Biển Hoa Đông dậy sóng

Căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong tranh chấp ở quần đảo Senkaku, mà phía Trung Quốc gọi là Điếu Ngư, gần đây đã gia tăng.

Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản, được công bố tháng 7-2020, tuyên bố rằng Trung Quốc đã "không ngừng các nỗ lực đơn phương thay đổi hiện trạng bằng các phương thức ép buộc ở vùng biển xung quanh quần đảo Senkaku". Mỹ thì ngay lập tức bày tỏ quan điểm sẽ giúp đỡ Nhật Bản giải quyết tình hình.

Vào thời điểm quan hệ Mỹ - Trung đang xấu đi nhanh chóng, việc Trung Quốc leo thang căng thẳng liên quan tới quần đảo Senkaku/Điếu Ngư làm ảnh hưởng tới chuyến thăm cấp nhà nước tới Nhật Bản là một điều khó hiểu. Việc duy trì đà thúc đẩy quan hệ Trung - Nhật, vốn bắt đầu từ mùa xuân  năm 2017, sẽ có lợi cho các lợi ích của Trung Quốc, bởi việc gia tăng sự ổn định trong quan hệ Trung - Nhật có thể giúp tiết chế sự đối đầu Mỹ - Trung. Vậy vì lý do gì mà Trung Quốc dường như đang leo thang căng thẳng với Nhật Bản vì những hòn đảo nhỏ không người ở biển Hoa Đông? Xem ra mọi sự phức tạp hơn những gì đang nhìn thấy.

Theo các nhà quan sát, Nhật Bản và Trung Quốc đã và đang làm trầm trọng thêm căng thẳng bằng việc gia tăng sự hiện diện của các tàu thuộc lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc (CCG) ở vùng tiếp giáp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Biểu đồ thường xuyên được trích dẫn do lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) đưa ra cho thấy số lượng tàu chính thức của Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp đã gia tăng đáng kể từ tháng 4-2019. Trong khoảng thời gian 17 tháng từ tháng 4-2019 cho đến hết tháng 8-2020, tương đương với 519 ngày, các tàu Trung Quốc xuất hiện ở khu vực tiếp giáp trong 436 ngày. Trong 17 tháng trước đó từ tháng 11-2017 đến hết tháng 3-2019, tương đương với 516 ngày, các tàu Trung Quốc xuất hiện ở khu vực tiếp giáp trong 227 ngày.

Mặc dù các tàu nước ngoài không vi phạm luật pháp quốc tế khi qua lại khu vực tiếp giáp, tức là trong phạm vi từ 12 hải lý đến 24 hải lý, song sự hiện diện gần như liên tục như vậy của tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư chắc chắn đã gây khó chịu và có vẻ đe dọa đối với Nhật Bản. Sau khi Chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa 3 đảo thuộc quần đảo này vào tháng 9-2012, Trung Quốc đã có động thái thách thức quyền kiểm soát hành chính của Nhật Bản bằng việc thường xuyên xâm nhập vùng lãnh hải này.

Một tàu thuộc lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) làm nhiệm vụ gần khu vực Senkaku/Điếu Ngư.
Một tàu thuộc lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) làm nhiệm vụ gần khu vực Senkaku/Điếu Ngư.

Một cách giải thích khác về sự hiện diện của tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp có thể liên quan tới việc răn đe và ngăn chặn khủng hoảng. Bằng cách duy trì sự hiện diện thường xuyên của các tàu trong khu vực tiếp giáp, CCG có thể ngăn chặn hành vi khiêu khích của các bên tham gia phi chính phủ. Sự hiện diện của CCG trong khu vực tiếp giáp có thể cho thấy Trung Quốc đang tiếp tục thực hiện chiến lược "cắt lát salami" ở biển Hoa Đông và cũng có thể là biểu hiện của giai đoạn "chuyên nghiệp hóa" hơn của cuộc cạnh tranh "vùng xám" cũng như việc quản lý tranh chấp chủ quyền mà qua đó chính quyền trung ương nắm quyền kiểm soát tình hình một cách chính xác hơn, bằng cách ngăn chặn hành vi gây rối của các bên tham gia dân sự mà có khả năng làm suy yếu các lợi ích và chính sách quốc gia.

Tuy nhiên, vẫn còn tranh cãi xung quan sự hiện diện của CCG. Việc mô tả số lượng tàu Trung Quốc hằng ngày hiện diện trong khu vực tiếp giáp trong mỗi tháng, biểu đồ được trích dẫn rộng rãi của JCG có thể mang lại ấn tượng rằng hơn 100 tàu khác nhau của Trung Quốc đã có mặt tại vùng biển này. Nếu dựa trên dữ liệu trong các báo cáo tiếng Nhật của JCG để vẽ biểu đồ cột về số lượng tàu Trung Quốc trong khu vực tiếp giáp trong một ngày, có thể thấy đó là sự hiện diện thường xuyên của tàu Trung Quốc chứ không phải sự gia tăng số lượng tàu. Số lượng tàu tăng đột biến cho thấy sự luân chuyển các tàu CCG duy trì sự hiện diện trong khu vực tiếp giáp.

Sự hiện diện thường xuyên này khiến Nhật Bản lo lắng nhưng chỉ số nổi bật hơn lại là số lượng các cuộc tuần tra của Trung Quốc (chứ không phải số lượng tàu) trong lãnh hải của quần đảo, điều mà Nhật Bản coi là hành vi vi phạm rõ ràng chủ quyền lãnh thổ của mình. Theo các nhà quan sát Nhật Bản, một dấu hiệu khác cho thấy sự leo thang của Trung Quốc là vụ tàu Trung Quốc bám sát một tàu cá Nhật Bản đang hoạt động trong vùng lãnh hải của quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vào đầu tháng 5-2020. Sự hiện diện thường xuyên của CCG gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư sau tháng 9-2012 đã giảm mật độ tàu cá Nhật Bản hoạt động tại đây.

Theo một số tin tức truyền thông, JCG thậm chí đã cảnh báo tàu cá Nhật Bản không khiêu khích các tàu của  Trung Quốc bằng việc đánh bắt gần các đảo. Nhật Bản lo ngại rằng Bắc Kinh đang lợi dụng những diễn biến này nhằm làm suy yếu quyền kiểm soát của Nhật Bản đối với quần đảo và củng cố các tuyên bố chủ quyền của mình. Còn theo quan điểm của phía Trung Quốc, các tàu đánh cá địa phương, được những người Nhật Bản có tư tưởng dân tộc chủ nghĩa khuyến khích, đang khiêu khích Trung Quốc phản ứng để bảo vệ các tuyên bố chủ quyền của họ.

Theo các nhà phân tích, mặc dù phải tiếp tục thận trọng bảo vệ các lợi ích lãnh thổ của mình nhưng cả hai bên đều cần tránh thổi phồng mối đe dọa từ phía bên kia và tiếp tục hợp tác nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng cũng như việc quân sự hóa vấn đề Senkaku/Điếu Ngư. Một trong những di sản quan trọng của cựu Thủ tướng Abe Shinzo là mối quan hệ đối tác thực dụng của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm cải thiện quan hệ Nhật - Trung kể từ mùa xuân năm 2017.

Một sự leo thang không kiểm soát sẽ hủy hoại di sản quý giá này. Vào thời điểm cạnh tranh và xung đột Mỹ - Trung gia tăng, việc thúc đẩy quan hệ Nhật - Trung bằng cách tiến hành chuyến thăm cấp nhà nước giữa Trung Quốc và Nhật Bản theo kế hoạch sẽ góp phần vào nền hòa bình và sự ổn định ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Vũ Dũng (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.