Trong loạt bài này, Chuyên đề An ninh thế giới sẽ giúp bạn đọc hình dung về thực trạng đang gây bức xúc dư luận, đồng thời cảnh báo tới các nạn nhân, đặc biệt là những thanh niên mới lớn, cần phải hết sức cảnh giác trước những lời rủ rê, những đối tượng quen biết qua mạng xã hội về miền đất hứa với việc nhẹ lương cao...
Bài 1: Ký ức kinh hoàng nơi đất khách
1. May mắn trở về nước sau nhiều tháng làm việc tại một casino ở Campuchia, em T.T.D (sinh năm 2003, ở phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn) vẫn còn sợ hãi mỗi khi nhớ lại quãng thời gian bên Campuchia. Đầu năm 2022, qua mạng xã hội, D được một người bạn cũ ở Nam Định rủ sang Campuchia làm việc nhẹ nhàng, lương cao mà không cần giấy tờ, không cần tiền, mọi chi phí sang Campuchia đều có người lo hết.
Ngày 14-2-2022, D cùng bạn vào TP. Hồ Chí Minh gặp một người đàn ông và được người này đưa lên cửa khẩu Long Bình, cả nhóm vượt biên sang Campuchia. D được đưa vào sòng bạc ngay cạnh cửa khẩu. Bước qua cánh cửa sòng bạc cũng là lúc D không liên lạc được với người đàn ông đi cùng nữa và được chủ sòng bạc thông báo là mình đã bị bán với số tiền 2.700 USD.
Biết bị lừa nhưng thân cô thế cô nơi đất khách quê người, D đành chấp nhận làm việc với hy vọng có tiền để tìm cách về nước. Sau 3 tháng làm công việc bưng bê nước, phục vụ khách ở casino thì D nhận được thông báo đã bị bán tiếp cho một công ty khác với giá 4.600 USD. Tại công ty mới, D được phát cho máy tính, điện thoại để tư vấn những nội dung được các đối tượng lập trình sẵn cho khách đánh bạc qua mạng.
“Mỗi ngày em phải làm việc 14-15 tiếng, liên tục bị bảo vệ cầm súng kiểm tra, đe dọa nếu lơ là. Mọi sinh hoạt đều khép kín trong khuôn viên của công ty, không ai được phép bước chân ra ngoài. Trong khoảng thời gian làm việc ở đây, em không nhận được một đồng lương nào. Lí do đưa ra là trừ vào chi phí sinh hoạt và tiền môi giới sang Campuchia. Khi em và người bạn xin nghỉ việc thì được chủ công ty nói phải nộp tiền chuộc với số tiền 140 triệu đồng/người, nếu không thì sẽ bị bán tiếp sang công ty khác. Không còn cách nào khác, em phải gọi điện về nhà cầu cứu gia đình để gửi tiền sang đưa cho các đối tượng để được trở về quê”, D cho biết.
Ngồi cạnh con, chị Trần Thị Chung cho biết: “Hôm con gọi về thông báo tình hình công việc bên Campuchia và cầu cứu bố mẹ gửi tiền sang chuộc thì chúng tôi như ngồi trên đống lửa. Vợ chồng tôi đã chạy vạy khắp nơi vay mượn, cắm cả sổ đỏ căn nhà đang ở gom góp được 140 triệu đồng gửi sang chuộc con về.
2. Cũng như D., khi gặp chúng tôi, em N.V.B, ở huyện Quảng Xương, Thanh Hóa vẫn chưa hết hoảng sợ. Theo lời kể của B, em được một người bạn giới thiệu sang Campuchia làm việc với mức lương 20 triệu đồng/tháng. Sẵn biết chút ngoại ngữ và công nghệ thông tin nên em liều thử vận may với hy vọng tìm được công việc làm nhàn hạ, lương cao bên miền đất hứa Campuchia.
Nhưng, sang đến Campuchia, niềm hy vọng của B đã sụp đổ hoàn toàn. Nơi mà em được đưa đến để làm việc là một khu nhà được bao bọc bởi những bức tường cao chót vót, phía trên giăng thép gai trông như nhà tù; bên trong nhóm bảo vệ người Campuchia luôn kè kè súng trong tay, chỉ mới nhìn thôi cũng đã ớn lạnh.
