Thông thường, theo truyền thống Xôviết với những trưởng lão đều ở độ tuổi gần “xưa nay hiếm”, phụ trách Ban 4 thường là các chuyên gia hàng đầu về bệnh tim. Thế nhưng, bỗng nhiên năm 1995, nguyên thủ quốc gia Nga khi đó là Boris Yeltsin, vốn cũng mắc bệnh tim kinh niên, lại mời vào ghế phụ trách y tế trong Điện Kremli một chuyên gia về chấn thương thể thao. Phóng viên tạp chí Itogi Nga đã thực hiện một cuộc phỏng vấn khá công phu với bác sĩ Mironov.
- PV: Khi đó có ai trong Điện Kremli bị chấn thương mà họ lại mời ông vào vị trí đó?
- Bác sĩ Sergei Mironov: Vốn dĩ tôi đã từng tiến hành các ca phẫu thuật cho khá nhiều người trong bộ máy của Tổng thống. Bản thân ông Boris Yeltsin cũng từng là một vận động viên thể thao, kiện tướng bóng chuyền. Và sau đó ông ấy đã rất mê chơi tennis.
- Ông ấy cũng đã tránh được chấn thương?
- Tránh sao được, ở thời điểm đó ông ấy đã phải phẫu thuật ở Tây Ban Nha vì bị chấn thương cột sống. Ông ấy cũng bị ảnh hưởng từ những chấn thương thể thao cũ và lần máy bay của ông ấy phải hạ cánh gấp xuống đường băng. Rồi các bác sĩ Tây Ban Nha đã đi đi lại lại tới Moskva để tư vấn cho ông ấy. Tôi cũng đã tham gia vào các lần hội chẩn ấy với tư cách một chuyên gia về chấn thương thể thao.
Tôi đã không quá vui mừng khi nhận được lời mời đứng đầu bộ phận y tế trong Điện Kremli. Tôi đã hai lần từ chối… Nhưng rồi người bạn tôi là Shamil Tarpisev (huấn luyện viên tennis nổi tiếng) đã thuyết phục được tôi. Tôi cũng từng tiến hành phẫu thuật cho ông ấy mấy lần…
- Ông Yeltsin đã đối xử thế nào với bộ máy y tế trong Điện Kremli?
- Ông Yeltsin là con người của những khái niệm tuyệt đối. Khi ông ấy còn khỏe thì ông ấy không để ý mấy tới các bác sĩ. Nhưng rồi khi tình hình sức khỏe suy giảm thì ông ấy đã nhìn rõ hơn những nhiệm vụ của y học… Trong giai đoạn ông ấy cầm quyền, Ban 4 đã cải thiện được rất nhiều cơ sở hạ tầng.
- Ông có biết ông Boris Yeltsin như một bệnh nhân?
- Tất nhiên là biết, vì tôi đứng đầu các hội đồng hội chẩn. Với tư cách một chuyên gia về chấn thương, tôi không xen vào những chi tiết của ngành tim, ngành thần kinh nhưng khi cần những phân tích chung, nhưng tổng kết thông tin đã thu thập được thì mọi việc đã phải tiến hành ở cấp mà tôi giữ, tất nhiên, với sự đồng thuận của các thành viên hội đồng hội chẩn.
Người ta đã từng hỏi tôi về khả năng làm việc của ông Yeltsin. Ông ấy đã từng làm việc tới 15 giờ một ngày. Thực sự là như thế. Ông ấy ngủ theo từng cơn ngắn. Ông ấy có thể thức giấc vào lúc 2-3 giờ sáng, làm việc 2 tiếng rồi lại lên giường ngủ tiếp, nhưng không bao giờ làm việc ít hơn 15 giờ một ngày đêm.
