Biển Hoa Đông dậy sóng

Căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong tranh chấp ở quần đảo Senkaku, mà phía Trung Quốc gọi là Điếu Ngư, gần đây đã gia tăng.

Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản, được công bố tháng 7-2020, tuyên bố rằng Trung Quốc đã "không ngừng các nỗ lực đơn phương thay đổi hiện trạng bằng các phương thức ép buộc ở vùng biển xung quanh quần đảo Senkaku". Mỹ thì ngay lập tức bày tỏ quan điểm sẽ giúp đỡ Nhật Bản giải quyết tình hình.

Vào thời điểm quan hệ Mỹ - Trung đang xấu đi nhanh chóng, việc Trung Quốc leo thang căng thẳng liên quan tới quần đảo Senkaku/Điếu Ngư làm ảnh hưởng tới chuyến thăm cấp nhà nước tới Nhật Bản là một điều khó hiểu. Việc duy trì đà thúc đẩy quan hệ Trung - Nhật, vốn bắt đầu từ mùa xuân  năm 2017, sẽ có lợi cho các lợi ích của Trung Quốc, bởi việc gia tăng sự ổn định trong quan hệ Trung - Nhật có thể giúp tiết chế sự đối đầu Mỹ - Trung. Vậy vì lý do gì mà Trung Quốc dường như đang leo thang căng thẳng với Nhật Bản vì những hòn đảo nhỏ không người ở biển Hoa Đông? Xem ra mọi sự phức tạp hơn những gì đang nhìn thấy.

Theo các nhà quan sát, Nhật Bản và Trung Quốc đã và đang làm trầm trọng thêm căng thẳng bằng việc gia tăng sự hiện diện của các tàu thuộc lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc (CCG) ở vùng tiếp giáp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Biểu đồ thường xuyên được trích dẫn do lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) đưa ra cho thấy số lượng tàu chính thức của Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp đã gia tăng đáng kể từ tháng 4-2019. Trong khoảng thời gian 17 tháng từ tháng 4-2019 cho đến hết tháng 8-2020, tương đương với 519 ngày, các tàu Trung Quốc xuất hiện ở khu vực tiếp giáp trong 436 ngày. Trong 17 tháng trước đó từ tháng 11-2017 đến hết tháng 3-2019, tương đương với 516 ngày, các tàu Trung Quốc xuất hiện ở khu vực tiếp giáp trong 227 ngày.

Mặc dù các tàu nước ngoài không vi phạm luật pháp quốc tế khi qua lại khu vực tiếp giáp, tức là trong phạm vi từ 12 hải lý đến 24 hải lý, song sự hiện diện gần như liên tục như vậy của tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư chắc chắn đã gây khó chịu và có vẻ đe dọa đối với Nhật Bản. Sau khi Chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa 3 đảo thuộc quần đảo này vào tháng 9-2012, Trung Quốc đã có động thái thách thức quyền kiểm soát hành chính của Nhật Bản bằng việc thường xuyên xâm nhập vùng lãnh hải này.

Một tàu thuộc lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) làm nhiệm vụ gần khu vực Senkaku/Điếu Ngư.
Một tàu thuộc lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) làm nhiệm vụ gần khu vực Senkaku/Điếu Ngư.

Một cách giải thích khác về sự hiện diện của tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp có thể liên quan tới việc răn đe và ngăn chặn khủng hoảng. Bằng cách duy trì sự hiện diện thường xuyên của các tàu trong khu vực tiếp giáp, CCG có thể ngăn chặn hành vi khiêu khích của các bên tham gia phi chính phủ. Sự hiện diện của CCG trong khu vực tiếp giáp có thể cho thấy Trung Quốc đang tiếp tục thực hiện chiến lược "cắt lát salami" ở biển Hoa Đông và cũng có thể là biểu hiện của giai đoạn "chuyên nghiệp hóa" hơn của cuộc cạnh tranh "vùng xám" cũng như việc quản lý tranh chấp chủ quyền mà qua đó chính quyền trung ương nắm quyền kiểm soát tình hình một cách chính xác hơn, bằng cách ngăn chặn hành vi gây rối của các bên tham gia dân sự mà có khả năng làm suy yếu các lợi ích và chính sách quốc gia.

Tuy nhiên, vẫn còn tranh cãi xung quan sự hiện diện của CCG. Việc mô tả số lượng tàu Trung Quốc hằng ngày hiện diện trong khu vực tiếp giáp trong mỗi tháng, biểu đồ được trích dẫn rộng rãi của JCG có thể mang lại ấn tượng rằng hơn 100 tàu khác nhau của Trung Quốc đã có mặt tại vùng biển này. Nếu dựa trên dữ liệu trong các báo cáo tiếng Nhật của JCG để vẽ biểu đồ cột về số lượng tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp trong một ngày, có thể thấy đó là sự hiện diện thường xuyên của tàu Trung Quốc chứ không phải sự gia tăng số lượng tàu. Số lượng tàu tăng đột biến cho thấy sự luân chuyển các tàu CCG duy trì sự hiện diện trong khu vực tiếp giáp.

Sự hiện diện thường xuyên này khiến Nhật Bản lo lắng nhưng chỉ số nổi bật hơn lại là số lượng các cuộc tuần tra của Trung Quốc (chứ không phải số lượng tàu) trong lãnh hải của quần đảo, điều mà Nhật Bản coi là hành vi vi phạm rõ ràng chủ quyền lãnh thổ của mình. Theo các nhà quan sát Nhật Bản, một dấu hiệu khác cho thấy sự leo thang của Trung Quốc là vụ tàu Trung Quốc bám sát một tàu cá Nhật Bản đang hoạt động trong vùng lãnh hải của quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vào đầu tháng 5-2020. Sự hiện diện thường xuyên của CCG gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư sau tháng 9-2012 đã giảm mật độ tàu cá Nhật Bản hoạt động tại đây.

Theo một số tin tức truyền thông, JCG thậm chí đã cảnh báo tàu cá Nhật Bản không khiêu khích các tàu của  Trung Quốc bằng việc đánh bắt gần các đảo. Nhật Bản lo ngại rằng Bắc Kinh đang lợi dụng những diễn biến này nhằm làm suy yếu quyền kiểm soát của Nhật Bản đối với quần đảo và củng cố các tuyên bố chủ quyền của mình. Còn theo quan điểm của phía Trung Quốc, các tàu đánh cá địa phương, được những người Nhật Bản có tư tưởng dân tộc chủ nghĩa khuyến khích, đang khiêu khích Trung Quốc phản ứng để bảo vệ các tuyên bố chủ quyền của họ.

Theo các nhà phân tích, mặc dù phải tiếp tục thận trọng bảo vệ các lợi ích lãnh thổ của mình nhưng cả hai bên đều cần tránh thổi phồng mối đe dọa từ phía bên kia và tiếp tục hợp tác nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng cũng như việc quân sự hóa vấn đề Senkaku/Điếu Ngư. Một trong những di sản quan trọng của cựu Thủ tướng Abe Shinzo là mối quan hệ đối tác thực dụng của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm cải thiện quan hệ Nhật - Trung kể từ mùa xuân năm 2017.

Một sự leo thang không kiểm soát sẽ hủy hoại di sản quý giá này. Vào thời điểm cạnh tranh và xung đột Mỹ - Trung gia tăng, việc thúc đẩy quan hệ Nhật - Trung bằng cách tiến hành chuyến thăm cấp nhà nước giữa Trung Quốc và Nhật Bản theo kế hoạch sẽ góp phần vào nền hòa bình và sự ổn định ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Vũ Dũng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?