Biết đã bị lừa nhưng không thể làm gì khác, B phải nghe theo sự sai khiến, sắp đặt của bọn chúng, em phải làm việc trong một sòng bạc trực tuyến. Công việc của B là hack Facebook của những người có độ tương tác cao (đa số là Facebook người Việt Nam) rồi bán cho sòng bạc để thực hiện những việc lừa đảo qua mạng. Hoặc chiếm đoạt Facebook của những người khác sau đó đổi tên, đổi hình đại diện thành những cô gái trẻ đẹp và tìm kiếm những Facebook “tiềm năng” để tư vấn, chào mời họ đánh bạc trực tuyến. Trò mà B tư vấn là “tài xỉu”. Mỗi ngày giới chủ đưa cho B một list những câu cần tư vấn và buộc B phải làm theo hướng dẫn của họ.
“Qua một thời gian làm việc, em thấy đa số người tham gia đánh bạc là những thanh niên trẻ, những người nhàn rỗi, cô đơn... Nói chung, đã tham gia chơi là chỉ có thua vì giới chủ đã cài đặt sẵn, họ muốn cho ai thắng thì thắng, cho ai thua thì thua. Ban đầu, họ sẽ để cho người chơi thắng với số lượng tiền ít ỏi, khi người chơi đã say thì họ sẽ có cách lột sạch tiền của họ”, B nói.
Ông chủ còn ép nhân viên lên mạng lôi kéo thêm nhiều người khác sang Campuchia làm việc cho chúng. Nếu không đủ chỉ tiêu, không tuyển được người sẽ bị chửi bới, đánh đập, rồi bị bán cho công ty khác với giá cao hơn. Để giới chủ tin tưởng, không nghi ngờ, một mặt B vẫn đăng tin tuyển lao động qua Facebook của mình (bị các đối tượng theo dõi, giám sát) với nhiều lời mời chào hấp dẫn được sắp sẵn, nhưng khi có điều kiện thuận lợi, B lại lén nhắn tin qua một tài khoản mạng khác nói rõ thủ đoạn, âm mưu lừa đảo của bọn chúng và khuyên họ không nên sang Campuchia để tránh bị lừa.
Thấy B ngoan ngoãn, biết nghe lời và chăm chỉ làm việc, chủ đã không nghi ngờ gì nhiều. Lấy lý do bố ốm nặng để xin về quê, nhưng ông chủ buộc B phải nộp tiền chuộc là 52 triệu đồng mới được về. Không còn cách nào khác, B. đã cầu cứu gia đình vay mượn gửi tiền sang Campuchia nộp cho chủ.
“Hơn 3 tháng làm tại đây, em nhận được 15 triệu đồng tiền công nhưng phải trả 60 triệu đồng bao gồm 52 triệu đồng tiền chuộc, chi phí xe cộ, sinh hoạt ở công ty. Vẫn còn may mắn là em trở về an toàn, chứ bên công ty em làm có rất nhiều người Việt Nam, họ muốn về cũng không thể về được vì không có tiền chuộc. Thực tế là không có lương cao, không có cuộc sống màu hồng như các đối tượng môi giới vẽ ra mà chỉ có áp lực làm chuyện phi pháp, bị tra tấn, đánh đập nếu không “lừa” được người khác chơi game hoặc dụ dỗ thêm người sang làm việc. Giữ được mạng sống để trở về Việt Nam là may mắn lắm rồi”, B chua chát nói.
3. Đúng là mất tiền nhưng giữ được mang sống trở về đã là may mắn. Bi kịch nhất là trường hợp Trần Văn Hiếu, SN 2002, ở ở thôn Xuân Tiến, xã Quảng Long, huyện Quảng Xương.
Đầu năm 2022, Hiếu xin phép bố mẹ đi làm ở Bắc Ninh. Trong thời gian làm việc ở đây, Hiếu được một người bạn giới thiệu sang Campuchia làm việc, với lời hứa sẽ có thu nhập cao hơn. Ngày Hiếu đi có gọi điện về nhà nói sang Campuchia làm việc, còn làm việc gì thì không nói, sau đó mất liên lạc. Gia đình cũng rất lo lắng tìm mọi cách để liên lạc với Hiếu nhưng không được. Nghĩ con sang đấy làm việc, có bạn có bè chắc không có gì bất trắc, ai ngờ một thời gian sau, có người gọi điện về cho gia đình và nói muốn đưa Hiếu về nước thì phải nộp tiền chuộc cho công ty bên Campuchia 76 triệu đồng.