Điểm thứ hai nữa. Đâu là tiêu chí đánh giá khả năng điều hành của nguyên thủ quốc gia. Ông ấy tất nhiên không thể cử tạ 200 ký được. Cũng không thể chạy việt dã hết đoạn đường 20 cây số, nhưng những chức năng trí tuệ - tâm lý, trí tuệ - phân tích của người lãnh đạo đất nước cũng đòi hỏi những hao tổn không kém gì. Khi ông ấy không khỏe là lập tức phe đối lập dựng nên cả một con ngáo ộp khổng lồ mà quên rằng, Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt từng ngồi xe lăn mà ở trong Nhà Trắng tới ba nhiệm kỳ…
- Về ca phẫu thuật trên tim của vị Tổng thống đầu tiên ở Liên bang Nga đã từng có quá nhiều bài báo viết. Quyết định thực hiện ca phẫu thuật này không phải ở bệnh viện ngoại quốc mà ở chính Moskva là do hội đồng mà ông đứng đầu đưa ra ư?
- Đấy là do chính ông Yeltsin đã muốn như thế. Chúng tôi đã mời nhiều bác sĩ ngoại, trong đó có cả Giáo sư Michael DeBakey (người Mỹ, chuyên gia hàng đầu về phẫu thuật tim) tới thăm bệnh cho ông ấy không chỉ một lần cùng với cả một nhóm chuyên gia Mỹ khác. Nói chung, thì cần phải làm mọi việc để theo ý bệnh nhân, nhất là khi bệnh nhân đó lại chính là Tổng thống. Các chuyên gia Mỹ cũng có mặt trong thời gian bác sĩ Renat Akchurin (chuyên gia tim mạch, viện sĩ hàn lâm) tiến hành. Trước ca phẫu thuật, trên báo chí đã xuất hiện hình ảnh đặt ống thông mạch vành cho Tổng thống. Dễ hiểu là cánh nhà báo thích săn lùng chuyện giật gân. Nhưng ai trong số các bác sĩ đã để lọt thông tin? Cơ quan Bảo vệ Liên bang đã vào cuộc.
- Ông không bị quấy rầy chứ?
- Không, ngược lại, tôi được bảo vệ kỹ lưỡng trong thời gian gần một năm, khi diễn ra quá trình chuẩn bị ca phẫu thuật động mạch vành và trong thời gian bình phục của ông Boris Yeltsin.
- Ông Yeltsin đã thay đổi như thế nào sau ca phẫu thuật?
- Cá nhân tôi cho rằng trong giai đoạn đầu, ca phẫu thuật đã tạo cho cơ thể ông ấy một sức bật mạnh mẽ. Đã loại bỏ được một số lượng lớn những loại thuốc vẫn phải dùng để hỗ trợ cho ông ấy. Bây giờ thì tôi khó có thể đánh giá được tình hình. Nói chung tôi không phải là chuyên gia về tim mạch. Nhưng ta bắt đầu từ việc ông ấy sau ca phẫu thuật, nếu tôi không nhầm, thì đã sống thêm được 11 năm. Suốt cả quá trình tiến hành phẫu thuật, tôi đã đứng cạnh ông Rinat, chỉ đứng đó như một người ở sau lưng, nhưng không phải là người cầm đồ vật gì đó trong túi và cũng không để hối thúc từ sau lưng, mà chỉ đơn giản để động viên. Đó là một ca phẫu thuật cực chẳng đã mới phải tiến hành. Ông Boris Yeltsin đã từ chức khi nhiệm kỳ chưa kết thúc nhưng không phải vì lý do sức khỏe. Đó là một quyết định do chính ông ấy đưa ra. Không ai trong chúng tôi được tham khảo ý kiến về việc này.
- Ông từng hay gặp ông ấy ở đâu? Ở phòng làm việc của ông ấy hay trong phòng bệnh nhân?
- Không phải ở trong phòng làm việc, rất hiếm khi ở trong phòng làm việc. Thường là ở trong bệnh viện trung tâm hay ở trang trại của ông ấy ở Barvikha gần Moskva. Tôi muốn nói rằng mức độ quan tâm về y học đối với ông Yeltsin không hề bị suy giảm sau khi ông ấy rời khỏi Điện Kremli về nghỉ hưu. Ôn Vladimir Putin đã duy trì cho ông ấy toàn bộ khối lượng và bộ máy nhân sự và mọi khả năng tư vấn, thăm khám, chữa trị cần thiết. Có một chuyện thế này, không lâu sau khi từ chức, ông Boris Yeltsin đã sang nghỉ ở Italia. Và xảy ra một tình huống thuần túy sinh hoạt: ông ấy bị trượt chân ngã trên sàn đá hoa cương. Kết cục là chấn thương xương chậu. Và vì ở Italia chỉ là một bệnh viện bình thường nên người ta đã không biết xoay sở ra sao. Đành phải đưa ông ấy về Moskva tiến hành phẫu thuật.
