Biển Hoa Đông dậy sóng

Căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong tranh chấp ở quần đảo Senkaku, mà phía Trung Quốc gọi là Điếu Ngư, gần đây đã gia tăng.

Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản, được công bố tháng 7-2020, tuyên bố rằng Trung Quốc đã "không ngừng các nỗ lực đơn phương thay đổi hiện trạng bằng các phương thức ép buộc ở vùng biển xung quanh quần đảo Senkaku". Mỹ thì ngay lập tức bày tỏ quan điểm sẽ giúp đỡ Nhật Bản giải quyết tình hình.

Vào thời điểm quan hệ Mỹ - Trung đang xấu đi nhanh chóng, việc Trung Quốc leo thang căng thẳng liên quan tới quần đảo Senkaku/Điếu Ngư làm ảnh hưởng tới chuyến thăm cấp nhà nước tới Nhật Bản là một điều khó hiểu. Việc duy trì đà thúc đẩy quan hệ Trung - Nhật, vốn bắt đầu từ mùa xuân  năm 2017, sẽ có lợi cho các lợi ích của Trung Quốc, bởi việc gia tăng sự ổn định trong quan hệ Trung - Nhật có thể giúp tiết chế sự đối đầu Mỹ - Trung. Vậy vì lý do gì mà Trung Quốc dường như đang leo thang căng thẳng với Nhật Bản vì những hòn đảo nhỏ không người ở biển Hoa Đông? Xem ra mọi sự phức tạp hơn những gì đang nhìn thấy.

Theo các nhà quan sát, Nhật Bản và Trung Quốc đã và đang làm trầm trọng thêm căng thẳng bằng việc gia tăng sự hiện diện của các tàu thuộc lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc (CCG) ở vùng tiếp giáp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Biểu đồ thường xuyên được trích dẫn do lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) đưa ra cho thấy số lượng tàu chính thức của Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp đã gia tăng đáng kể từ tháng 4-2019. Trong khoảng thời gian 17 tháng từ tháng 4-2019 cho đến hết tháng 8-2020, tương đương với 519 ngày, các tàu Trung Quốc xuất hiện ở khu vực tiếp giáp trong 436 ngày. Trong 17 tháng trước đó từ tháng 11-2017 đến hết tháng 3-2019, tương đương với 516 ngày, các tàu Trung Quốc xuất hiện ở khu vực tiếp giáp trong 227 ngày.

Mặc dù các tàu nước ngoài không vi phạm luật pháp quốc tế khi qua lại khu vực tiếp giáp, tức là trong phạm vi từ 12 hải lý đến 24 hải lý, song sự hiện diện gần như liên tục như vậy của tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư chắc chắn đã gây khó chịu và có vẻ đe dọa đối với Nhật Bản. Sau khi Chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa 3 đảo thuộc quần đảo này vào tháng 9-2012, Trung Quốc đã có động thái thách thức quyền kiểm soát hành chính của Nhật Bản bằng việc thường xuyên xâm nhập vùng lãnh hải này.

Một tàu thuộc lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) làm nhiệm vụ gần khu vực Senkaku/Điếu Ngư.
Một tàu thuộc lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) làm nhiệm vụ gần khu vực Senkaku/Điếu Ngư.

Một cách giải thích khác về sự hiện diện của tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp có thể liên quan tới việc răn đe và ngăn chặn khủng hoảng. Bằng cách duy trì sự hiện diện thường xuyên của các tàu trong khu vực tiếp giáp, CCG có thể ngăn chặn hành vi khiêu khích của các bên tham gia phi chính phủ. Sự hiện diện của CCG trong khu vực tiếp giáp có thể cho thấy Trung Quốc đang tiếp tục thực hiện chiến lược "cắt lát salami" ở biển Hoa Đông và cũng có thể là biểu hiện của giai đoạn "chuyên nghiệp hóa" hơn của cuộc cạnh tranh "vùng xám" cũng như việc quản lý tranh chấp chủ quyền mà qua đó chính quyền trung ương nắm quyền kiểm soát tình hình một cách chính xác hơn, bằng cách ngăn chặn hành vi gây rối của các bên tham gia dân sự mà có khả năng làm suy yếu các lợi ích và chính sách quốc gia.

Tuy nhiên, vẫn còn tranh cãi xung quan sự hiện diện của CCG. Việc mô tả số lượng tàu Trung Quốc hằng ngày hiện diện trong khu vực tiếp giáp trong mỗi tháng, biểu đồ được trích dẫn rộng rãi của JCG có thể mang lại ấn tượng rằng hơn 100 tàu khác nhau của Trung Quốc đã có mặt tại vùng biển này. Nếu dựa trên dữ liệu trong các báo cáo tiếng Nhật của JCG để vẽ biểu đồ cột về số lượng tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp trong một ngày, có thể thấy đó là sự hiện diện thường xuyên của tàu Trung Quốc chứ không phải sự gia tăng số lượng tàu. Số lượng tàu tăng đột biến cho thấy sự luân chuyển các tàu CCG duy trì sự hiện diện trong khu vực tiếp giáp.

Sự hiện diện thường xuyên này khiến Nhật Bản lo lắng nhưng chỉ số nổi bật hơn lại là số lượng các cuộc tuần tra của Trung Quốc (chứ không phải số lượng tàu) trong lãnh hải của quần đảo, điều mà Nhật Bản coi là hành vi vi phạm rõ ràng chủ quyền lãnh thổ của mình. Theo các nhà quan sát Nhật Bản, một dấu hiệu khác cho thấy sự leo thang của Trung Quốc là vụ tàu Trung Quốc bám sát một tàu cá Nhật Bản đang hoạt động trong vùng lãnh hải của quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vào đầu tháng 5-2020. Sự hiện diện thường xuyên của CCG gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư sau tháng 9-2012 đã giảm mật độ tàu cá Nhật Bản hoạt động tại đây.

Theo một số tin tức truyền thông, JCG thậm chí đã cảnh báo tàu cá Nhật Bản không khiêu khích các tàu của  Trung Quốc bằng việc đánh bắt gần các đảo. Nhật Bản lo ngại rằng Bắc Kinh đang lợi dụng những diễn biến này nhằm làm suy yếu quyền kiểm soát của Nhật Bản đối với quần đảo và củng cố các tuyên bố chủ quyền của mình. Còn theo quan điểm của phía Trung Quốc, các tàu đánh cá địa phương, được những người Nhật Bản có tư tưởng dân tộc chủ nghĩa khuyến khích, đang khiêu khích Trung Quốc phản ứng để bảo vệ các tuyên bố chủ quyền của họ.

Theo các nhà phân tích, mặc dù phải tiếp tục thận trọng bảo vệ các lợi ích lãnh thổ của mình nhưng cả hai bên đều cần tránh thổi phồng mối đe dọa từ phía bên kia và tiếp tục hợp tác nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng cũng như việc quân sự hóa vấn đề Senkaku/Điếu Ngư. Một trong những di sản quan trọng của cựu Thủ tướng Abe Shinzo là mối quan hệ đối tác thực dụng của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm cải thiện quan hệ Nhật - Trung kể từ mùa xuân năm 2017.

Một sự leo thang không kiểm soát sẽ hủy hoại di sản quý giá này. Vào thời điểm cạnh tranh và xung đột Mỹ - Trung gia tăng, việc thúc đẩy quan hệ Nhật - Trung bằng cách tiến hành chuyến thăm cấp nhà nước giữa Trung Quốc và Nhật Bản theo kế hoạch sẽ góp phần vào nền hòa bình và sự ổn định ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Vũ Dũng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.