Nhận được tin, gia đình ông Trần Văn Trung đã dự liệu có việc chẳng lành nhưng không thể nào liên lạc được với con trai để tìm hiểu thêm sự tình. Đang không biết làm thế nào thì ngày 24-5-2022, một người khác lại gọi về nói con ông bị đánh đập, tra tấn dẫn đến tử vong. Muốn nhận được xác con về thì phải thông qua Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia can thiệp.
Nhận được tin con trai đã mất, ông Trung thất thần, đau đớn tìm mọi cách để nhờ anh em, bạn bè bên Campuchia đến nơi làm của con để dò hỏi tin tức nhưng không thể nào tiếp cận được. Nơi con ông làm việc, họ bảo vệ rất nghiêm ngặt, chỉ giao tiếp qua một ô cửa nhỏ, luôn có người cầm súng đe dọa những ai dám chống đối, gây sự. “Tôi chỉ mong có một phép màu là con vẫn còn sống và nếu con thực sự đã chết thì mong cơ quan chức năng giúp đỡ để đưa thi thể con về quê an táng”, người cha nói xong thì gục mặt vào hai bàn tay khóc nấc.
Nhiều ngày qua, ông Trung cũng như những người thân trong gia đình đều đau đớn trước cái chết oan khuất của con, ai cũng đứng ngồi không yên vì không biết bằng cách nào để đưa thi thể con từ Campuchia về nước.
4. Còn rất nhiều câu chuyện chúng tôi tìm hiểu được qua các nạn nhân may mắn được trở về nhà, có người bị đối xử tàn tệ, lao động nam thì bị đánh đập, bỏ đói, lao động nữ thì bị xâm hại, làm nhục.. Chỉ tính riêng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, hiện nay có khoảng 381 công dân xuất cảnh sang Campuchia lao động trái pháp luật. Trong đó, các lực lượng chức năng đã phối hợp đưa 179 công dân về nước (giải cứu 19 trường hợp bị cưỡng bức lao động trong các sòng bạc, casino, game online, 13 trường hợp được gia đình nộp tiền chuộc về...).
Theo Trung tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng Phòng An ninh đối ngoại Công an tỉnh Thanh Hóa, trong số 19 nạn nhân ở tỉnh Thanh Hóa vừa được lực lượng chức năng giải cứu, trao trả về nước, đa số các nạn nhân đều bị các đối tượng có mối quan hệ quen biết, thông qua mạng xã hội rủ rê, lôi kéo sang Campuchia làm việc với những lời mời chào hấp dẫn. Nạn nhân mà các đối tượng nhắm tới đều là những thanh niên trẻ, khỏe, không có việc làm ổn định, biết sử dụng sơ bộ về máy tính... Để nạn nhân dễ dàng sập bẫy, các đối tượng môi giới ban đầu thường tổ chức cho các nạn nhân sang từ trước ăn chơi, làm việc trong những nơi sang trọng, điều kiện làm việc tốt để chụp ảnh, quay phim gửi cho những con mồi và vẽ ra viễn cảnh công việc bên Campuchia nhẹ nhàng (làm việc trên máy tính, điện thoại) với mức lương từ 700-1.000 USD/tháng và công ty sẽ chi trả toàn bộ chi phí xuất cảnh.
Mỗi khi có người đồng ý, chúng tiếp tục đề nghị họ tìm kiếm, giới thiệu thêm bạn bè, người thân đi cùng với lập luận “để tiện chuyến xe công ty đưa đi, hạn chế thời gian chờ đợi lâu của người lao động”. Để tiếp tục củng cố niềm tin cho bị hại, các đối tượng môi giới còn chủ động mua vé máy bay và gửi cho nạn nhân một số tiền nhất định để phục vụ chi phí đi lại và ấn định thời gian để thuận tiện cho chúng tổ chức đưa người xuất cảnh ở biên giới phía Tây Nam sang Campuchia.
Với những thủ đoạn trên, nhiều thanh niên đã dễ dàng tin rằng mình sẽ kiếm được một công việc nhẹ nhàng, lương cao bên đất Campuchia. Nhiều người đã tìm mọi cách để được sang Campuchia làm việc với giấc mơ đổi đời mà không lường được hậu quả rất xấu đang chờ đón họ ở phía trước.
(Còn tiếp)
Bẫy mua bán người từ mồi nhử “việc nhẹ lương cao” 
Bẫy “việc nhẹ lương cao” lừa xuất khẩu lao động 