- Sau các ca phẫu thuật, ông Yeltsin có còn chơi tennis không?
- Trong giai đoạn đầu sau ca phẫu thuật tim, ông ấy cũng cố gắng chơi nhưng đó không còn là tennis nữa. Dù sao cũng phải liệu cơm gắp mắm. Khi còn phong độ tốt, ông ấy có thể chơi ngang tài với cả Tarpisev. Ông Yeltsin là một người rất nhiệt huyết. Ông ấy có cú đánh rất mạnh từ bên phải, làm rát mặt tất cả. Nhưng khi sức tàn thì tennis cũng đành phải thôi. Nhưng ông ấy vẫn rất say mê chơi billard. Ông ấy cũng thích bơi. Yeltsin là người luôn biết tìm ra thời gian, địa điểm để châm chọc, đùa cợt, đúng người đúng việc và đúng chỗ…
- Ông đã làm việc thế nào với ông Vladimir Putin?
- Theo tôi là bình thường. Hãy hiểu rằng đó là một cấp độ quan hệ khác vì ông Putin là một người hoàn toàn mạnh khỏe và không hề cần tới một sự quan tâm về sức khỏe như ông Yeltsin. Chúng tôi biết rõ về nhau. Có một giai đoạn chúng tôi cùng làm việc ở Ban Quản lý Văn phòng Tổng thống nên đã gặp nhau khá nhiều.
- Ai trong số các bác sĩ thể thao đã tư vấn cho ông Putin?
- Bởi lẽ tôi cũng là một bác sĩ thể thao nên ít ra là trong giai đoạn đó đã không có nhu cầu mời thêm ai đó từ bên ngoài. Ông Putin là một người rất ham thể thao. Rất hiếm người khi đã đứng tuổi rồi mới bắt đầu chơi hockey. Ông ấy bơi rất nhiều. Theo tôi, đối với ông Putin, bơi lội là một trong những môn ưu tiên hàng đầu để hồi phục sức khỏe và thích ứng trong những tình huống khủng hoảng. Vị trí của ông ấy tất nhiên là đã mang lại những áp lực khổng lồ. Đã có lần chúng tôi thử thống kê trong một giai đoạn nhất định ông ấy đã phải bay cả thảy là bao nhiêu giờ. Hóa ra là còn cao hơn cả định mức cho phép đối với các phi công. Mà ông ấy còn luôn tìm ra thời gian để chợp mắt trên máy bay. Có một phương thức hồi phục sức khỏe như thế. Ông Putin luôn hoài nghi nhu cầu uống thuốc, ngay cả nếu như đó chỉ là thuốc cảm. Ông ấy thích các phương pháp chữa bệnh dân gian, như uống chè mật ong, xông hơi, massage… Nhìn từ góc độ y tế thì ông Putin trông trẻ hơn lứa tuổi của mình nhiều. Nếp sống thể thao đã làm gia tăng khả năng làm việc vốn dĩ rất tuyệt vời của ông ấy lên nhiều lần.
- Ông Putin mê judo, mà đó lại là môn thể thao rất dễ bị chấn thương…
- Nói chung thì đúng là như thế. Các võ sĩ judo cũng như ở các môn võ khác thường hay bị chấn thương lắm. Nhưng ông Putin hình như là đã luôn gặp may trong sinh hoạt thể thao của mình vì đã biết thích ứng rất chuẩn. Của đáng tội, ở nước Nga người ta hay đơm đặt nhiều chuyện về tình trạng sức khỏe của các nguyên thủ quốc gia. Mới đây đã rộ lên về chuyện xương cột sống của ông Putin. Tôi không thấy có nhu cầu tiết lộ thông tin về tình hình sức khỏe của nguyên thủ quốc gia nhưng có phép tắc y học. Thí dụ nếu như tôi mới phẫu thuật xương cột sống và tôi không thấy trong đó có gì bí mật thì tôi sẽ tự kể ra chuyện này…
