thế các thành phần quang học cồng kềnh thông thường bằng thành phần quang học phẳng siêu mỏng.

Những cải tiến trong công nghệ hình ảnh

Ngoài ra, hệ thống chụp ảnh hồng ngoại và nhìn thấy truyền thống không thể tạo ra các hình ảnh giống hệt nhau vì chúng chụp hình ảnh từ mỗi quang phổ cạnh nhau. Bằng cách sử dụng công nghệ chuyển đổi lên, hệ thống hình ảnh có thể ghi lại cả phần nhìn thấy được và không nhìn thấy được trong một hình ảnh. Công trình này là sự cải tiến dựa trên công nghệ ban đầu của nhóm nhà nghiên cứu, trong đó có siêu bề mặt gali arsenide. Metasurface mới của họ được làm từ lithium niobate, hoàn toàn trong suốt trong phạm vi nhìn thấy được, khiến nó hiệu quả hơn nhiều. Ngoài ra, chùm photon được trải rộng trên diện tích bề mặt rộng hơn, hạn chế mất dữ liệu theo góc.

Quan điểm về hiệu quả chuyển đổi ngược

Tác giả chính Laura Valencia Molina giải thích: “Mọi người đã nói rằng việc chuyển đổi từ hồng ngoại sang nhìn thấy hiệu quả cao là không thể vì lượng thông tin không được thu thập do mất góc vốn có ở các siêu bề mặt không cục bộ. Chúng tôi khắc phục những hạn chế này và chứng minh bằng thực nghiệm khả năng chuyển đổi nâng cao hình ảnh hiệu quả cao”.

Tác giả Rocio Camacho Morales bình luận: “Đây là minh chứng đầu tiên về hình ảnh chuyển đổi nâng cao độ phân giải cao từ hồng ngoại 1.550 nm sang ánh sáng nhìn thấy 550 nm trong siêu bề mặt không cục bộ. Chúng tôi chọn những bước sóng này vì 1.550 nm, ánh sáng hồng ngoại, thường được sử dụng trong viễn thông và 550 nm là ánh sáng khả kiến mà mắt người rất nhạy cảm. Nghiên cứu trong tương lai sẽ bao gồm việc mở rộng phạm vi bước sóng mà thiết bị nhạy cảm, nhằm thu được hình ảnh hồng ngoại băng thông rộng, cũng như khám phá khả năng xử lý hình ảnh, bao gồm cả phát hiện cạnh”.

Ý nghĩa và ứng dụng trong tương lai

Điều tra viên trưởng Dragomir Neshev tuyên bố: “Kết quả hứa hẹn những cơ hội đáng kể cho ngành công nghiệp giám sát, điều hướng tự động và hình ảnh sinh học, cùng nhiều ngành khác. Việc giảm trọng lượng kích thước và yêu cầu năng lượng của công nghệ nhìn đêm là một ví dụ về cách siêu quang học và công việc mà TMOS đang thực hiện có ý nghĩa quan trọng đối với Công nghiệp 4.0 và quá trình thu nhỏ cực độ của công nghệ trong tương lai”.

Duy Minh (Tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.